Τριπλασιασμός των αποτεφρώσεων μέσα σε επτά χρόνια

Κάθε νεωτερισμός στην Ελλάδα, κυρίως δε αυτοί με τους οποίους διαφωνεί η επίσημη Εκκλησία, προχωρούν με βραδείς ρυθμούς. Ωστόσο, παρά τα αρχικά βήματα σημειωτόν, η πορεία τους είναι εν τέλει μη αναστρέψιμη. Αυτό είχε συμβεί, για παράδειγμα, με τον πολιτικό γάμο ο οποίος καθιερώθηκε το 1982. Τα πρώτα χρόνια ο αριθμός τους ήταν περιορισμένος, σήμερα όμως το ποσοστό τους φτάνει περίπου στο 46%.
Ανάλογη πορεία φαίνεται να διαγράφει και η υπόθεση της αποτέφρωσης νεκρών η οποία εντός των ορίων της ελληνικής επικράτειας ξεκίνησε πριν από επτά χρόνια, στις 30 Σεπτεμβρίου 2019 όταν λειτούργησε το Κέντρο Αποτέφρωσης Νεκρών (ΚΑΝ) στη Ριτσώνα. Έως τότε για όσους επέλεγαν την αποτέφρωση αντί της ταφής, οι συγγενείς τους ήταν υποχρεωμένοι να καταφύγουν σε αποτεφρωτήρια εκτός Ελλάδας, με πλέον κοντινό προορισμό τη Σόφια.

Ο λόγος για τον οποίο καθυστέρησε για δεκαετίες η καθιέρωση της αποτέφρωσης στην Ελλάδα ήταν η ισχυρή αντίδραση της Εκκλησίας. Έτσι χρειάστηκε να περάσουν 13 χρόνια απ' όταν νομιμοποιήθηκε η αποτέφρωση, το 2006 έως ότου ανάψει ο πρώτος κλίβανος στη Ριτσώνα.

Σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν δύο αποτεφρωτήρια. Το δεύτερο βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη, στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας και ξεκίνησε τη λειτουργία του στις 24 Οκτωβρίου 2025.

Αυξητική τάση

Συνολικά στη χώρα λειτουργούν σήμερα οκτώ κλίβανοι, έξι στη Ριτσώνα και δύο στην Αλεξάνδρεια. Στη διάρκεια αυτών των επτά ετών το ποσοστό των αποτεφρώσεων έχει υπερτριπλασιαστεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία διέθεσε στη «ΜτΚ» ο Αντώνης Αλακιώτης, πρόεδρος της Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης και του αποτεφρωτηρίου της Ριτσώνας, το 2020 το ποσοστό των θανόντων στην Ελλάδα που είχαν επιλέξει την αποτέφρωση ανήλθε σε 2,2%. Την επόμενη χρονιά πήγε στο 2,73%, το 2022 στο 3,42%, το 2023 στο 4,60%, το 2024 στο 5,17% και το 2025 στο 5,71%. Εάν σε αυτά προστεθούν και οι αποτεφρώσεις οι οποίες γίνονται στην Αλεξάνδρεια τότε το ποσοστό αυξάνει ακόμη περισσότερο υπερβαίνοντας και το 7%.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη

Βεβαίως, η απόσταση που μας χωρίζει από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες είναι ακόμη τεράστια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα διεθνή στατιστικά στοιχεία για το έτος 2025 τα υψηλότερα ποσοστά αποτέφρωσης συναντώνται σε χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, με τη Σλοβενία (86,69%), τη Δανία (86,48%), την Τσεχία (85,64%), τη Σουηδία (84,69%) το Ηνωμένο Βασίλειο (80,79%) και την Ελβετία (80,33%) να κατέχουν τα πρωτεία. Στη Νότια και την Ανατολική Ευρώπη, τα ποσοστά μειώνονται, όπως η Ισπανία (44,99%), η Ιταλία (38,16%), η Πολωνία (24,00%), στις δε βαλκανικές χώρες είναι ακόμη πιο χαμηλά, π.χ. η Βουλγαρία (6,63%). Η Ελλάδα καταλαμβάνει την προτελευταία θέση έχοντας μόνο τη Ρουμανία από κάτω της με ποσοστό 0,49%.

Τα οικονομικά μεγέθη

Παράλληλα με την αύξηση των αποτεφρώσεων βελτιώνονται και τα οικονομικά μεγέθη του αποτεφρωτηρίου της Ριτσώνας. Σύμφωνα με τα επίσημα οικονομικά στοιχεία τα οποία ανακοινώθηκαν στις 10 Σεπτεμβρίου ο κύκλος εργασιών για το 2025 ανήλθε σε 4,95 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση κατά 9,76% σε σχέση με τη χρήση του 2024. Στη διαμόρφωση του κύκλου εργασιών συμμετέχουν και άλλες δραστηριότητες όπως η πώληση τεφροδόχων, λουλουδιών, αναθηματικών κοσμημάτων κ.λπ.

Κατά την περσινή χρήση τα κέρδη της CREM Services, όπως είναι η εμπορική επωνυμία του ΚΑΝ της Ριτσώνας ανήλθαν προ φόρων σε 2,71 εκατ. ευρώ έναντι 2,5 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ αυτά μετά από φόρους έφτασαν στα 2,11 εκατ. από 1,95 εκατ. το 2024. Επίσης η αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων διαμορφώνεται στο +64,46% και την σχέση των καθαρών κερδών προς πωλήσεις να φτάνει στο 54,75%.

Δεν είναι ταμπού

Όπως διευκρινίζει ο κ. Αλακιώτης όλα τα κέρδη επανεπενδύονται στην επέκταση των εγκαταστάσεων και την προμήθεια μηχανολογικού εξοπλισμού. «Ξεκινήσαμε με δύο κλιβάνους το 2019 και τώρα έχουμε έξι. Αγοράσαμε άλλη μία έκταση δέκα στρεμμάτων όπου κατασκευάσαμε ένα καινούργιο κτίριο χιλίων τετραγωνικών με προοπτική περαιτέρω επέκτασης. Κάθε τέτοια επένδυση υπερβαίνει τα δυόμισι με τρία εκατομμύρια ευρώ».
Ο κ. Αλακιώτης είναι ο άνθρωπος που έδινε μάχη επί δεκαετίες για την καθιέρωση της αποτέφρωσης στην Ελλάδα. Βλέποντας τη σταδιακή αύξηση του αριθμού των αποτεφρώσεων σημειώνει πως «πλέον έπαψε να είναι ταμπού, τείνει να γίνει κανονικότητα». Σύμφωνα με τον ίδιο ο βασικός λόγος για τον οποίο επιλέγεται η αποτέφρωση είναι ότι η διαδικασία αυτή έχει πολύ μικρότερη συναισθηματική επιβάρυνση για τους συγγενείς. «Οι λόγοι δεν είναι θρησκευτικοί. Άλλωστε, η πλειονότητα όσων αποτεφρώνονται είναι χριστιανοί. Εκείνο που παίζει καθοριστικό ρόλο είναι ότι με την αποτέφρωση οι συγγενείς των θανόντων δεν υπόκεινται στην άχαρη δοκιμασία της εκταφής η οποία αποτελεί ουσιαστικά μια δεύτερη κηδεία», επισημαίνει ο κ. Αλακιώτης.

Στην Αλεξάνδρεια

Ο Σπύρος Ζερβός, ιδιοκτήτης του ΚΑΝ της Αλεξάνδρειας προσθέτει ως επιπλέον λόγο και το γεγονός ότι τα νεκροταφεία στα αστικά κέντρα είναι υπερπλήρη. «Υπάρχουν μεγάλες πιέσεις ώστε να γίνονται εκταφές στην τριετία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές φορές οι σοροί να μην έχουν αποσυντεθεί, κάτι που είναι ιδιαίτερα οδυνηρό για τους συγγενείς». Σύμφωνα με τον κ. Ζερβό μία άλλη παράμετρος είναι και το κόστος. «Η λύση του αποτεφρωτηρίου είναι φθηνότερη σε σχέση με τον ενταφιασμό, εάν υπολογίσεις και τις δαπάνες του τάφου».

Το συνολικό κόστος, σύμφωνα με τον Νέστορα Νικολόπουλο, πρόεδρο του Σωματείου Λειτουργών Γραφείων Κηδειών και Ταχυρευτών Μακεδονίας, ανέρχεται περίπου στα 2.500 ευρώ. Όπως εξηγεί, τους τελευταίους μήνες, μετά την έναρξη λειτουργίας του ΚΑΝ της Αλεξάνδρειας όλες οι αποτεφρώσεις από τη Βόρεια Ελλάδα γίνονται πλέον στην Ημαθία.
«Εξυπηρετούμε όλο τον βορειοελλαδικό χώρο, από Θεσσαλία μέχρι Έβρο, Ήπειρο, κάποια νησιά του Ιονίου, την Κέρκυρα, σορούς κυρίως αλλοδαπών που ζουν στο νησί», αναφέρει ο κ. Ζερβός. Ο κ. Αλακιώτης επιβεβαιώνει ότι «μετά τη λειτουργία του δεύτερου αποτεφρωτηρίου έχουν εκμηδενιστεί οι αποτεφρώσεις από τη Βόρεια Ελλάδα στη Ριτσώνα, οι οποίες ανέρχονταν περίπου στο 10% του συνολικού κύκλου εργασιών».

Τεφροδόχοι και διαμάντια

Η διαδικασία της αποτέφρωσης διαρκεί περίπου τρεις ώρες και το κόστος της είναι στα 780 ευρώ στη Ριτσώνα και περίπου 1.000 στην Αλεξάνδρεια. Πριν από αυτήν υπάρχει δυνατότητα στους χώρους των αποτεφρωτηρίων να γίνει μια τελετή αποχαιρετισμού του θανόντα, ενώ παρέχεται η δυνατότητα ακόμη και για μια μικρή θρησκευτική τελετή σε χώρο εκτός του ΚΑΝ. Η τελευταία πράξη αυτής της διαδικασίας αφορά τη διαχείριση της τέφρας. Κάποιοι επιλέγουν να τη διασκορπίσουν σε σημεία και περιοχές με βάση την επιθυμία του θανόντα. Ωστόσο αυτή δεν είναι η μόνη επιλογή.
Όπως αναφέρει ο Σπύρος Ζερβός, ιδιοκτήτης του ΚΑΝ της Αλεξάνδρειας «υπάρχουν συγγενείς οι οποίοι παίρνουν την τεφροδόχο στο σπίτι τους. Άλλοι, πάλι, την αφήνουν σε εμάς να τη διαχειριστούμε με τον τρόπο που μας υποδεικνύουν εκείνοι. Να τη φυλάξουμε στο τεφροφυλάκιο, να τη φυτέψουμε στον κήπο του ΚΑΝ ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος μας ζητήσουν, να τη διασκορπίσουμε στη θάλασσα».

Σύμφωνα με τον ίδιο υπάρχουν και ορισμένοι συγγενείς οι οποίοι καταφεύγουν σε πιο ασυνήθιστους τρόπους διαχείρισης της τέφρας. «Προσφέρουμε τη δυνατότητα μετατροπής της τέφρας σε ένα μοναδικό, φυσικό διαμάντι, το οποίο μπορεί να ενσωματωθεί σε κόσμημα και να αποτελέσει ένα διακριτικό σύμβολο αγάπης και αιώνιας σύνδεσης». Όπως εξηγεί ο κ. Ζερβός αυτά τα κοσμήματα γίνονται με ειδική επεξεργασία στο εξωτερικό, η δε τιμή τους κυμαίνεται από 1.500 έως και 13.000 ευρώ.

Καθυστερεί του Δήμου Θεσσαλονίκης

Πέρασαν δέκα χρόνια από το 2016 που ο τότε δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης ξεκίνησε την προσπάθεια για κατασκευή Κέντρου Αποτέφρωσης Νεκρών στα Κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου, στην Πυλαία. Το εγχείρημα συνάντησε αντιδράσεις από πλευράς Εκκλησίας, αλλά και την απροθυμία ορισμένων αυτοδιοικητικών παραγόντων να προχωρήσουν τις διαδικασίες. Η σημερινή διοίκηση του Στέλιου Αγγελούδη είδε ζεστά αυτή την υπόθεση, άσκησε πιέσεις προς τα αρμόδια υπουργεία προκειμένου να λυθούν περιβαλλοντικά και πολεοδομικά ζητήματα και εν τέλει, το αποτεφρωτήριο του δήμου Θεσσαλονίκης μπήκε στην τελική ευθεία στις 12 Ιουνίου 2025 όταν βγήκε στον αέρα η δημόσια πρόσκληση με την οποία ο δήμος καλούσε κάθε δυνητικό ενδιαφερόμενο επενδυτικό οργανισμό να καταθέσει φάκελο προτάσεων για την κατασκευή των υποδομών και την λειτουργία του αποτεφρωτηρίου. Στόχος της δημόσιας πρόσκλησης ήταν να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι.

Το έργο της εκπόνησης των μελετών και της προετοιμασίας της διακήρυξης του διαγωνισμού ανατέθηκε αρχικά στη Μητροπολιτική Αναπτυξιακή Θεσσαλονίκης με στόχο αυτή η διαδικασία να ολοκληρωθεί προς το τέλος του 2025, αρχές του 2026. Η υπόθεση όμως δεν προχώρησε με αποτέλεσμα ο δήμος να απευθυνθεί σε εταιρεία προκειμένου να ολοκληρώσει τις μελέτες, αλλά και τη διακήρυξη του διαγωνισμού.
Όπως δηλώνει στη «ΜτΚ» ο γενικός γραμματέας του δήμου Θεσσαλονίκης, Μιχάλης Μήττας «πιστεύουμε ότι μέσα στο προσεχές διάστημα όλη αυτή η προπαρασκευαστική διαδικασία θα ολοκληρωθεί ώστε πριν από το τέλος του φθινοπώρου να προχωρήσουμε στο διαγωνισμό για την επιλογή του αναδόχου ο οποίος θα αναλάβει να κατασκευάσει το έργο και να λειτουργήσει το αποτεφρωτήριο με σύμβαση παραχώρησης».

Υπάρχει ενδιαφέρον

Σύμφωνα με τον κ. Μήττα υπάρχουν τρεις οι οποίοι εκδήλωσαν ενδιαφέρον για το αποτεφρωτήριο. Μία από τις εταιρείες είναι η Crem Services S.A. η οποία λειτουργεί το ΚΑΝ της Ριτσώνας, πράγμα που επιβεβαίωσε και ο κ. Αλακιώτης. «Εμείς έχουμε στείλει τις προτάσεις μας, όπως μας ζητήθηκε από το δήμο, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025 και περιμένουμε το διαγωνισμό στον οποίο θα συμμετέχουμε». Σύμφωνα με τον ίδιο η πρόταση περιλαμβάνει τη λειτουργία δύο κλιβάνων ώστε να μην υπάρχει πρόβλημα κατά την περίοδο συντήρησης του καθενός η οποία γίνεται κάθε έξι μήνες από ειδικούς συντηρητές που έρχονται από την Αγγλία. «Θα πρέπει να ξέρει ο δήμος ότι το αποτεφρωτήριο τα πρώτα χρόνια δεν θα είναι οικονομικά βιώσιμο. Χρειάζονται τουλάχιστον 1.200 αποτεφρώσεις το χρόνο για να είναι βιώσιμο, αλλά σήμερα ο αριθμός των αποτεφρώσεων από την περιοχή άνω της Θεσσαλίας είναι περίπου 500 με 600. Ωστόσο, εφόσον τεθεί σε λειτουργία το ΚΑΝ προοδευτικά θα αυξηθεί και ο αριθμός των αποτεφρώσεων, όπως έγινε και στη Ριτσώνα». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Αλακιώτη η επένδυση θα φτάσει στα 2,5 με 3 εκατ. ευρώ και έως ότου αυξηθεί ο αριθμός των αποτεφρώσεων πιθανότατα δεν θα χρειάζεται να λειτουργεί καθημερινά.

Ενδιαφέρον εκδηλώθηκε και από δύο ακόμη επιχειρήσεις με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του δήμου πρόκειται για τα γραφεία τελετών «Μπαμπούλας» και «Παχούμης» τα οποία έχουν γνώση του αντικειμένου και των διαδικασιών καθώς συνεργάζονται εδώ και χρόνια με τα ΚΑΝ σε Σόφια και Ριτσώνα. Βεβαίως, δεδομένου ότι μετά την εκδήλωση του ενδιαφέροντος παρήλθαν αρκετοί μήνες, στη διάρκεια των οποίων λειτούργησε και το ΚΑΝ στην Αλεξάνδρεια, δεν είναι βέβαιο εάν πέρα από το ενδιαφέρον της Ριτσώνας θα κατατεθούν και άλλοι φάκελοι.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 27.09.2026