Βόρεια Ελλάδα: Τα χρυσά μυστικά του υπεδάφους - Η Χαλκιδική, η Θεσσαλονίκη και το αναπτυξιακό στοίχημα

Με αξιώσεις στο ενεργειακό γίγνεσθαι και μάλιστα σε έναν «ευαίσθητο» και νευραλγικό τομέα, στην αξιοποίηση των κρίσιμων πρώτων υλών μπαίνουν με ηχηρό τρόπο η Χαλκιδική (επένδυση άνω των 2 δισ. δολαρίων της Ελληνικός Χρυσός, θυγατρικής της Eldorado Gold, στις Σκουριές για την παραγωγή συμπυκνώματος χαλκού - χρυσού) και η Θεσσαλονίκη (με την επένδυση της Metlen στη ΒΙΠΕ Σίνδου), ανοίγοντας ένα νέο βιομηχανικό κεφάλαιο για τη Βόρεια Ελλάδα.

Πέμπτη 08 Οκτ 2026, 14:48

Μητσοτάκης από Σκουριές Χαλκιδικής: Η επόμενη τετραετία θα είναι η περίοδος των μεγάλων επενδύσεων

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Οι Σκουριές αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα νέα μεταλλεία χαλκού και χρυσού στην Ευρώπη, με μέση ετήσια παραγωγή περίπου 67 εκατ. λιβρών χαλκού και 140.000 ουγκιών χρυσού. Πρόκειται, ενδεικτικά, για ποσότητες χαλκού που αντιστοιχούν στις ανάγκες κατασκευής κινητήρων, καλωδιώσεων και μπαταριών για περισσότερα από 420.000 ηλεκτρικά αυτοκίνητα, καθώς και χρυσού που θα μπορούσε να καλύψει την παραγωγή περισσότερων από 116 εκατ. smartphones.

Η παραγωγή αυτή ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή αλυσίδα κρίσιμων πρώτων υλών, αλλά η αξία της επένδυσης αποτυπώνεται εξίσου έντονα στην περιοχή όπου υλοποιείται.

Στη Θεσσαλονίκη, η Metlen εκκινεί μια πλήρως κατοχυρωμένη τεχνολογία (δοκιμάστηκε επιτυχώς στη μονάδα της Σίνδου) ανάκτησης μετάλλων, με στόχο την παραγωγή νέων οξειδίων μετάλλων από δευτερογενείς πηγές εφοδιασμού, όπως βιομηχανικά υποπροϊόντα. Η διαδικασία αυτή θα παράγει σειρά κρίσιμων πρώτων υλών (που περιλαμβάνονται στη λίστα Κρίσιμων Ορυκτών Πρώτων Υλών, CRM, της ΕΕ) και βασικά μέταλλα, μειώνοντας τη στρατηγική εξάρτηση από την παραδοσιακή εξόρυξη.

Η αγορά των 10 δισ.

Βάσει εκτιμήσεων της διοίκησης του ομίλου, πανευρωπαϊκά περιμένουν να εξαχθούν μέταλλα αξίας 10 δισ. δολαρίων. Μέσα σε ένα ευμετάβλητο γεωπολιτικό σκηνικό με τον ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας για την εξασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών να εντείνεται, η Metlen «βλέπει» πεδίο δόξης λαμπρό επιδιώκοντας να κατοχυρώσει πρωταγωνιστική θέση σε έναν πολλά υποσχόμενο κλάδο νευραλγικής γεωπολιτικής αξίας.

Η Σίνδος «δίνει» επενδύσεις 500 εκατ.

Η εταιρεία θα αξιοποιήσει δύο γραμμές παραγωγής, μία στη Θεσσαλονίκη και μία στην Ρουμανία. Ο όμιλος πρόκειται να επενδύσει 500 εκατ. ευρώ (έως το 2028) στην ανακύκλωση μετάλλων, στοχεύοντας σε EBITDA 220 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Η νέα αυτή τεχνολογία (είναι ευέλικτη, παρέχοντας τη δυνατότητα ανάκτησης πολλαπλών μετάλλων, σε ποσοστό έως 98%) έχει εφαρμοστεί ήδη στη μονάδα της Metlen στη Σίνδο, αποδεικνύοντας την αδιαμφισβήτητη αξία της.

Απώτερος στόχος είναι η ανάκτηση μετάλλων 290.000 τόνων ετησίως, μέσω δύο εργοστασίων. Η μονάδα στη Σίνδο θα συνεισφέρει μεσοπρόθεσμα 33.000 τόνους μετάλλων και θα παράγει χαλκό, νικέλιο, κοβάλτιο, σίδηρο και μαγγάνιο. Τα υπολείμματα των παραπάνω μετάλλων έχουν ήδη μεταφερθεί εδώ και καιρό στην περιοχή από ένα παλαιό εργοστάσιο του ομίλου στη Ρουμανία.

Το δεύτερο εργοστάσιο θα κατασκευαστεί σε εγκαταστάσεις της εταιρείας στην κεντρική Ρουμανία για την ανάκτηση ψευδάργυρου. Αρχικά θα ανακτώνται 115.000 τόνους ετησίως και επιπλέον 140.000 τόνοι μετά την επέκτασή του.

Η μονάδα της Metlen στη Σίνδο, επένδυση ύψους 30 εκατ. ευρώ, ήδη λειτουργεί πιλοτικά. Το εργοστάσιο «ενώνει» βιομηχανικά κατάλοιπα και δευτερογενή υλικά, παράγοντας χαλκό και ψευδάργυρο από βιομηχανικά κατάλοιπα που ειδικά στη συγκεκριμένη (βιομηχανική) περιοχή, είναι άφθονα.

Η συγκεκριμένη μονάδα είναι προσανατολισμένη, στην παραγωγή χαλκού και ψευδάργυρου από δευτερογενείς πηγές και όχι από την κατεργασία πρωτογενών μεταλλευμάτων. Είναι μία πρωτότυπη διαδικασία που παραλαμβάνει κατάλοιπα και απόβλητα από άλλες παραγωγικές διαδικασίες, τα οποία βεβαίως θα διαθέτουν ποσότητες των συγκεκριμένων μετάλλων, τα οποία η μονάδα θα προσπαθεί να ανακτήσει μέσω συγκεκριμένης μεθόδου επεξεργασίας.

Τα χρυσοφόρα «μυστικά» του υπεδάφους

Ανοίγοντας την εικόνα, σε μία εποχή πρωτοφανούς γεωπολιτικού και γεωστρατηγικού κατακερματισμού με τις τεκτονικές πλάκες της παγκόσμιας οικονομίας να τραντάζονται συθέμελα μεταξύ ΗΠΑ - Κίνας – ΕΕ, στην παγκόσμια αρένα των σπάνιων γαιών και των κρίσιμων πρώτων υλών μπαίνει με αξιώσεις η Ελλάδα που επιδιώκει την εμπορική εκμετάλλευση των «θησαυρών» του υπεδάφους.

Η Ευρώπη παλεύει να ξυπνήσει από τον λήθαργο που την έχει φέρει σε μειονεκτική θέση από την Κίνα η οποία κυριαρχεί σε παγκόσμιο επίπεδο, με την χώρα μας να επιχειρεί να σπάσει αυτή την κυριαρχία.

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες, στις οποίες περιλαμβάνονται οι σπάνιες γαίες, αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της παγκόσμιας οικονομίας με τις χώρες που τις διαθέτουν σε αφθονία να βρίσκονται σε θέση ισχύος στην πράσινη μετάβαση και την τεχνολογική μετάβαση.

Αρκεί να αναφερθεί πως σε κάθε έξυπνο κινητό τηλέφωνο περιέχονται σχεδόν όλες, ενώ χρησιμεύουν ως βασικά συστατικά στην προηγμένη ηλεκτρονική (π.χ., μικροτσίπ και δίκτυα 5G), τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ηλιακά πάνελ και ανεμογεννήτριες), τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τις μπαταρίες, την αεροδιαστημική και την αμυντική βιομηχανία

Ποιες περιοχές κρύβουν… χρυσάφι

Σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται σαφές πως το υπέδαφος της Βόρειας Ελλάδας κρύβει θησαυρούς που όμως η εκμετάλλευσή τους, τηρώντας προφανώς αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα (έτσι κι αλλιώς οι κανόνες της ΕΕ είναι άτεγκτοι σε τέτοια θέματα), κολλά στη γραφειοκρατία.

Στη Βόρεια Ελλάδα υπάρχουν ενδείξεις για χαλκό και βολφράμιο στα Κιμμέρια Ξάνθης, γραφίτη στις Θέρμες Ξάνθης, οξείδιο του μαγγανίου στη Δράμα και αντιμονίτη στο Νέο Καλλυντήρι Ροδόπης και στον Λαχανά Κιλκίς με τις διαδικασίες να ωριμάζουν για να τρέξουν διαγωνισμοί για την αξιοποίηση των κρίσιμων ορυκτών, ένα πολύ απαιτητικό project με το κόστος επένδυσης και τις αργές διαδικασίες (που συνοδεύονται… από μπόλικη γραφειοκρατία) να «αποθαρρύνουν» τους δυνητικούς επενδυτές.

Πάντως, εφόσον ωριμάσουν οι συνθήκες αξιοποίησης για την εξόρυξη αντιμονίτη στη Θράκη και το Κιλκίς, η Ελλάδα θα γίνει η πρώτη και μοναδική χώρα παραγωγός του στην ΕΕ.

Τα οικονομικά οφέλη

Η μεταλλευτική δραστηριότητα συνολικά συνεισφέρει με 2% στο ΑΕΠ της Ελλάδας, Μεγάλο κομμάτι αυτής της συνεισφοράς, πάνω από το 50% της όλης προσφοράς στο ΑΕΠ, αντιστοιχεί στη Βόρεια Ελλάδα και το ποσοστό αυτό φτάνει στο 60%-70% αν συνυπολογιστεί το μάρμαρο.

Όπως ανέφερε σε πρόσφατη εκδήλωση του ΣΜΕ (Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων) ο Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, γενικός γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, «έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία του νέου μεταλλευτικού κώδικα και ελπίζουμε να νομοθετήσουμε ως το καλοκαίρι».