Βρετανία: Αντιδράσεις για την απόσυρση των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ επειδή υποστήριξε Παλαιστινιακή οργάνωση

- Newsroom

Αντιδράσεις στους κόλπους της διεθνούς λογοτεχνικής κοινότητας έχει πυροδοτήσει η απόφαση του εκδοτικού οίκου Faber να διακόψει την προμήθεια της βρετανικής αγοράς με νέα αντίτυπα των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ. Εκατοντάδες δημιουργοί εκφράζουν την αλληλεγγύη τους στην Ιρλανδή συγγραφέα, προειδοποιώντας ότι η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει τους κινδύνους που προκύπτουν όταν η αντιτρομοκρατική νομοθεσία επηρεάζει την ελεύθερη διακίνηση των λογοτεχνικών έργων.

Την ανοιχτή επιστολή στήριξης της Ρούνεϊ και του εκδοτικού της οίκου υπογράφουν 419 συγγραφείς, ποιητές, επιμελητές και εικονογράφοι. Το κείμενο καταλήγει με τη φράση «Αν απαγορεύσετε τη Σάλι Ρούνεϊ, απαγορεύετε όλους μας», αποτυπώνοντας την ανησυχία των υπογραφόντων ότι η υπόθεση ξεπερνά τα όρια μιας προσωπικής διαμάχης και αγγίζει θεμελιώδη ζητήματα ελευθερίας του λόγου και καλλιτεχνικής έκφρασης. Ανάμεσα σε όσους στηρίζουν την πρωτοβουλία βρίσκονται καταξιωμένοι εκπρόσωποι της σύγχρονης λογοτεχνίας, όπως η Άλι Σμιθ, η Καμίλα Σάμσι, η Τζανέτ Γουίντερσον, η Άλις Όουζμαν, ο Ρόμπερτ Μακφάρλεϊν και ο Πάτρικ Νες.

Στην επιστολή τους, οι δημιουργοί στρέφονται κατά της βρετανικής κυβέρνησης, αποδίδοντάς της ευθύνη για την εξέλιξη της υπόθεσης. Ειδικότερα, υποστηρίζουν ότι τόσο οι πολιτικές που ακολούθησε όσο και η αποτυχία της να παρέμβει συνέβαλαν στη διακοπή της διάθεσης των βιβλίων της συγγραφέα, εξαιτίας των δημόσιων πολιτικών τοποθετήσεών της.

Παράλληλα, εκφράζουν φόβους ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να αποτελέσει προηγούμενο για ανάλογες περιπτώσεις στο μέλλον. Όπως επισημαίνουν, ανακύπτουν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο οι διατάξεις της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας μπορούν να επηρεάσουν τις εκδοτικές αποφάσεις και να περιορίσουν την εμπορική κυκλοφορία βιβλίων. Οι υπογράφοντες καλούν, επομένως, τη βρετανική κυβέρνηση να εξετάσει εκ νέου τις επιπτώσεις του υφιστάμενου νομικού πλαισίου και να άρει την απαγόρευση της Palestine Action.

Η οργάνωση χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική από τις βρετανικές αρχές τον Ιούλιο του 2025.

Τι οδήγησε στη διακοπή της διάθεσης των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ

Η υπόθεση πήρε νέα τροπή στις 14 Οκτωβρίου, όταν ο εκδοτικός οίκος Faber γνωστοποίησε ότι δεν μπορεί πλέον να διαθέτει νέα αντίτυπα των βιβλίων της Ρούνεϊ στη βρετανική αγορά.

Η Ιρλανδή συγγραφέας, η οποία έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση με τα μυθιστορήματα «Κανονικοί Άνθρωποι» και «Συζητήσεις με Φίλους», είχε ανακοινώσει την πρόθεσή της να προσφέρει έσοδα από τα βιβλία της για τη στήριξη της Palestine Action.

Η οργάνωση εξακολουθεί να λειτουργεί νόμιμα στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, σε αντίθεση με το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έχει τεθεί εκτός νόμου. Η απόφαση του Faber συνδέεται με τις πιθανές νομικές συνέπειες που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ο εκδοτικός οίκος εάν κατέβαλλε στη συγγραφέα τα δικαιώματα που της αναλογούν από τις πωλήσεις των έργων της στη Βρετανία. Όπως εξήγησε, μια τέτοια συναλλαγή ενδέχεται να εγείρει ζητήματα βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας.

Ο εκδοτικός οίκος έκρινε ότι δεν θα ήταν ορθό να συνεχίσει να διαθέτει τα βιβλία της Ρούνεϊ, εφόσον δεν θα μπορούσε να της αποδίδει τα έσοδα που δικαιούται. Η απόφαση ελήφθη κατόπιν συνεννόησης με τη συγγραφέα, η οποία έχει δηλώσει ότι αποδέχεται το ενδεχόμενο να υποστεί τις συνέπειες των επιλογών της. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι δεν έχει υπάρξει δικαστική ή διοικητική απόφαση που να απαγορεύει την κυκλοφορία των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ.

Αυτό που έχει διακοπεί είναι η προμήθεια των βρετανικών βιβλιοπωλείων με νέα αντίτυπα από τον εκδοτικό της οίκο και όχι η έκδοση μιας επίσημης απαγόρευσης των έργων της. Παρά τη διάκριση αυτή, οι υπογράφοντες την ανοιχτή επιστολή θεωρούν ότι η απόφαση περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα κυκλοφορίας και διάδοσης του έργου της συγγραφέα.

Κατά την άποψή τους, η υπόθεση αναδεικνύει πώς η εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας μπορεί να επηρεάσει την πρόσβαση του κοινού στη λογοτεχνία, ακόμη και χωρίς να έχει προηγηθεί επίσημη απαγόρευση ενός βιβλίου. Από την πλευρά του, ο Πάτρικ Νες εστιάζει στις μακροπρόθεσμες συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η συγκεκριμένη εξέλιξη, εκφράζοντας ανησυχία για το ενδεχόμενο μελλοντικές κυβερνήσεις να χρησιμοποιήσουν ανάλογες νομοθετικές εξουσίες για να ελέγξουν ή να επηρεάσουν την πρόσβαση των πολιτών σε βιβλία και άλλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης.

Εταιρεία Συγγραφέων: «Η απόσυρση βιβλίων είναι πράξη βάναυσης λογοκρισίας»

Την αντίθεσή της στην απόσυρση των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ εκφράζει και η Εταιρεία Συγγραφέων στην Ελλάδα κάνοντας λόγο για «πράξη βάναυσης λογοκρισίας» και καλώντας σε πολιτικές πρωτοβουλίες για την άρση της συγκεκριμένης πρακτικής.

Στην ανακοίνωσή της, η Εταιρεία Συγγραφέων τονίζει ότι η απαγόρευση κυκλοφορίας βιβλίων, ανεξάρτητα από τη δημοτικότητα του δημιουργού τους, αποτελεί ενέργεια στην οποία αντιτίθεται τόσο ως συγγραφική κοινότητα όσο και ως μέρος της κοινωνίας των πολιτών.Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων με αφορμή την απόσυρση των βιβλίων της Sally Rooney στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Αναλυτικά η ανακοίνωση

Η ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΞΗ ΒΑΝΑΥΣΗΣ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑΣ

Η απαγόρευση της κυκλοφορίας των βιβλίων οποιουδήποτε συγγραφέα, ανεξάρτητα από το πόσο δημοφιλής είναι, είναι μια ενέργεια που μας βρίσκει απόλυτα αντίθετους ως συγγραφείς και ως πολίτες. Όταν δε η απαγόρευση αυτή δεν σχετίζεται καν με το περιεχόμενο των βιβλίων, αλλά με τις ιδέες ή τις πράξεις του/της συγγραφέα ως προσώπου, τότε είμαστε μπροστά σε πολύ ανησυχητικά φαινόμενα εκφασισμού, απέναντι στα οποία τόσο η συγγραφική κοινότητα όσο και γενικότερα η κοινωνία των πολιτών οφείλει να αντιδρά ακαριαία και χωρίς αστερίσκους.

Η απόσυρση των βιβλίων της Ιρλανδής συγγραφέα Σάλι Ρούνεϊ στο Ηνωμένο Βασίλειο, με πρωτοβουλία του εκδοτικού της οίκου, υπό την απειλή αντιτρομοκρατικών νόμων, ήταν μια πράξη ίσως αιτιολογημένη νομικά για την προστασία του εκδοτικού οίκου από πιθανή δίωξη, αλλά μας φέρνει μπροστά σε μια δυστοπική πραγματικότητα, καθώς πλήττονται βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και συνταγματικές ελευθερίες.

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μια άλλη χώρα, με τους νόμους της και τον πολιτικό της πολιτισμό, αλλά η χώρα του βιβλίου και των αναγνωστών είναι μία και ενιαία: Η Εταιρεία Συγγραφέων συντάσσεται με τις φωνές, στο Ηνωμένο Βασίλειο και αλλού, που καλούν σε πολιτικές πρωτοβουλίες ώστε να αρθεί αυτή η απαράδεκτη πρακτική λογοκρισίας και τιμωρίας.

Πολιτικές αντιδράσεις

Η υπόθεση έχει λάβει και πολιτικές διαστάσεις στη Βρετανία. Η συγγραφέας και δημοσιογράφος Σάρα Χελμ, σύζυγος του συμβούλου εθνικής ασφάλειας της βρετανικής κυβέρνησης, Τζόναθαν Πάουελ, εξέφρασε δημόσια τη στήριξή της στην Palestine Action, υπερασπιζόμενη παράλληλα τη στάση της Ρούνεϊ.

Η Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου γνωστοποίησε ότι εξετάζει τη σχετική ανάρτηση, προκειμένου να διαπιστώσει εάν συντρέχουν λόγοι για περαιτέρω διερεύνηση.

Από την πλευρά της, η Ντάουνινγκ Στριτ διευκρίνισε ότι οι απόψεις της Χελμ είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν την επίσημη θέση της κυβέρνησης. Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί η άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος της.

Το βρετανικό υπουργείο Εσωτερικών υπερασπίστηκε την απόφαση να τεθεί εκτός νόμου η Palestine Action, υποστηρίζοντας ότι αυτή βασίστηκε σε στοιχεία και εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ειρηνική και νόμιμη διαμαρτυρία υπέρ των Παλαιστινίων εξακολουθεί να προστατεύεται ως δημοκρατικό δικαίωμα.

Το ζήτημα της απαγόρευσης της Palestine Action αναμένεται να εξεταστεί από το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας στις 4 Νοεμβρίου.

Μέχρι να υπάρξουν νεότερες εξελίξεις, η διανομή νέων αντιτύπων των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ στη βρετανική αγορά έχει διακοπεί με κοινή απόφαση της ίδιας και του εκδότη της.

Την ίδια στιγμή, η παρέμβαση εκατοντάδων ανθρώπων του λογοτεχνικού χώρου επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα όρια της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας και τις επιπτώσεις της στην ελευθερία της έκφρασης και στην κυκλοφορία των ιδεών.