Γράφει ο Μιχάλης Χουρδάκης
- Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής
- Καθηγητής Ιατρικής ΑΠΘ
Πρόσφατα άνοιξε η πλατφόρμα για τη διεύρυνση του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης: Ενίσχυση 10.000 ευρώ σε όσους εγκαθίστανται μόνιμα σε δέκα ακόμα Περιφερειακές Ενότητες, οκτώ από τις οποίες βρίσκονται στη Μακεδονία. Το μέτρο αξίζει σοβαρή αξιολόγηση. Ένα οικονομικό κίνητρο μπορεί να βοηθήσει κάποιον να μετακινηθεί. Αλλά δεν αρκεί για να τον κάνει να ριζώσει.
Το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.618 γεννήσεις και 121.841 θάνατοι, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Πίσω από τον εθνικό μέσο όρο κρύβονται μεγάλες ανισότητες. Σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας η γήρανση, το αρνητικό φυσικό ισοζύγιο και η φυγή των νέων δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο: Λιγότερος ενεργός πληθυσμός, μικρότερη τοπική οικονομία, δυσκολότερη στελέχωση υπηρεσιών, λιγότερα κίνητρα για μια νέα οικογένεια να μείνει.
Αυτό ρώτησα και στη Βουλή την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας κατά τη συζήτηση επίκαιρης ερώτησης μου πριν λίγες μέρες: Όχι αν αναγνωρίζουμε πλέον το πρόβλημα, αλλά τι διαφορετικό θα γίνει στις περιοχές όπου είναι βαρύτερο, με ποια χρηματοδότηση, ποιο χρονοδιάγραμμα και ποιους μετρήσιμους στόχους.
Στο σχέδιο που επεξεργαζόμαστε στο ΠΑΣΟΚ, η διαφορετική λογική ξεκινά από τις Ζώνες Δημογραφικής Αναγέννησης. Όχι γενικά «προβληματικές περιοχές», αλλά ζώνες που προσδιορίζονται με αντικειμενικό δείκτη: μεταβολή πληθυσμού, φυσικό ισοζύγιο, παρουσία ηλικιών 20-39, γήρανση, μεταναστευτικό ισοζύγιο και απόσταση από βασικές υπηρεσίες.
Δεύτερο στοιχείο είναι η «Ελλάδα των 30 λεπτών»: Εγγυημένη πρόσβαση σε παιδικό σταθμό, σχολείο, πρωτοβάθμια υγεία, παιδίατρο, φαρμακείο, ασφαλή σχολική μεταφορά και βασικές διοικητικές υπηρεσίες. Όχι με την ψευδαίσθηση ότι κάθε χωριό μπορεί να έχει τα πάντα, αλλά με περιφερειακούς κόμβους, κινητές μονάδες, τηλεϊατρική, μεταφορές και ψηφιακές υπηρεσίες.
Χωρίς ανθρώπους δεν υπάρχουν υπηρεσίες.
Γι' αυτό προτείνουμε δικαίωμα οικογενειακής συνυπηρέτησης για ιατρούς, εκπαιδευτικούς, στρατιωτικούς, στελέχη ασφαλείας και άλλους εργαζομένους κρίσιμων υπηρεσιών στις Ζώνες, και ενεργοποίηση δημόσιων και κλειστών κατοικιών για μακροχρόνια, προσιτή εγκατάσταση νέων οικογενειών.
Επιμένουμε και σε μία θεσμική αλλαγή: Δημογραφικό Αποτύπωμα σε κάθε σημαντικό νομοσχέδιο και διοικητική απόφαση. Κάθε πολιτική για στέγη, εργασία, υγεία, παιδεία ή μεταφορές πρέπει να απαντά εκ των προτέρων αν βοηθά έναν νέο να μείνει, να επιστρέψει και να κάνει οικογένεια στον τόπο του.
Και επειδή οι πολιτικές αυτές δεν μπορούν να αλλάζουν κατεύθυνση σε κάθε εκλογικό κύκλο, προτείνουμε Εθνική Δημογραφική Συναίνεση έως το 2040, μόνιμη κοινοβουλευτική παρακολούθηση και ετήσιο Δημογραφικό Προϋπολογισμό: τι χρηματοδοτήθηκε, ποιους κάλυψε, τι απέδωσε, τι πρέπει να διορθωθεί. Η οικογένεια σχεδιάζει τη ζωή της σε βάθος είκοσι ετών. Το κράτος δεν μπορεί να αλλάζει πυρήνα πολιτικής κάθε τέσσερα.
Το αποτέλεσμα δεν θα κριθεί από το πόσες επιδοτήσεις ανακοινώθηκαν, αλλά από το πόσες οικογένειες έμειναν τρία και πέντε χρόνια μετά, αν μειώθηκαν οι κενές θέσεις στις κρίσιμες υπηρεσίες και αν σταθεροποιήθηκε ο πληθυσμός των νεότερων ηλικιών.
Δεν αρκεί να δίνουμε κίνητρο για να πάει κάποιος στην περιφέρεια. Πρέπει να χτίσουμε τις συνθήκες για να μπορεί να μείνει, να εργαστεί και να σχεδιάσει εκεί τη ζωή του.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 08.11.2026
