Την περασμένη Κυριακή, μία ημέρα πριν από την υποβολή του αιτήματος των 23.214 πολιτών προς τον δήμο Θεσσαλονίκης περί διεξαγωγής δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ, δημοσιεύτηκε στο emakedonia.gr άρθρο με τίτλο "ΔΕΘ: Τι πρέπει να γίνει ώστε να μην οδηγηθούμε σε ένα δημοψήφισμα - παρωδία".
Σε αυτό αναφερόταν, μεταξύ άλλων ότι “ας υποθέσουμε ότι η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος θα καταθέσει αύριο στον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου τα 23.000 ονόματα, όσων τάσσονται υπέρ του δημοψηφίσματος με το προτεινόμενο ερώτημα, συνοδευόμενα βεβαίως και από τις απαραίτητες υπογραφές, διότι, μόνο τα ονόματα χωρίς τις υπογραφές δεν αρκούν”. Η επισήμανση αυτή δεν ήταν τυχαία, ούτε οφειλόταν σε κανενός είδους “τυπολατρία”, αν μπορεί να χαρακτηριστεί “τυπολατρία” η ακριβής εφαρμογή ενός νόμου.
Οφειλόταν και σε κάτι ακόμη: στον τρόπο με τον οποίο η ΟΕΔ εξασφάλισε τη συναίνεση των 23.000 πολιτών στη διάρκεια του τελευταίου χρόνου. Η πλειονότητα των “υπογραφών”, περί τις 16.000, είχαν συγκεντρωθεί όταν ακόμη υπήρχε στο τραπέζι η “απειλή” για την ανοικοδόμηση των 2/3 από τα 180 στρ. του εκθεσιακού χώρου, αφήνοντας μόνο 60 στρ. για πάρκο. Όταν, δηλαδή, επρόκειτο να χτιστούν τέσσερα εκθεσιακά περίπτερα και ένα συνεδριακό, συν το ξενοδοχείο, συν το εμπορικό και επιχειρηματικό κέντρο, συν υπόγεια πάρκινγκ 2.500 θέσεων. Μάλιστα, το αίτημα με το οποίο καλούσε η ΟΕΔ τους πολίτες να ταχθούν υπέρ του δημοψηφίσματος ήταν τότε “μετεγκατάσταση της ΔΕΘ στη Σίνδο και δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στον σημερινό εκθεσιακό χώρο”.
Πέρυσι τον Αύγουστο το φαραωνικό σχέδιο με το real estate ευτυχώς εγκαταλείφθηκε, για λόγους που έχουν εξηγηθεί επανειλημμένως και ο νέος σχεδιασμός προβλέπει δύο εκθεσιακά περίπτερα, αντί για τέσσερα, συν ένα συνεδριακό περίπτερο, ένα πάρκινγκ 660 θέσεων, και τίποτε άλλο, αφήνοντας πλέον 120 στρ. για πάρκο. Στο μεταξύ η ΟΕΔ διαφοροποίησε και αυτή τη στάση της, και από “ΔΕΘ στη Σίνδο και πάρκο στο κέντρο”, κατέληξε “στη διοργάνωση των ήπιων εκθέσεων στο κέντρο, σε ορισμένα από τα κτίρια τα οποία θεωρούνται 'διατηρητέα' και οι μεγάλες εκθέσεις να γίνονται στο νέο εκθεσιακό κέντρο, στη Σίνδο”. Κι εδώ τίθεται ένα ερώτημα: “όταν άλλαξαν αυτά τα δεδομένα, εκατέρωθεν, οι 16.000 που είχαν 'υπογράψει' με βάση τα αρχικά σχέδια, ρωτήθηκαν άραγε εκ νέου, εάν εξακολουθούν να θεωρούν αναγκαίο το δημοψήφισμα και μάλιστα στη βάση ενός νέου ερωτήματος;”.
Χθες, με αφορμή την απόφαση του δήμου να ζητήσει από την ΟΕΔ να καταθέσει τις 23.214 υπογραφές, θεωρώντας ότι μόνο έτσι εξασφαλίζεται η πλήρης νομιμότητα της διεξαγωγής του δημοψηφίσματος, ξεκίνησε μια νομική διελκυστίνδα, μεταξύ δήμου και ΟΕΔ σχετικά με το πνεύμα και το γράμμα του νόμου 4555/2018 που καθιέρωσε τα τοπικά δημοψηφίσματα. Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν η ΟΕΔ φρόντιζε εξ αρχής να οργανώσει την όλη διαδικασία συλλογής των υπογραφών με τρόπο τέτοιο ώστε να μην επιδέχεται καμία αμφισβήτηση. Και δεν ήταν δα και τόσο δύσκολο. Όσοι δήλωναν τη συναίνεσή τους εγγράφως, δίπλα από τα προσωπικά στοιχεία τους θα μπορούσαν να προσθέτουν και την υπογραφή τους. Όσοι δε, επέλεξαν τη διαδικτυακή οδό, αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να γίνει με υπεύθυνη δήλωση, μέσω του gov.gr. Η ΟΕΔ δεν έκανε τίποτε από τα δύο. Ίσως να το θεώρησε περιττό. Όμως η διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος, προκειμένου να διασφαλίζεται η νομιμότητα, αλλά και η εγκυρότητα του αποτελέσματος, οφείλει να εδράζεται και να υπακούει σε όσα προβλέπει ο νόμος. Δημοκρατία “στο περίπου” δεν υπάρχει.
Μετά τις τελευταίες εξελίξεις προβάλλει πλέον σοβαρός ο κίνδυνος η πόλη να μπει σε ένα νέο κύκλο εσωστρέφειας και αντιπαράθεσης, αυτή τη φορά με αφορμή τη ΔΕΘ. Παρότι, μάλιστα, η διαφορά μεταξύ των δύο προτάσεων, έτσι όπως επαναδιατυπώθηκαν εκατέρωθεν, είναι στην ουσία τριάντα στρέμματα πάρκου. Αυτό θα πρέπει να αποφευχθεί με κάθε τρόπο. Ο καλύτερος και ο πλέον ενδεδειγμένος, έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, είναι η διεξαγωγή δημοψηφίσματος με ένα σαφές και ξεκάθαρο ερώτημα: “Παραμονή της Έκθεσης στο κέντρο, με την ανάπλαση που προτείνεται από το Υπερταμείο ή μετεγκατάσταση σε άλλο χώρο εκτός πόλης;”. Άλλωστε και η χθεσινή ανακοίνωση των τριών νομικών της ΟΕΔ ξεκινά λέγοντας: “Με έκπληξη πληροφορηθήκαμε την απάντηση που έστειλε ο Γενικός Γραμματέας του Δήμου Θεσσαλονίκης στο αίτημα που υπέβαλαν 23.214 πολίτες της Θεσσαλονίκης για τη διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος αναφορικά με τη μετεγκατάσταση της ΔΕΘ και τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου”. Αυτό, λοιπόν, όπως συνομολογείται και από την ΟΕΔ είναι το πραγματικό δίλημμα. Και το δημοψήφισμα μπορεί να γίνει ακόμη και πριν από το Πάσχα, χωρίς υπογραφές, αφού ο νόμος δίνει τη δυνατότητα να προκηρυχθεί το δημοψήφισμα με μια απλή απόφαση από τα 2/3 των μελών του δημοτικού συμβουλίου.
