Γράφει η Ευγενία Γκαλιαγκούση
Καθηγήτρια Παθολογίας-Αρτηριακής Υπέρτασης ΑΠΘ, Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική «Παπαγεωργίου»
Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και η βέλτιστη ρύθμισή της είναι απαραίτητη για την προστασία της υγείας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ωστόσο, τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης δεν παραμένουν αμετάβλητα αλλά ακολουθούν τις αλλαγές του οργανισμού και του περιβάλλοντος. Έτσι, αλλάζουν συνεχώς κατά τη διάρκεια της ημέρας, με τις σφίξεις μας, ανάλογα με τη φυσική δραστηριότητα, το στρες και τον ύπνο, ενώ επηρεάζονται σημαντικά και από τις εποχιακές μεταβολές της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος.
Πώς η υψηλή θερμοκρασία επηρεάζει την αρτηριακή πίεση
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού με τις υψηλές θερμοκρασίες, ο οργανισμός για να μειώσει τη θερμοκρασία του σώματος προκαλεί αγγειοδιαστολή, αυξάνει δηλαδή το εύρος των αγγείων ώστε να αποβληθεί η περίσσεια ζέστης. Προς αυτήν την κατεύθυνση σημαντικό ρόλο παίζει και η εφίδρωση η οποία συμβάλλει στην αποβολή της περίσσειας θερμότητας από το σώμα. Ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα με υψηλές θερμοκρασίες και αυξημένα επίπεδα υγρασίας, η αποβολή θερμότητας από το σώμα είναι ακόμα δυσκολότερη καθώς ο ιδρώτας δεν μπορεί να εξατμιστεί επαρκώς, επιβαρύνοντας περισσότερο τον οργανισμό.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η επαρκής πρόσληψη υγρών, καθώς η σχέση ενυδάτωσης και αρτηριακής πίεσης είναι πολύ εύθραυστη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Αυτές οι συνθήκες διαμορφώνουν ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων για τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Λόγω αυτών των αλλαγών η σχέση υψηλών θερμοκρασιών και επιπέδων αρτηριακής πίεσης μπορεί να γίνει περίπλοκη και πολλοί υπερτασικοί ασθενείς μπορεί να βιώσουν μείωση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης ενώ άλλοι μπορεί να εμφανίσουν ταχυκαρδία και επιβάρυνση της καρδιακής λειτουργίας.
Tι πρέπει να προσέχουν οι ασθενείς
Οι μεταβολές της αρτηριακής πίεσης κατά τους θερινούς μήνες μπορεί να επηρεάσουν όλους τους υπερτασικούς ασθενείς, ωστόσο ιδιαίτερα ευαίσθητοι είναι οι ηλικιωμένοι καθώς και οι ασθενείς με καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια, σακχαρώδη διαβήτη, ασθενείς που λαμβάνουν διουρητικά, αλλά και εκείνοι με παρατεταμένη έκθεση σε περιβάλλον με υψηλές θερμοκρασίες είτε λόγω σωματικής άσκησης είτε εργασίας σε εξωτερικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε ασθενείς με νευρολογικά νοσήματα, πχ νόσος του Πάρκινσον, τα οποία συχνά συνυπάρχουν με την αρτηριακή υπέρταση σε ηλικιωμένα άτομα, καθώς είτε το ίδιο το νόσημα είτε η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να επηρεάσουν τον ρυθμό εφίδρωσης του οργανισμού και επομένως τη σωστή θερμορύθμιση.
Ο υπερτασικός ασθενής θα πρέπει να έχει φροντίσει να ενημερωθεί από τον θεράποντα ιατρό του για την πιθανή εμφάνιση των παρακάτω συμπτωμάτων και σημείων όπως:
- Ζάλη, συχνά κατά την έγερση λόγω ορθοστατικής υπότασης, αδυναμία και ασυνήθιστα εύκολη κόπωση
- Ταχυκαρδία, προλιποθυμικό επεισόδιο ή ακόμα και πλήρη απώλεια συνείδησης
- Κεφαλαλγία, ναυτία ή μυϊκές κράμπες
- Σκούρο χρώμα στα ούρα ή μείωση της συχνότητας ούρησης ημερησίως
Οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσει ο ασθενής
Αρκετά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν την ανοχή του οργανισμού στη ζέστη, την αποβολή θερμότητας από το σώμα, τη σωστή ενυδάτωση και την ισορροπία των ηλεκτρολυτών στον οργανισμό, συμπεριλαμβανομένων και κάποιων κατηγοριών αντιυπερτασικών φαρμάκων, όπως είναι τα διουρητικά αλλά και άλλων.
Είναι πολύ σημαντικό ο υπερτασικός ασθενής να μην παραλείψει τη δόση του φαρμάκου του και να μην διακόψει ή να αλλάξει φαρμακευτική αγωγή χωρίς να προηγηθεί εκτίμηση από τον θεράποντα γιατρό. Παράλληλα, πρέπει να αναζητήσει ιατρική συμβουλή σχετικά με την άσκηση τις ζεστές ημέρες καθώς και τις ανάγκες του σχετικά με την πρόσληψη υγρών και τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων ηλεκτρολυτών αλλά και σε κάθε περίπτωση εμφάνισης ύποπτων συμπτωμάτων.
Σε πολλές περιπτώσεις κρίνεται αναγκαία η τροποποίηση της αντιυπερτασικής αγωγής, πάντα υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση. Η απόφαση αυτή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις ημερήσιες αλλά και τις νυχτερινές τιμές της αρτηριακής πίεσης του ασθενή.
Τα επίπεδα της νυχτερινής πίεσης δεν εμφανίζουν την ίδια εποχιακή διακύμανση, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να αυξηθούν το καλοκαίρι λόγω τροποποίησης της φαρμακευτικής αγωγής, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει την καρδιακή λειτουργία.
Σχετικά με τη σωστή ενυδάτωση του οργανισμού, κατά κανόνα τους καλοκαιρινούς μήνες απαιτείται αυξημένη ημερήσια λήψη υγρών. Ωστόσο αρκετοί υπερτασικοί ασθενείς με προβλήματα καρδιακής ή νεφρικής ανεπάρκειας χρειάζονται αυστηρή ρύθμιση της ημερήσιας πρόσληψης υγρών και εξατομικευμένη αντιμετώπιση κατόπιν οδηγιών από τον ειδικό θεράποντα ιατρό τους.
Επίσης σημαντική είναι και η διατήρηση άνετης και σταθερής θερμοκρασίας σε εσωτερικούς χώρους, αποφεύγοντας τις μεγάλες διακυμάνσεις. Ιδεατά, η εσωτερική θερμοκρασία πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ 25-27ο C και η σχετική υγρασία μεταξύ 40-50% σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Τέλος, ο ασθενής θα πρέπει να παρακολουθεί την αρτηριακή πίεση στο σπίτι, εφαρμόζοντας συγκεκριμένες οδηγίες προκειμένου οι μετρήσεις αυτές να είναι αξιόπιστες. Η τακτική μέτρηση με σωστή τεχνική και πιστοποιημένο ηλεκτρονικό πιεσόμετρο βραχίονα, μπορεί να συμβάλλει στην έγκαιρη ανίχνευση των διακυμάνσεων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης είναι απαραίτητη προκειμένου να ληφθούν πολύτιμες πληροφορίες για τις μεταβολές της αρτηριακής πίεσης τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και της νύχτας.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η μέτρηση της πίεσης πρέπει να γίνεται σε ένα άνετο και δροσερό δωμάτιο και τουλάχιστον μισή ώρα πριν ή μετά από τυχόν κάπνισμα, την λήψη καφέ, άσκησης, έκθεσης σε ακραίες θερμοκρασίες ή έντονου στρες.
Είναι απαραίτητη λοιπόν, και συστήνεται από όλες τις διεθνείς οδηγίες, η επίσκεψη στον θεράποντα γιατρό πριν από την έναρξη του καλοκαιριού για τον σχεδιασμό ενός εξατομικευμένου θεραπευτικού πλάνου λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τα συνοδά νοσήματα, τη φαρμακευτική αγωγή και τις ιδιαίτερες συνθήκες ζωής κάθε ασθενή. Το ίδιο σημαντική είναι ωστόσο και η στενή συνεργασία μαζί του καθ’ όλη τη διάρκεια των ζεστών μηνών για τη πρόληψη ανεπιθύμητων επιπλοκών.
Τέλος, δεν πρέπει να παραλειφθεί η ιατρική επανεκτίμηση μετά το πέρας του καλοκαιριού ώστε εγκαίρως να τροποποιηθεί η φαρμακευτική αγωγή και να αποφευχθεί σοβαρή απορρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 09.08.2026
