Δημοτικά τέλη: Έρχονται τα πάνω - κάτω τη νέα χρονιά - Ποιοι Δήμοι φοβούνται μεγάλες απώλειες εσόδων

Την ώρα που Δήμοι ετοιμάζονται να πάρουν αποφάσεις στα δημοτικά τους συμβούλια για αύξηση ή συγκράτηση των δημοτικών τελών το 2027, η νέα χρονιά φέρνει νέο «πονοκέφαλο» για τους αιρετούς που καλούνται να εναρμονιστούν με όσα προβλέπει ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης.

Οι αλλαγές από την 1^η Ιανουαρίου 2027 είναι σαρωτικές για τον τρόπο με τον οποίο οι Δήμοι θα εισπράττουν φόρους και τέλη από τα ακίνητα, με βάση το Ν. 5314/2026, όπως ο Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ) και το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) που αντικαθίστανται από το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ).

Το άρθρο 383 του συγκεκριμένου νόμου περιλαμβάνει στις κατηγορίες δημοτικών εσόδων, μεταξύ άλλων, τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού, το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, τα τέλη επί των ακαθάριστων εσόδων επιχειρήσεων εστίασης και διασκέδασης, το τέλος διαμονής παρεπιδημούντων, τα τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων, τα δυνητικά ανταποδοτικά τέλη, καθώς και τέλη που αφορούν υπηρεσίες, δημοτικά κτήματα, νεκροταφεία και διαφημίσεις.

Παρόλα αυτά, δεν έχουν όλα τα δημοτικά τέλη τον ίδιο χαρακτήρα, παρά μόνο τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού που είναι ανταποδοτικά, αφού τα έσοδά τους προορίζονται αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση των αντίστοιχων δημοτικών υπηρεσιών. Από την άλλη, το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης αποτελεί γενικό έσοδο, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη πάσης φύσεως δαπανών του Δήμου, σύμφωνα με το άρθρο 395.

Το θέμα συζητήθηκε σε συνεδρίαση του Δ.Σ της ΚΕΔΕ, όπου αιρετοί τόνισαν ότι οι Δήμοι δεν μπορούν να σταματήσουν να εφαρμόζουν κοινωνικά τιμολόγια, μειώσεις και πλήρεις απαλλαγές από τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού για τρίτεκνες, πολύτεκνες και άλλες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ωστόσο εξέφρασαν προβληματισμού για το γεγονός ότι ο νόμος επιτρέπει τα ελλείμματα που δημιουργούνται στους λογαριασμούς των ανταποδοτικών τελών να αναπληρώνονται από άλλους ελεύθερους λογαριασμούς.

Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027

Ειδικότερα, με βάση τον νέο Κώδικα, ο Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων και το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας εξακολουθούν να εφαρμόζονται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, αλλά από την 1η Ιανουαρίου 2027 αντικαθίστανται από το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ), το οποίο υπολογίζεται επί της αξίας των ακινήτων.

Σύμφωνα με όσα προβλέπει ο νόμος ο συντελεστής καθορίζεται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου και κυμαίνεται καταρχήν από 0,30‰ έως 0,70‰, με δυνατότητα διαφοροποίησης ανά δημοτική ενότητα.

Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη η επιφάνεια του ακινήτου, η τιμή ζώνης και ο συντελεστής παλαιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 393. Το νέο τέλος βαρύνει καταρχήν τον ιδιοκτήτη, ενώ σε περιπτώσεις επικαρπίας ή νομής ισχύουν οι ειδικές ρυθμίσεις του άρθρου 394. Η αντικατάσταση των δύο παλαιών επιβαρύνσεων από ένα νέο τέλος δεν συνεπάγεται αυτομάτως ούτε αύξηση ούτε μείωση για κάθε ακίνητο. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από την αξία του, τον συντελεστή που θα αποφασίσει ο Δήμος και τις προβλεπόμενες απαλλαγές.

«Καμπανάκι» για μεγάλες απώλειες εσόδων

Οι αλλαγές είναι πολλές και οι δήμαρχοι εκφράζουν σοβαρή ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις του νέου συστήματος, με την ΚΕΔΕ να επισημαίνει ότι το 60% - 70% των Δήμων ενδέχεται να εισπράττει λιγότερα έσοδα σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.

Στη συνεδρίαση του Δ.Σ έγινε αναφορά σε Δήμους που φιλοξενούν μεγάλες εγκαταστάσεις, όπως διυλιστήρια, αεροδρόμια, λιμάνια, μαρίνες, σιδηροδρομικούς σταθμούς, πανεπιστήμια και κρατικά ακίνητα. «Η κατάργηση του Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων και της δυνατότητας υπολογισμού του με βάση τα λεγόμενα πλασματικά τετραγωνικά μέτρα μπορεί να προκαλέσει σημαντικές απώλειες εσόδων», τόνισαν χαρακτηριστικά οι αιρετοί.

Για παράδειγμα, Δήμος της Αττικής που εκτιμάται ότι μπορεί να χάσει περίπου 6,5 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ Δήμος με αεροδρόμιο στην επικράτειά του που ενδέχεται να χάσει περίπου 2,5 εκατ. ευρώ ετησίως.

Κατά τη συζήτηση πάντως ξεκαθαρίστηκε ότι τα ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού εξακολουθούν να υφίστανται, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου καταργείται ο δημοτικός φόρος. Παρόλα αυτά, οι δήμαρχοι δήλωσαν το ίδιο ανήσυχοι, λέγοντας ότι η απώλεια γενικών εσόδων θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στους δημοτικούς προϋπολογισμούς και, ενδεχομένως, να οδηγήσει στην αναζήτηση πρόσθετων εσόδων από άλλες δημοτικές επιβαρύνσεις.

Για τον λόγο αυτό ζητήθηκε να εξεταστεί η αναβολή εφαρμογής του νέου συστήματος και να ανατεθεί στην ΕΕΤΑΑ συγκριτική μελέτη, ώστε να προσδιοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις για κάθε Δήμο.