Εκεί όπου χωρούν οι διαφορές

Μήνυμα Ελπίδας του Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης Φιλοθέου

Η προτροπή του Αποστόλου Παύλου «να φροντίζετε με κάθε τρόπο να διατηρείτε την ενότητα που χαρίζει το Άγιο Πνεύμα, με τον σύνδεσμο της ειρήνης» (Εφ. 4:3), από το Αποστολικό ανάγνωσμα (Εφ. 4:1-7) της σημερινής Κυριακής Θ’ Λουκά, αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες εκφράσεις του χριστιανικού ήθους. Δεν αφορά απλώς στην εύρυθμη λειτουργία της εκκλησιαστικής κοινότητας, αλλά σε εκείνον τον τρόπο με τον οποίο καλούμαστε να συνυπάρχουμε με τους άλλους. Σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι αντιπαραθέσεις, οι διαιρέσεις και η καχυποψία, το αποστολικό μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα.

Ο Παύλος δεν ζητά να δημιουργήσουμε την ενότητα, αλλά να τη διαφυλάξουμε, ως δωρεά του Αγίου Πνεύματος και καρπό της κοινής μας αναφοράς στον Χριστό, υπενθυμίζοντάς μας ότι οφείλουμε να είμαστε «ένα σώμα και ένα Πνεύμα, όπως και μία είναι η ελπίδα στην οποία σας κάλεσε ο Θεός» (Εφ. 4:4). Η ενότητα, επομένως, δεν ταυτίζεται με την ομοιομορφία ούτε καταργεί την προσωπική ιδιαιτερότητα. Προϋποθέτει κοινωνία προσώπων που αναγνωρίζουν ότι κανείς δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά όταν είναι απομονωμένος.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το συγκεκριμένο χωρίο, επισημαίνει ότι το Άγιο Πνεύμα ενώνει ανθρώπους διαφορετικής ηλικίας, κοινωνικής θέσης και καταγωγής. Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι ο σύνδεσμος της ειρήνης δεν περιορίζει την ελευθερία, αλλά την ενισχύει, καθώς στηρίζεται στην αγάπη.

Η διατήρηση αυτής της ενότητας, ωστόσο, δεν είναι αυτονόητη. Απαιτεί καθημερινό αγώνα, ταπείνωση, πραότητα, υπομονή και αμοιβαία κατανόηση. Ο Μέγας Βασίλειος τονίζει ότι η κοινή ζωή προϋποθέτει την αλληλοβοήθεια, αφού κανένας άνθρωπος δεν είναι αυτάρκης και όλοι χρειαζόμαστε τη συνδρομή των άλλων.

Η αλήθεια αυτή υπερβαίνει τα όρια της εκκλησιαστικής ζωής και αγκαλιάζει κάθε πτυχή της ανθρώπινης συνύπαρξης: την οικογένεια, την κοινωνία, τις διαπροσωπικές σχέσεις αλλά και τον δημόσιο διάλογο. Εκεί, μάλιστα, η διαφορετικότητα των απόψεων γίνεται συχνά αφορμή αντιπαραθέσεων και διχασμού. Δεν είναι δυνατόν να επικαλούμαστε την ειρήνη, όταν καλλιεργούμε την εχθρότητα, ούτε να διακηρύσσουμε την ενότητα, όταν αρνούμαστε να ακούσουμε εκείνον που διαφωνεί μαζί μας. Η ενότητα δεν προϋποθέτει την κατάργηση των διαφορών, αλλά την υπέρβασή τους μέσα από τον αμοιβαίο σεβασμό, την κατανόηση και την αναγνώριση της αξίας κάθε ανθρώπινου προσώπου.

Ειρήνη δεν σημαίνει σιωπή μπροστά στην αδικία ούτε συμβιβασμός με το ψεύδος. Δεν ταυτίζεται με την απουσία συγκρούσεων ή με μια επιφανειακή συμφωνία που συγκαλύπτει υπαρκτές διαφωνίες. Είναι πρωτίστως στάση ζωής, που μας επιτρέπει να υπερασπιζόμαστε την αλήθεια χωρίς να προσβάλλουμε την αξιοπρέπεια του άλλου. Ο ίδιος ο Χριστός, άλλωστε, μακαρίζει τους ειρηνοποιούς: «Μακάριοι όσοι εργάζονται για την ειρήνη, γιατί αυτοί θα ονομαστούν παιδιά του Θεού» (Ματθ. 5,9).

Η ειρήνη, επομένως, δεν αποτελεί παθητική κατάσταση, αλλά συνειδητή και ενεργητική επιλογή ευθύνης. Απαιτεί να υπερβαίνουμε εγωισμούς, αναγνωρίζοντας λάθη, να θεραπεύουμε πληγές και να επιζητούμε τη συμφιλίωση παραμένοντας στον διάλογο, ακόμη και όταν αυτός γίνεται δύσκολος.

Η Εκκλησία οφείλει πρώτη να μαρτυρεί αυτή την αλήθεια, όχι μόνο με τα λόγια, αλλά με το παράδειγμά της. Διότι η ενότητα δεν διασώζεται με αποκλεισμούς και αντιπαλότητες, αλλά με την έμπρακτη αγάπη. Και η ειρήνη δεν είναι απλώς ένα επιθυμητό αποτέλεσμα· είναι ο δρόμος της αυθεντικής χριστιανικής παρουσίας στον κόσμο.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 22.11.2026

ESPA