Κάθε Σεπτέμβριο, στη ΔΕΘ, η Θεσσαλονίκη βρίσκεται για λίγες μέρες στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής. Ακούει εξαγγελίες, χρονοδιαγράμματα και υποσχέσεις. Όμως η πόλη και η Κεντρική Μακεδονία δεν χρειάζονται άλλες υποσχέσεις. Χρειάζονται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα αξιοποιεί τη γεωγραφική τους θέση, το ανθρώπινο δυναμικό, τα πανεπιστήμια και την παραγωγική τους βάση.
Η επέκταση του Μετρό προς την Καλαμαριά ασφαλώς αποτελεί σημαντική υποδομή. Δεν υπάρχουν, όμως, περιθώρια για πανηγυρισμούς. Υπάρχει ανάγκη λογοδοσίας. Ένα έργο που ξεκίνησε το 2013 με ορίζοντα ολοκλήρωσης 4,5 ετών χρειάστηκε περίπου 13 χρόνια, ενώ οι αποζημιώσεις προς τον ανάδοχο εξαιτίας των καθυστερήσεων έφθασαν σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Πόροι που, αν τα έργα εκτελούνταν στον χρόνο τους, θα μπορούσαν να είχαν αξιοποιηθεί ώστε σήμερα το Μετρό να είχε ήδη πάρει τον δρόμο προς τη δυτική Θεσσαλονίκη.
Και ενώ τα δυτικά εξακολουθούν να περιμένουν, η σύνδεση του Μετρό με το αεροδρόμιο παραμένει ζητούμενο. Η ενοποίηση και ανάπλαση του παραλιακού μετώπου παραμένει επί χρόνια στα χαρτιά, χωρίς ουσιαστική πρόοδο προς την υλοποίηση ενός έργου που μπορεί να αλλάξει την εικόνα ολόκληρης της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, η κυβέρνηση απέτυχε να διασφαλίσει την έγκαιρη προώθηση του Thess INTEC, με αποτέλεσμα ένα εμβληματικό έργο για την καινοτομία και την αναπτυξιακή προοπτική της Θεσσαλονίκης να απενταχθεί, λόγω των καθυστερήσεων, από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Άλλωστε, η Θεσσαλονίκη και συνολικά η Κεντρική Μακεδονία δεν έλαβαν από το Ταμείο Ανάκαμψης το αναπτυξιακό μερίδιο που αντιστοιχεί στο μέγεθος, τον πληθυσμό και τη συνεισφορά τους στην εθνική οικονομία. Ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που θα μπορούσε να αμβλύνει τις περιφερειακές ανισότητες σχεδιάστηκε και διαχειρίστηκε με έντονα συγκεντρωτικό τρόπο.
Το στοίχημα όμως δεν είναι μόνο οι υποδομές. Είναι η οικονομία και κυρίως η δημιουργία καλών και υψηλής ειδίκευσης θέσεων εργασίας. Χρειαζόμαστε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο για την Κεντρική Μακεδονία, με στήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και επενδύσεις στην καινοτομία, την αγροδιατροφή, τη μεταποίηση, τις νέες τεχνολογίες, τα logistics και τις εξαγωγές. Ένα μοντέλο που θα αξιοποιεί ταυτόχρονα το μοναδικό ιστορικό και πολιτιστικό απόθεμα της Μακεδονίας, αναδεικνύοντας την πολιτιστική της κληρονομιά σε ισχυρό πυλώνα εξωστρέφειας, τουριστικής ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
Για όλα τα παραπάνω προβλήματα, υπάρχει μία βασική αιτία: η υπερσυγκέντρωση εξουσίας στην Αθήνα. Το υφυπουργείο Μακεδονίας Θράκης έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε ένα πουκάμισο αδειανό, μία βιτρίνα χωρίς πραγματικές αρμοδιότητες. Την ίδια στιγμή, αντί να ενισχύονται οι Δήμοι, τους αφαιρούνται κρίσιμες αρμοδιότητες και δεν τους αποδίδονται οφειλόμενοι πόροι. Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο παράδειγμα της ύδρευσης, με την απορρόφηση από την ΕΥΑΘ των δημοτικών επιχειρήσεων και υπηρεσιών ύδρευσης. Αντί για αποκέντρωση, έχουμε συγκέντρωση.
Το παράδειγμα της ανάπλασης της ΔΕΘ δείχνει ότι υπάρχει άλλος δρόμος. Χάρη στην καθοριστική παρέμβαση του Δήμου Θεσσαλονίκης και της πόλης, εγκαταλείφθηκε ο κυβερνητικός σχεδιασμός που περιλάμβανε χρήσεις real estate, ξενοδοχείο και επιχειρηματικό κέντρο. Στη θέση του κατοχυρώθηκε ένα ανοιχτό Μητροπολιτικό Πάρκο 120 στρεμμάτων, παράλληλα με δύο νέα σύγχρονα εκθεσιακά κτίρια. Όταν η Θεσσαλονίκη έχει ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που την αφορούν, μπορεί να πετυχαίνει καλύτερες λύσεις για το μέλλον της.
Αυτό ακριβώς σημαίνει για εμάς αποκέντρωση: μεταφορά πραγματικών αποφασιστικών αρμοδιοτήτων και πόρων στους Δήμους, την Περιφέρεια και τους τοπικούς φορείς. Δεν μπορεί για κάθε μικρή ή μεγάλη επένδυση ή αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας να αποφασίζουν ένα Υπουργείο ή το Υπερταμείο στην Αθήνα και η πόλη να καλείται απλώς να γνωμοδοτήσει. Χρειαζόμαστε παράλληλα ένα Υπουργείο Μακεδονίας και Θράκης με πραγματικές αναπτυξιακές αρμοδιότητες.
Παράλληλα, προτείνονται συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, που δεν χρειάζονται πόρους, αλλά σχεδιασμός και πολιτική βούληση, όπως είναι η ουσιαστική σύνδεση με την πόλη και τον παραγωγικό ιστό της του CEDEFOP, του οργανισμού της ΕΕ για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ), ώστε να δώσει επιτέλους υπεραξία στην περιοχή η παρουσία ενός οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Θεσσαλονίκη, και να επιδιωχθεί η ανάδειξή της ως κέντρου επαγγελματικής εκπαίδευσης και διά βίου μάθησης. Στην κατεύθυνση της ανάδειξης της Θεσσαλονίκης σε επιχειρηματικό και οικονομικό κέντρο των Βαλκανίων εντάσσεται και η δημιουργία Διεθνούς Κέντρου Διαιτητικής Επίλυσης Εμπορικών Διαφορών, με ενεργό ρόλο του Δικηγορικού Συλλόγου και των Επιμελητηρίων της πόλης.
Η Θεσσαλονίκη δεν πρέπει να διεκδικεί κάθε Σεπτέμβριο απλώς περισσότερες υποσχέσεις για έργα από την Αθήνα. Πρέπει να διεκδικήσει περισσότερη εξουσία πάνω στο δικό της μέλλον. Δεν χρειάζεται έναν ακόμη τίτλο «συμπρωτεύουσας». Χρειάζεται τις υποδομές, αλλά και τις αρμοδιότητες και τους θεσμούς, που θα της επιτρέψουν να γίνει μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μητρόπολη και πραγματική πρωτεύουσα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
