Γράφει ο Αθανάσιος Τσιούρας
Δικηγόρος, πρώην Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας
Η συζήτηση για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), η διαμόρφωση του χώρου, το δημοψήφισμα, το μητροπολιτικό πάρκο, όλα αυτά θίγουν ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιου χώρου και αντανακλούν τη δίψα για πράσινο σε μία πόλη που το στερείται.
Δυστυχώς, όμως, η υγιής αγωνία για το μέλλον της Θεσσαλονίκης εκφράζεται μέσω του αιτήματος για ένα δημοψήφισμα, με ερώτημα που θίγει το δικαίωμα των κατοίκων της Σίνδου στο περιβάλλον (που περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα του Συντάγματος), καθώς οδηγεί σε επιδείνωση του οικιστικού τους περιβάλλοντος, και μάλιστα χωρίς να τους ρωτήσει.
Επιπλέον, το ερώτημα που προκρίνει μία έτοιμη λύση, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, έρχεται σε αντίθεση με τη βασική πρόβλεψη του Συντάγματος, ότι οι επιλογές για την πολεοδόμηση γίνονται «κατά τους κανόνες της επιστήμης» (άρθρο 24 παρ. 2 του Συντάγματος).
Επίσης, ανατρέπει τη σειρά με την οποία οι πολίτες συμμετέχουν στον πολεοδομικό σχεδιασμό, όπως αυτή καθιερώνεται στην ευρωπαϊκή και την ελληνική νομοθεσία: Η συμμετοχή των πολιτών μέσω δημόσιας διαβούλευσης είναι υποχρεωτική, είναι βασικό θεμέλιο της διαδικασίας πολεοδόμησης, αλλά οι πολίτες δεν καλούνται να εκφράσουν άποψη εν κενώ, αλλά επί επιστημονικής μελέτης που έχει δημοσιοποιηθεί.
Με το ερώτημα θα μπορούσε να ζητηθεί από τον Δήμο να αναθέσει μία διαδικασία μελέτης ή στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης, που θα μπορούσε να τεκμηριώσει επιστημονικά ένα ειδικό πολεοδομικό σχέδιο σύμφωνο με τις επιθυμίες των ερωτώντων. Ο Δήμος έχει αυτή την αρμοδιότητα και ένα τέτοιο ερώτημα θα ήταν σύμφωνο με τον νόμο.
Όμως με το ερώτημα, όπως έχει διαμορφωθεί, επιδιώκεται να επικυρωθεί, χωρίς να μεσολαβήσει επιστημονικός έλεγχος, μία πολεοδομική προτίμηση αυτών που το διαμόρφωσαν που, αν μη τι άλλο, θίγει το δικαίωμα στο περιβάλλον των κατοίκων της Σίνδου.
Επειδή ο νόμος απαγορεύει να τίθενται με το δημοψήφισμα ερωτήματα σχετικά με ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, θα ήταν αντίθετο με τον νόμο ένα δημοψήφισμα με ερώτημα όπως το προτεινόμενο.
Πέρα, όμως, από το τυπικό ζήτημα ως προς τη νομιμότητα του δημοψηφίσματος, από τον διάλογο για την τύχη του ακινήτου της ΔΕΘ λείπει μία άλλη συζήτηση: Η συζήτηση για τη ΔΕΘ ως θεσμό -η συζήτηση για τη δυνατότητα και τα οφέλη για τη Θεσσαλονίκη της συνεδριακής και εκθετικής δραστηριότητας.
Η έλλειψη αυτή δείχνει ότι, δυστυχώς, για μία μερίδα συμπολιτών μας η ΔΕΘ δεν έχει κάτι καλό να δώσει στην πόλη: «Ας φύγει, ας πάει στη Σίνδο ή όπου αλλού, και ας δούμε τι θα κάνουμε με τους χώρους της».
Όμως η αξία της ΔΕΘ ως brand name και οι δυνατότητες που έχει η συνεδριακή και εκθεσιακή της δραστηριότητα αδικούνται από τη συζήτηση αυτή, και χάνεται η ευκαιρία να αξιοποιηθούν προς όφελος της κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας. Μία ΔΕΘ του μέλλοντος μπορεί να επικεντρώσει τη δραστηριότητά της σε τρεις άξονες: Τον συνεδριακό, τον καινοτόμο εκθετικό, και τον πολιτιστικό.
Η ΔΕΘ είναι ανάμεσα σε δύο κορυφαία πανεπιστημιακά ιδρύματα: Τα συνέδριά της πρέπει να έχουν τον αντίστοιχο χαρακτήρα -να φέρνουν εδώ τους ηγέτες της πολιτικής, της γνώσης, της έρευνας, της καινοτομίας, και να τους διασυνδέει.
Ένας Σεπτέμβριος με εξαγγελίες της οικονομικής πολιτικής από την πολιτική ηγεσία, αλλά και των βασικών πρωτοβουλιών από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της χώρας -ένα επιστημονικό συνέδριο, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια της πόλης, παράλληλα με ένα βιομηχανικό συνέδριο για την εφαρμογή των όσων συζητούν οι επιστήμονες στο διπλανό κτίριο, με δυνατότητα παράλληλης παρακολούθησης -ένα πρωτάθλημα e-sports όπου οι Ένοπλες Δυνάμεις θα βρουν τα νέα ταλέντα στη διαχείριση των νέων συστημάτων τους- το παγκόσμιο πρωτάθλημα excel που θα φέρει τους καλύτερους προγραμματιστές του κόσμου στην πόλη, χαλαρούς και έτοιμους να συζητήσουν μεταξύ τους καινούριες ιδέες.
Οι εκθέσεις της: Με virtual και augmented reality η ΔΕΘ μπορεί, σε σύμπραξη με τα πανεπιστήμια, να δημιουργήσει τους εκθεσιακούς χώρους του μέλλοντος. Θα απευθύνεται σε κορυφαίες τεχνολογικές επιχειρήσεις και θα μπορούν οι εκθέσεις να συνδέονται με συνέδρια παρόμοιας θεματικής.
Και πολιτισμός: Η πιο απλή πρόταση θα ήταν να αναβιώσει το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού ως διαδικασία για την επιλογή του τραγουδιού που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στον διαγωνισμό της Eurovision. Αλλά και υπαίθριες συναυλίες της Κρατικής και της Δημοτικής Ορχήστρας, και θέατρο σε ανοικτό χώρο -και εκθέσεις του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης που ήδη φιλοξενείται στους χώρους της.
Όχι, λοιπόν: Η ΔΕΘ δεν αξίζει μόνο για το real estate της. Έχει πολλά ακόμα να προσφέρει στην πόλη και τους πολίτες. Και μία σύγχρονη ΔΕΘ, ακολουθώντας προτάσεις όπως οι παραπάνω, θα απελευθερώσει και πάρα πολύ πράσινο για τους Θεσσαλονικείς. Όχι όμως ένα απομονωμένο, σκοτεινό πράσινο, αλλά έναν ζωντανό πνεύμονα τεχνολογικής και πολιτιστικής δημιουργίας. Αυτή είναι η σύγχρονη ΔΕΘ, η ΔΕΘ του μέλλοντός μας, η ΔΕΘ της αισιοδοξίας, της εξωστρέφειας και της ανάπτυξης.
Μία Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, για τη Θεσσαλονίκη.
