Η Θεσσαλονικιά Ρόζα Φραγκοράπτη που έπαιξε την αρχαία επτάχορδη λύρα στην «Οδύσσεια» του Νόλαν

- Newsroom

Το νέο ταξίδι του Οδυσσέα στους κινηματογράφους του πλανήτη έχει ήδη εξασφαλίσει δύο επιτυχίες, μία εισπρακτική και μία εθνική, αφού την Ελλάδα «ταξιδεύει» αυτό τον καιρό, μέσα από το ομηρικό έπος, σε σκοτεινές αίθουσες στις τέσσερις γωνιές του πλανήτη.

Πίσω όμως από τις εικόνες, είναι μια αρχαία ελληνική επτάχορδος χέλυς λύρα -το μουσικό όργανο που σύμφωνα με τον μύθο εφηύρε ο θεός Ερμής από ένα καύκαλο χελώνας και χάρισε στον Απόλλωνα- στα χέρια μιας χαμογελαστής μουσικολόγου από τη Θεσσαλονίκη, που «κεντάει» νότες μοναδικές στο σάουντρακ της ταινίας. Πρόκειται για μια συνεργασία με τον οσκαρικό σκηνοθέτη της «Οδύσσειας» και την ομάδα του, που ξεκίνησε με μια... μυστική κωδική ονομασία.

   Από το μυστικό email στα Real World Studios

   «Δεν γνώριζα εξ' αρχής περί τίνος επρόκειτο. Το πρότζεκτ είχε κωδικό όνομα και η αρχική διερεύνηση αφορούσε απλώς τη διαθεσιμότητά μου για κάποιες ηχογραφήσεις μέσα στον χειμώνα», εξιστορεί η Ρόζα Φραγκοράπτη στο ραδιόφωνο του ΑΠΕ-ΜΠΕ «Πρακτορείο 104,9 FM». «Όταν έφτασα στα Real World Studios, κοντά στο Μπαθ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, έμαθα ότι επρόκειτο για την “Οδύσσεια”... Ήταν μια τεράστια και εξαιρετικά ευχάριστη έκπληξη», σημειώνει η Θεσσαλονικιά μουσικολόγος και μουσικός, με την σπάνια ειδίκευση.

   Κάπως έτσι, πέρα και πάνω από τον μύθο, η πραγματικότητα έφερε κάτι αναπάντεχο: ένα μοναδικό αρχαιοελληνικό μουσικό όργανο βρέθηκε σε ένα «ταξίδι» από τα εργαστήρια της Θεσσαλονίκης απευθείας στην «καρδιά» των μεγάλων παραγωγών του Χόλιγουντ. Κάπως έτσι, η μελετήτρια της αρχαίας επτάχορδης χέλυος λύρας έφτασε να συνεργαστεί για να ντυθεί μουσικά η πολυσυζητημένη κινηματογραφική ταινία «Οδύσσεια» του 2026.

Παρασκευή 17 Ιου 2026, 15:31

«Οδύσσεια» - Τεράστια ταινία που καταγγέλλει τους πάντες: Κριτική του Αλέξη Δερμεντζόγλου

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

   Πίσω από τις ατμοσφαιρικές χορδές του αρχαιότροπου οργάνου που θα ακούσει το κινηματογραφικό κοινό βρίσκεται -και μάλιστα με έναν ιδιαίτερο τρόπο- η Ελλάδα καθώς η Ελληνίδα μουσικός, που συνεργάστηκε με τον βραβευμένο με Όσκαρ συνθέτη Λούντβιχ Γκόρανσον (Ludwig Göransson) για τη δημιουργία του πρωτότυπου soundtrack της ταινίας, μας έκανε υπερήφανους - έστω και αν ίδια ελάχιστα αναφέρεται στη σπουδαιότητα της επιλογής της.

   Περιγράφει, δε, τη διαδρομή από την έρευνα και τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής μουσικής μέχρι τα φημισμένα Real World Studios της Αγγλίας και το κόκκινο χαλί της λαμπερής πρεμιέρας ως μια... ταινία, που γράφτηκε αναπάντεχα στην καριέρα της.

   Η Ρόζα Φραγκοράπτη ξεκίνησε τις μουσικές της σπουδές από το πιάνο, περνώντας από ωδεία και το Μουσικό Σχολείο της Θεσσαλονίκης πριν ταξιδέψει στην Ιταλία για σπουδές Μουσικολογίας. Εκεί ήρθε σε επαφή με τα θεωρητικά κείμενα, τα εικονογραφικά στοιχεία και τα διασωθέντα αποσπάσματα της αρχαίας ελληνικής μουσικής και ξεκίνησε τη μελέτη της. «Η έρευνά μας εστιάζει στην ανακατασκευή των οργάνων και στο πώς μπορούσαν να ακούγονται, καθώς δεν υπάρχουν ηχογραφήσεις από την αρχαιότητα», σημειώνει και εξηγεί: «μελετάμε στοιχεία φιλολογίας, αγγειογραφίες και μουσικά αποσπάσματα σε συνεργασία με αρχαιομουσικολόγους, φιλολόγους, και οργανοποιούς».

   Το όργανο που παίζει η ίδια για τη μουσική επένδυση της ταινίας είναι μια ανακατασκευή της αρχαίας επτάχορδης χέλυος λύρας, δημιουργία του διακεκριμένου οργανοποιού Νικόλαου Μπρα, βραβευμένου κατασκευαστή μουσικών οργάνων. «Η χέλυς λύρα είναι μια απλή αλλά μαγευτική κατασκευή: αποτελείται από το ηχείο, δύο πήχεις (μπράτσα), τον ζυγό και επτά χορδές. Το κλειδί για τον χαρακτηριστικό της ήχο είναι το πλήκτρο στο δεξί χέρι, με το οποίο κρούονται οι χορδές, ενώ το αριστερό χέρι μένει ελεύθερο χάρη στον τελαμώνα», επισημαίνει.

   Μια συνεργασία με τον βραβευμένο με Όσκαρ Λούντβιχ Γκόρανσον

   Οι ηχογραφήσεις πραγματοποιήθηκαν τον περασμένο Φεβρουάριο σε ένα κλίμα «απόλυτης ελευθερίας αλλά και μεγάλης σαφήνειας», όπως επισημαίνει η ίδια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στα θρυλικά Real World Studios, ένα συγκρότημα στούντιο ηχογράφησης που ιδρύθηκε από τον θρύλο Πήτερ Γκάμπριελ στο παλιό κτίριο Box Mill στο Wiltshire της Αγγλίας, η Ρόζα Φραγκοράπτη συνεργάστηκε με τον πολυβραβευμένο Σουηδό συνθέτη, παραγωγό, τραγουδοποιό Ludwig Emil Tomas Göransson. Η ιδιαίτερη συνεργασία με τον βραβευμένο με Όσκαρ δημιουργό είναι κάτι που θα θυμάται για μια ζωή. «Πρόκειται για έναν μοναδικό, ανοιχτό χώρο όπου η ηχογράφηση, το editing συνέβαιναν ταυτόχρονα. Ο Λούντβιχ Γκόρανσον και όλη η ομάδα εργάζονταν με υποδειγματικό teamwork, χωρίς ιεραρχικές αποστάσεις, δείχνοντας βαθύ σεβασμό στα όργανα και στον ιδιαίτερο ήχο που παράγουν», αναφέρει η Ελληνίδα μουσικός.

   Το soundtrack της «Οδύσσειας» στηρίζεται δομικά σε αρχαιότροπα όργανα και παραδοσιακές ηχητικές φόρμες: την αρχαία λύρα, τον διπλό αυλό τον οποίο εκτελεί ο Κάλουμ Άρμστρονγκ (Callum Armstrong), τα φλάουτα της αλβανικής πολυφωνίας, τα φωνητικά, πληθώρα κρουστών και στοιχεία συνθεσάιζερ. «Αυτό που με συγκίνησε περισσότερο, όταν άκουσα το τελικό αποτέλεσμα, στην πρεμιέρα στο Λονδίνο, ήταν η απόλυτη ηχητική πιστότητα», υπογραμμίζει η κ. Φραγκοράπτη. «Ο συνθέτης και οι μηχανικοί ήχου σεβάστηκαν τον φυσικό, ωμό ήχο των οργάνων. Δεν υπάρχει καμία παραμόρφωση και αυτό που ακούει ο θεατής στην αίθουσα είναι ακριβώς ο ήχος που βγάζουν τα όργανα όταν παίζουμε ζωντανά».

   Περιγράφοντας την εμπειρία της στο κόκκινο χαλί της πρεμιέρας ανάμεσα στους πρωταγωνιστές και τους συντελεστές της ταινίας, στέκεται στην ταπεινότητα που διέκρινε τους συντελεστές μιας τόσο μεγάλης παραγωγής. «Ήταν στην πρεμιέρα όταν και συνειδητοποιήσαμε πραγματικά το μέγεθος του εγχειρήματος. Παρά τη λαμπρότητα της διοργάνωσης, τόσο ο συνθέτης όσο και ο σκηνοθέτης ήταν άνθρωποι εξαιρετικά απλοί και ταπεινοί. Μας ευχαρίστησαν θερμά για τη συμβολή μας, κι εμείς από την πλευρά μας τους ευχαριστήσαμε για την τόλμη να βασίσουν το soundtrack μιας τέτοιας ταινίας σε όργανα που βρίσκονται ακόμη σε στάδιο ερευνητικής αναβίωσης», σχολίασε.

   Πώς όμως αποτιμά συνολικά τη συμμετοχή της σε ένα από τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά γεγονότα της χρονιάς; Η κ. Φραγκοράπτη επιλέγει να συμπυκνώσει τα συναισθήματά της σε λίγες προτάσεις: «Είμαι βαθιά ευγνώμων. Αυτό έχω να πω. Ήταν μια αληθινή ευλογία. Για τον τρόπο που έγινε, τη χρονική στιγμή που συνέβη και τη δημιουργική συνάντηση ανθρώπων και πολιτισμών γύρω από την αρχαία ελληνική μουσική κληρονομιά».