Γράφει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος
Πρώην υπουργός Οικονομικών, βουλευτής Νέας Αριστεράς
Αν και σήμερα φαίνεται παράδοξο, κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 η ανησυχία για τον πληθωρισμό πήγαζε κυρίως από συντηρητικούς οικονομικούς κύκλους. Αποτελούσε μάλιστα το προοίμιο για τις αυστηρότερες νομισματικές πολιτικές που στην αρχική τους φάση έχουν καταγραφεί ως μονεταρισμός.
Η κεντρική ιδέα ήταν ότι ο πληθωρισμός πλήττει τον τραπεζικό και επενδυτικό τομέα, γι’ αυτό και έπρεπε να χαλιναγωγηθεί. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι και εργαζόμενες, τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο που είχαν ισχυρά συνδικάτα, μπορούσαν λίγο πολύ να προστατευτούν από τον πληθωρισμό ενώ παράλληλα διανύαμε μια παρατεταμένη περίοδο αυξήσεων των μισθών.
Σήμερα η κατάσταση έχει αντιστραφεί καθώς είναι πιο πιθανό να εκφράσουν ανησυχία για τον πληθωρισμό άνθρωποι με προοδευτικές και αριστερές αναφορές. Γιατί αυτή η αλλαγή; Διότι πλέον οι εργαζόμενοι και εργαζόμενες ούτε βιώνουν μία περίοδο αυξανόμενων μισθών ούτε έχουν ισχυρά συνδικάτα.
Έτσι ο πληθωρισμός πλήττει κυρίως τον κόσμο της εργασίας. Με αυτή την έννοια, η αντιμετώπιση του προβλήματος αποτελείται από δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος.
Από τη μία μεριά απαιτείται η στήριξη των μισθών με αλλαγή στο παραγωγικό μοντέλο. Αλλά και με αλλαγή του θεσμικού πλαισίου όπου τα τελευταία σαράντα χρόνια στο δυτικό κόσμο έχουμε δει συστηματικές παρεμβάσεις με στόχο την αποδυνάμωση του κόσμου της εργασίας.
Η ευαλωτότητα των εργαζομένων είναι το αποτέλεσμα της αλλαγής των συσχετισμών δυνάμεων ως αποτέλεσμα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών.
Και από την άλλη χρειαζόμαστε μέτρα που στοχεύουν άμεσα στις πληθωριστικές πιέσεις όπως η ρύθμιση των αγορών, ο έλεγχος των καρτέλ και των μονοπωλίων κ.λπ. Ας πάρουμε το παράδειγμα της στέγασης όπου στην Ελλάδα η εκτόξευση των τιμών των ακινήτων και των ενοικίων (με αυξήσεις 8,4% σε σχέση με πέρσι και 27% σε σχέση με το 2020) αποτελεί ένα σημαντικό μέρος των αυξήσεων των τιμών γενικότερα.
Οι παρεμβάσεις της ΝΔ κινούνται σχεδόν αποκλειστικά στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της ζήτησης και άρα στην αύξηση των τιμών. Η μόνη απάντηση είναι οι ρυθμίσεις της αγοράς του Airbnb, ο περιορισμός των αυξήσεων των ενοικίων και η δημιουργία δημόσιας κοινωνικής στέγασης.
Γιατί ο κύριος λόγος που η Ελλάδα έχει τόσο ψηλό ποσοστό ανθρώπων που ξοδεύουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του εισοδήματος στη στέγαση είναι η πλήρης απουσία κοινωνικής κατοικίας, ενός θεσμού που σε άλλες χώρες μειώνει αυτό ακριβώς το ποσοστό των ανθρώπων. Αντίστοιχα παραδείγματα μπορούμε να δούμε και στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών.
Με λίγα λόγια η Νέα Αριστερά υποστηρίζει ότι η καταπολέμηση της ακρίβειας απαιτεί συστηματικό έλεγχο της αγοράς και παρεμβάσεις τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς.
