Στη Θεσσαλονίκη το Σάββατο ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τα λείψανα του Σαμουήλ και τα ιερά κειμήλια από μονές των Σερρών

Στη Θεσσαλονίκη θα ολοκληρώσει το Σάββατο την περιοδεία του στην κεντρική Μακεδονία ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Επικυρώνοντας μια ιστορική συμφωνία πολιτιστικής ανταλλαγής με τη Βουλγαρία που θα υπογράψει στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού με τον πρωθυπουργό Rumen Radev.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία; Την επιστροφή ύστερα 109 χρόνια και ενώ μεσολάβησαν πολυετείς και διακριτικές συνομιλίες 48 κειμηλίων ανεκτίμητης αξίας. Πρόκειται για κειμήλια προερχόμενα από 3 Μονές των Σερρών. Και πιο συγκεκριμένα από τη Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης, τη Μονή Τιμίου Προδρόμου και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917 κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και τα οποία εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.

Από την πλευρά της η Ελλάδα θα δώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που βρέθηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και που έχουν ταυτοποιηθεί ότι ανήκουν στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας (997-1014), μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους εντός της Βασιλικής, τα οποία φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Το σχετικό Μνημόνιο Κατανόησης υπογράφηκε χτες μεταξύ των υπουργών Πολιτισμού της Ελλάδας και της Βουλγαρίας Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev και θα επικυρωθεί το Σάββατο το πρωί στη Θεσσαλονίκη σε μια σεμνή τελετή από τους δύο πρωθυπουργούς των δύο χωρών.

Να σημειωθεί ότι ο πρωθυπουργός θα βρίσκεται από την Παρασκευή το μεσημέρι στην Κεντρική Μακεδονία, καθώς το απόγευμα θα επισκεφτεί το δήμο Δίου-Ολύμπου και την Κατερίνη. Στο δήμο Δίου-Ολύμπου, όπου θα τον συνοδεύουν μεταξύ των άλλων οι υπουργοί Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και Ενέργειας και Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου, θα ανακοινώσει δράσεις και πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την ενίσχυση του Ολύμπου που ανακηρύχτηκε ως παγκόσμιο μνημείο της UNESCO, ενώ στην Κατερίνη προγραμματίζεται να μιλήσει σε συγκέντρωση πολιτών.

Όλα αυτά έχουν το βλέμμα στραμμένα και προς τα δεξιά, καθώς αφορούν πρωτοβουλίες της κυβέρνησης που αφορούν σε θέματα ευαίσθητα για τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους αλλά και σχετίζονται με νομούς, όπως οι Σέρρες και η Πιερία, που θεωρούνται παραδοσιακοί για τη ΝΔ και όπου το κυβερνητικό κόμμα τα παλιότερα χρόνια κατέγραψε ποσοστά που ξεπερνούσαν και το 50%.

Αντίθετα στις πρόσφατες ευρωεκλογές τα εκλογικά ποσοστά της Ελληνικής Λύσης και της Νίκης ήταν ιδιαίτερα υψηλά, ενώ και οι πυρήνες του Αντώνη Σαμαρά είναι ισχυροί. Με τελικό στόχο στην πορεία προς τις εθνικές εκλογές η ΝΔ να ενισχύσει τη συσπείρωσή της στον Βορρά.

Tα ιερά κειμήλια

Τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026. Ακολούθως, θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών, Εικοσιφοινίσσης και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, αναλόγως της προελεύσεώς τους.

Ποιός ήταν ο Τσάρος Σαμουήλ

Ο τσάρος Σαμουήλ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ηγεμόνες του Πρώτου Βουλγαρικού Κράτους, το οποίο κυβέρνησε ως τσάρος από το 997 έως το 1014, σε μια περίοδο συνεχών πολέμων με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Κέντρο της εξουσίας του βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας, με ιδιαίτερη σημασία για την Πρέσπα και αργότερα την Αχρίδα.

Στη νησίδα του Αγίου Αχιλλείου, στη Μικρή Πρέσπα, ο Σαμουήλ έχτισε στα τέλη του 10ου αιώνα μεγάλη βασιλική, προκειμένου να στεγάσει το λείψανο του Αγίου Αχιλλείου, το οποίο είχε μεταφέρει από τη Λάρισα. Η περιοχή αποτελούσε τότε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και εκκλησιαστικά κέντρα του κράτους του. 

Το 1014 ο στρατός του Σαμουήλ υπέστη συντριπτική ήττα από τις δυνάμεις του Βυζαντινού αυτοκράτορα Βασιλείου Β΄ του λεγόμενου Βουλγαροκτόνου στη μάχη του Κλειδίου. Ο Σαμουήλ πέθανε λίγους μήνες αργότερα, στις 6 Οκτωβρίου 1014, και θεωρείται ότι ενταφιάστηκε στη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Τα λείψανα που αποδίδονται στον Σαμουήλ ήρθαν στο φως κατά τις ανασκαφές του καθηγητή του ΑΠΘ Νικόλαου Μουτσόπουλου το 1969. Στο νότιο κλίτος της βασιλικής εντοπίστηκαν τέσσερις ταφές, οι οποίες αποδόθηκαν σε μέλη της δυναστείας των Κομητόπουλων, με έναν από τους σκελετούς να ταυτίζεται από τον ανασκαφέα με τον ίδιο τον Σαμουήλ. Η ταύτιση βασίζεται σε αρχαιολογικά και ιστορικά δεδομένα, καθώς δεν υπήρχε επιγραφή που να αναφέρει το όνομά του.

Ο λόγος, που τα οστά του βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα είναι πρωτίστως ιστορικογεωγραφικός: ο Σαμουήλ τάφηκε στις Πρέσπες περίπου εννέα αιώνες πριν η περιοχή ενταχθεί στο ελληνικό κράτος, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Τα λείψανα που του αποδίδονται μεταφέρθηκαν μετά την ανασκαφή, στη Θεσσαλονίκη και φυλάσσονται υπό την ευθύνη των ελληνικών αρχών.