«Σκηνοθετώντας την ιστορία φωτίσατε συνειδήσεις»… Αυτό έγραφε το σημείωμα που παρέδωσε στονΚώστα Γαβρά η δήμαρχος Καλαμαριάς Χρύσα Αράπογλου εκ μέρους του δημοτικού συμβουλίου μαζί με ένα συμβολικό δώρο το οποίο έφερε επάνω του το σήμα του δήμου, την Αργώ.
Ο αγαπημένος διεθνής σκηνοθέτης βρέθηκε αργά το απόγευμα του Σαββάτου 14 Φεβρουαρίου στο γνωστό τοπόσημο του δήμου, Remezzo, έναν εμβληματικό χώρο της περιοχής, όπου το 1998 ο Μίκης Θεοδωράκης αναγορεύτηκε επίτιμος δημότης.
Άλλωστε, είναι γνωστή η σχέση του Κώστα Γαβρά με τον μουσικοσυνθέτη, αφού είχε συνεργαστεί μαζί του για την ταινία «Z», που έφερε στο προσκήνιο τα γεγονότα της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, τα οποία διαδραματίστηκαν στη Θεσσαλονίκη τον Μάη του 1967.
Στην κατάμεστη αίθουσα (χαρακτηριστικό ότι ακόμη και στις σκάλες υπήρχαν όρθιοι) βρέθηκαν πολλοί νέοι καλλιτέχνες της περιοχής για να συζητήσουν με τον δημιουργό και να μοιραστούν τους προβληματισμούς τους.
«Είμαστε άνθρωποι εικόνων. Βλέπω πολιτικούς που μιλούν και έτσι πρέπει. Είναι επάγγελμα οι λόγοι που ξεσηκώνουν το πλήθος. Εμείς οι σκηνοθέτες δεν είμαστε έτσι. Υπάρχουν πολλοί που προτείνουν πράγματα και παλεύουν, αλλά σιγά- σιγά οι άνθρωποι αποφεύγουν τους πολιτικούς και αυτό είναι το χειρότερο από όλα. Γιατί τους έχουμε ανάγκη, δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτούς και χωρίς δικαιοσύνη. Ο μεγάλος ήρωας της υπόθεσης Λαμπράκη είναι ο δικαστής, ο ανακριτής Σαρτζετάκης», απάντησε σε ερώτηση που αναφερόταν σε πρόσφατες δηλώσεις του ότι οι σκηνοθέτες δεν μιλούν πολύ.
Στη συνέχεια έκανε ένα μικρό φλας μπακ στη ζωή του. «Στο χωριό ως παιδί, που ήταν ένα μεγάλο μάθημα για εμένα, είδα την αληθινή ζωή. Εκεί ήταν η αρχή της ζωής για εμένα. Όταν γύρισα στην Αθήνα μας έλεγαν βλάχους γιατί είχαμε προφορά από χωριό. Ήταν στην αρχή πλήγμα αλλά σιγά σιγά και εγώ ο αδελφός μου γίναμε Αθηναίοι».
Σήμερα υπάρχει ένας άλλος τρόπος να έχουμε σχέση με το περιβάλλον, συμπλήρωσε . «Χρειάζεται ο σεβασμός στη φύση, στο νερό, σε ό,τι είναι γύρω μας». Στη συνέχεια μίλησε για τη δυσκολία του να σπουδάσει γιατί δεν είχε πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων. Έτσι δούλεψε έναν χρόνο για να φύγει στο εξωτερικό μιας που οι γονείς του δεν μπορούσαν να τον υποστηρίξουν οικονομικά. Αλλά έγινε υποτίμηση της δραχμής, τα χρήματα έπεσαν στα μισά και αναγκάστηκε να δουλέψει άλλον έναν χρόνο».
«Στη Γαλλία με υποδέχτηκαν σαν Γάλλο. Με αποκαλούσαν όλοι κύριο. Σπούδασα φιλοσοφική και φιλολογία γιατί ήθελα να γράψω. Αλλά κατάλαβα ότι δεν μπορούσα να γράψω όπως ήθελα σε μια ξένη γλώσσα. Έτσι, βρήκα τη σχολή κινηματογράφου. Η τέχνη αυτή με τράβηξε πάρα πολύ και όταν τέλειωσα μου είπαν ότι έπρεπε να δουλέψω ως δέκατος βοηθός, μετά ως δεύτερος, μετά ως πρώτος. Μέχρι τη μέρα που έκανα το πρώτο φιλμ με τον Υβ Μοντάν και τη Σιμόν Σινιορέ. Πέρασαν περίπου 7-8 χρόνια δηλαδή ως τότε. Έκανα εκεί οικογένεια και παιδιά που είναι Γάλλοι με μεγάλη αγάπη για την Ελλάδα».
Κάποια στιγμή στο τρίτο φιλμ είχε παρακολουθήσει εξαιτίας του αδελφού του, Απόστολου, που βρισκόταν στην Ελλάδα την ιστορία Λαμπράκη. «Με είχε συγκινήσει βαθιά. Άνοιξα τη Γαλλική εφημερίδα και είδα έναν άνθρωπο που είχε ένα πανό το οποίο έγραφε Ελλάδα και δύο σήματα της ειρήνης, δεξιά και αριστερά του. Έμαθα τι είχε συμβεί και αναρωτήθηκα πώς είναι δυνατόν. Ζητούσα νέα από τον Απόστολο. Παρακολούθησα πολύ καιρό αυτή την ιστορία. Μέχρι την ημέρα που επενέβη ο Σαρτζετάκης και τα πράγματα πήραν διαφορετική τροπή. Κατόπιν, όταν ήρθα στην Ελλάδα να δω τους γονείς μου, ο αδελφός μου μού έδωσε το βιβλίο του Βασιλικού και έτσι άρχισε η περιπέτεια λίγο πριν την 21η Απριλίου, όταν έγινε το πραξικόπημα και όλοι στη Γαλλία ξεσηκωθήκαμε».
Έπεισε τότε τον φίλο του, ισπανό συγγραφέα στο Παρίσι, Χόρχε Σεμπρούν, να κάνουν ένα φιλμ με αυτό το βιβλίο, του το μετέφρασε σελίδα ανά σελιδα. «Δουλέψαμε μαζί, κλειστήκαμε στο σπίτι ενός φίλου και έτσι κάναμε το σενάριο σε 6 μήνες. Ζήτησα σε γνωστούς ηθοποιούς να παίξουν και δέχτηκαν όλοι».
Στη συνέχεια η υλοποίηση αντιμετώπισε διάφορες δυσκολίες, λόγω δισταγμών διαφόρων παραγόντων, εξαιτίας της Χούντας. Τελικά όμως η ταινία γυρίστηκε στην Αλγερία και συνάντησε τεράστια επιτυχία, αν και την πρώτη εβδομάδα δεν είχε καθόλου προσέλευση κοινού. «Μας είπαν ότι έρχονταν λίγοι αλλά στο τέλος χειροκροτούσαν με ενθουσιασμό. Έτσι από στόμα σε στόμα διαδόθηκε παντού».
Είπε πολλά ο Κώστας Γαβράς για την Ελλάδα, τον κινηματογράφο, τον αείμνηστο υπουργό Πολιτισμού της Γαλλίας Ζακ Λανγκ, τον Μιτεράν που του ανέθεσε σχεδόν με το ζόρι τη διεύθυνση της γαλλικής ταινιοθήκης, τον Μίκη Θεοδωράκη που έγραψε «το συμβόλαιο για τη μουσική της ταινίας σε ένα πακέτο με τσιγάρα». Ο Μίκης πρέπει να μείνει όπως είναι με τη μουσική του, δεν θα είχα το κουράγιο να κάνω ταινία για εκείνον ούτε ως νέος, απάντησε σε ερώτημα.
Μα πάνω από όλα εξέφρασε τη μεγάλη χαρά, την τιμή και τη συγκίνηση του ίδιου και της συζύγου του, Μισέλ, για τη φιλοξενία στη Θεσσαλονίκη, για το πόσο ζεστά τον δέχτηκαν η πόλη και οι άνθρωποί της.
Η δήμαρχος Καλαμαριάς στη σύντομη ομιλία υποδοχής του σκηνοθέτη χαρακτήρισε τον Κώστα Γαβρά έναν δημιουργό «που σφράγισε τη συλλογική συνείδηση των λαών. Έναν παγκόσμιο Έλληνα που διαπερνά σύνορα».
Στη συνέχεια σε ένα σύντομο ιστορικό της Καλαμαριάς είπε ότι η ιστορία, η τέχνη και ο αγώνας συναντιούνται ξανά σε αυτόν τον τόπο, αναφερόμενοι στους πρόσφυγες, στα απολυμαντήρια κ.α. Μεταξύ άλλων επεσήμανε ότι ο Κώστας Γαβράς δημιούργησε έναν απαιτητικό κινηματογράφο και δεν έθεσε ποτέ την κάμερά του στην υπηρεσία της εξουσίας. «Σταθήκατε με συνέπεια υπέρ των πολιτών και της δικαιοσύνης», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Για το Remezzo πρόσθεσε ότι είναι ένας χώρος, που επελέγη συνειδητά γιατί «η θάλασσα είναι η ταυτότητά μας και θέλουμε να τον συντηρήσουμε και να τον μετατρέψουμε στη δημοτική βιβλιοθήκη Καλαμαριάς». Κατέληξε με την φράση ότι «ο πολιτισμός είναι πράξη δημοκρατίας».
Την εκδήλωση άνοιξε η νεανική χορωδία του δημοτικού ωδείου Καλαμαριάς, που ερμήνευσε παιδικά τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, ενώ παραβρέθηκαν σε αυτήν ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος και η ανεξάρτητη βουλευτής Κυριακή Μάλαμα.
