Γράφει
Σοφία Χριστοφορίδου
Η αποφυλάκιση του καταδικασμένου για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή και η (κατά τα φαινόμενα) επάνοδος του στην πολιτική ζωή της χώρας, είναι σίγουρο ότι θα ενισχύσει τη σκληρά αντιμεταναστευτική ρητορική στη δημόσια συζήτηση. Το ίδιο κάνει ήδη η πρόεδρος της Φωνής Λογικής Αφροδίτη Λατινοπούλου, μέσα από τα κανάλια επικοινωνίας των social media και -εσχάτως όλο και πιο συχνά- μέσα από τα τηλεοπτικά κανάλια. Αν σε αυτό προσθέσουμε και τον πρώην πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά, που ετοιμάζεται για ολική επαναφορά, είναι περίπου βέβαιο ότι ο «μπαμπούλας» του μεταναστευτικού θα χρησιμοποιηθεί αρκούντως μέχρι τις εκλογές. «Η λαθρομετανάστευση πηγαίνει πακέτο με τον αντιδημοκρατικά επιβεβλημένο εποικισμό από μουσουλμάνους εισβολείς, που λαμβάνει πλέον στη χώρα διαστάσεις αντικατάστασης πληθυσμού» υποστηρίζει για παράδειγμα η κ. Λατινοπούλου, χωρίς βέβαια να μπαίνει στη βάσανο της τεκμηρίωσης. Συνέβη όντως «εποικισμός»;
Για αυτό και έχουν ενδιαφέρον τα στατιστικά στοιχεία που έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα η Eurostat, σε σχέση με τις μεταβολές του πληθυσμού την περίοδο 2015-2025. Τα νούμερα δεν ψεύδονται και δεν έχουν πολιτική χροιά. Τη δεκαετία αυτή σημειώθηκε η προσφυγική κρίση το 2015 (κυρίως λόγω της κλιμάκωσης του εμφυλίου στη Συρία), η αναζωπύρωση του μεταναστευτικού ρεύματος στην Ανατολική Μεσόγειο το 2019 και η μαζική έξοδος των Ουκρανών, κυρίως προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης μετά την ρωσική εισβολή το 2022.
Don't let facts ruin a good story
Αυτή τη δεκαετία, ο πληθυσμός της Ευρώπης αυξήθηκε κατα 7 εκατομμύρια (+1,6%), εξαιτίας της μετανάστευσης, καθώς η φυσική αλλαγή ήταν αρνητική, δηλαδή οι θάνατοι ήταν περισσότεροι από τις γεννήσεις. Το 2024 ζούσαν στην ΕΕ 449 εκατομμύρια άνθρωποι εκ των οποίων τα 19 εκατομμύρια δεν ήταν πολίτες της. Υπάρχουν περιοχές ολόκληρες που συγκεντρώνονται οι μετανάστες, συχνά δημιουργούνται γειτονιές γκέτο, κάτι που δημιουργεί αμηχανία, ανησυχία ή και φόβο στον ντόπιο πληθυσμό, και αυτό δεν πρέπει να παραγνωρίζεται, ούτε να υποτιμάται. Όμως σε καμία περίπτωση τα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν τα συνθήματα και τις θεωρίες περί «πληθυσμιακής αντικατάστασης». Αλλά δυστυχώς, και σε αυτή την περίπτωση ισχύει το περίφημο «don't let facts ruin a good story» (μην αφήσεις τα δεδομένα να χαλάσουν ένα ωραίο αφήγημα).
Μειώθηκε ο πληθυσμός των μεταναστών
Ας δούμε πού βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα, μετά τα πρώτα κύμματατα οικονομικών μεταναστών τις δεκαετίες του '90 και του '00, την προσφυγική κρίση του 2015-2016 και τις αυξημένες ροές του 2019-2020. Με βάση τα στοιχεία της Eurostat, το πληθυσμιακό ισοζύγιο είναι αρνητικό, τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους μετανάστες. Στη σχετική έκθεση της Eurostat η Ελλάδα είναι μεταξύ των χωρών που έχει περισσότερο εξερχόμενο από εισερχόμενο πληθυσμό.
Κοινώς, μειώθηκε όχι μόνο ο πληθυσμός των Ελλήνων (λόγω μείωσης των γεννήσεων και brain drain) αλλά και των μεταναστών. Εμπειρικά, όλοι γνωρίζουμε μετανάστες που ζούσαν χρόνια στη χώρα μας και ξαναπήραν το δρόμο της μετανάστευσης στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, για να βρουν αλλού μεροκάματο και μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά τους. Όσο για τους αιτούντες άσυλο, ήταν γνωστό εξ αρχής ότι χρησιμοποιούσαν τη χώρα μας για πέρασμα προς την κεντρική Ευρώπη. Προφανώς εξακολουθούν να ζουν στη χώρα μας πρόσφυγες και μετανάστες και προφανώς κατά καιρούς υπάρχουν νέα κύματα μεταναστευτικών ροών. Η μεγάλη εικόνα όμως δείχνει ότι υπάρχει μείωση μεταναστευτικού πληθυσμού, κι όποιος μιλά για το αντίθετο οφείλει να το αποδείξει με στοιχεία.
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο
Και κάπου εδώ μπαίνει κι ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Με βάση τις προβολές στο μέλλον που κάνει η Eurostat ο πληθυσμός της Ευρώπης θα φτάσει τα 453,3 εκατομμύρια το 2026 και μέχρι το 2100 θα μειωθεί στα 419,5 εκατομμύρια. Κοντά 34 εκατομμύρια λιγότεροι.
Χωρίς τη συμβολή της μετανάστευσης, θα χρειαζόταν ένας ρυθμός 2,1 γεννήσεων ανά γυναίκα για να διατηρηθεί ο πληθυσμός στα σημερινά επίπεδα. Το 2023 ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν μόλις 1,38 γεννήσεις ανά γυναίκα. Η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα, στο 1,25, οριακά πάνω από την Ισπανία (1,12) και τη Μάλτα (1,06) που βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις. Ακόμα και η Βουλγαρία που έχει τη μεγαλύτερη αναλογία (1,81) απέχει πολύ από το όριο αναπλήρωσης.
Το ασφαλιστικό και η φροντίδα των ηλικιωμένων
Η Γηραιά Ήπειρος γερνά ταχύτατα και η γήρανση του πληθυσμού φέρνει στα όρια του το ασφαλιστικό και το σύστημα υγείας κάθε χώρας. Η πληρωμή των συντάξεων προϋποθέτει την ύπαρξη ενός ενεργού πληθυσμού που εργάζεται και πληρώνει φόρους και εισφορές. Όμως η αναλογία ανθρώπων σε ηλικία εργασίας (20 - 64 ετών) σε σχέση με τους άνω των 65 από 3,7 το 2004, έπεσε σε 2,7 το 2024 και θα φτάσει το 1,5 μέχρι το 2100. Ενάμισης εργαζόμενος για κάθε έναν συνταξιούχο ισοδυναμεί με διάλυση του ασφαλιστικού. Εδώ χρειάζεται η συμβολή των μεταναστών, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι θα είναι πλήρως ενταγμένοι στην οικονομία κάθε χώρας. Επιπλέον, οι ηλικιωμένοι πρέπει να τύχουν φροντίδας και εδώ είναι κρίσιμος ο ρόλος των μεταναστών (και κυρίως των μεταναστριών, που γηροκομούν τους Ευρωπαίους στα τελευταία χρόνια της ζωής τους). Oι περισσότεροι δουλεύουν στην... γκρίζα πλευρά της οικονομίας.
Σοκαριστική η μείωση των γεννήσεων
Όσο για την Ελλάδα, χθες το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών έδωσε στη δημοσιότητα σοκαριστικά στοιχεία σχετικά με την κατάρρευση των γεννήσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
Οι γεννήσεις στη χώρα μας από 117.00 το 2009 μόλις ξεπέρασαν τις 68.000 το 2024 (μείωση κατά 42%) μία κολοσσιαία μείωση της τάξης του 42%. Σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους δέκα κυμάνθηκε από 45-50%.
Για την περίοδο 2009-2024 ο λόγος «θάνατοι ανά 100 γεννήσεις» κυμαίνεται από 79 έως 276. Σε εθνικό επίπεδο είχαμε 33 περισσότερους θανάτους από γεννήσεις. Σε 17 περιοχές που βρίσκονται στην ηπειρωτική Ελλάδα η αναλογία ανά 100 γεννήσεις ήταν 175 έως 276 θανάτους. Σε εννέα νομούς (Τρικάλων, Αρκαδίας, Κιλκίς, Καρδίτσας, Άρτας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Γρεβενών και Σερρών) ο αριθμός όσων πέθαναν ήταν υπερδιπλάσιος των νέων γεννήσεων, δηλαδή αντιστοιχούν 2 ή και περισσότεροι ακόμη θάνατοι ανά γέννηση.
