Γράφει
Σοφία Χριστοφορίδου
Ο Οκτώβριος αποτελεί έναν μήνα πυκνό σε συμβολισμούς και ιστορικά γεγονότα για τη Θεσσαλονίκη. Στις 26 Οκτωβρίου η πόλη γιορτάζει τον πολιούχο της, Άγιο Δημήτριο, έναν ολόδικό της Άγιο, Σαλονικιό, τον οποίον ο λαϊκός θρύλος κατέστησε προστάτη της, έναντι των εισβολέων και των κατακτητών. Η μοίρα το έφερε να είναι η ίδια ημέρα, η 26η του Οκτώβρη, η ημέρα της απελευθέρωσης. Η ένταξη της Θεσσαλονίκης στον εθνικό κορμό άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της. Ένα κεφάλαιο γεμάτο με μεγάλα γεγονότα, ιστορίες ένδοξες και μικροϊστορίες των ανθρώπων της, ιστορίες γεμάτες πόνο και απώλεια, αλλά και χαρά και δημιουργία.
Από την πυρκαγιά του 1917 που άλλαξε συθέμελα τη Θεσσαλονίκη μέχρι την υποδοχή χιλιάδων προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Από το πανηγυρικό κλίμα του Οκτώβρη του '40 στη μαύρη ημέρα της εισόδου των Γερμανών στην πόλη, στην πείνα, τη βία και τον αφανισμό των χιλιάδων Εβραίων της πόλης.Οκτώβρης έμελλε να είναι και ο μήνας της δεύτερης απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης, από τους Ναζί.
Το βιβλίο της μακραίωνης ιστορίας της πόλης είναι πολυσέλιδο, αλλά ειδικά οι σελίδες του Οκτώβρη είναι πυκνογραμμένες. Ένα μέρος αυτού του «βιβλίου» το έγραψε στις δικές της σελίδες η «Μακεδονία», που από το 1911 μέχρι σήμερα αποτελεί τον θεματοφύλακα της μνήμης της πόλης. Βουτήξαμε στο αρχείο της εφημερίδας,που κρύβει πραγματικούς θησαυρούς. Εκεί καταγράφονται τα ιστορικά γεγονότα αλλά και τα μονόστηλα με τις μικρές ειδήσεις, που αποτυπώνουν την καθημερινότητα και τον παλμό της ζωής της πόλης.
Όταν σχεδιάζαμε το επετειακό αφιέρωμα «Ο Οκτώβρης της Θεσσαλονίκης», η πρώτη μας σκέψη ήταν να εστιάσουμε στα μεγάλα ιστορικά ορόσημα του παρελθόντος, με τη βοήθεια πανεπιστημιακών και ιστορικών, αλλά και των αρχειακών πηγών της «Μακεδονίας».
Όμως η Θεσσαλονίκη δεν είναι μόνο το παρελθόν της. Είναι και οι άνθρωποί της. Όσοι γεννήθηκαν εδώ και όσοι έγιναν Σαλονικείς από επιλογή, δημιουργούν και ονειρεύονται τη ζωή τους σε αυτή την πόλη. Σε αυτούς τους ανθρώπους δίνουμε φωνή, να μιλήσουν για όσα αγαπούν και όσα θα ήθελαν να αλλάξουν στην πόλη και να δώσουν τις ευχές τους στην εορτάζουσα Θεσσαλονίκη.
Και κάπως έτσι, το παρελθόν της πόλης «συνομιλεί» με το παρόν και το μέλλον της. Γιατί, όπως γράφει ο συγγραφέας Ισίδωρος Ζουργός, στο επετειακό μας αφιέρωμα «Ο Οκτώβρης της Θεσσαλονίκης», «κάθε πόλη είναι η ιστορία της, αλλά και ο μελλοντικός της χρόνος, που έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν».
Δημοσιεύτηκε στο επετειακό αφιέρωμα «Ο Οκτώβρης της Θεσσαλονίκης» που κυκλοφόρησε με τη «Μακεδονία της Κυριακής» 25/10/2026
