Γράφει
Ζωή Ε. Γιαννοπούλου
Δικηγόρος Παρ. Αρείω Πάγω, ΔΝ Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια ΥΔ, ΗΒ, ΗΠΑ, Σιγκαπούρη - Διευθύντρια Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου
Ένας χωρισμός δεν χωρίζει ποτέ μόνο δύο ανθρώπους. Αλλάζει ισορροπίες, συνήθειες, γιορτές, Κυριακές, καλοκαίρια και οικογενειακές σχέσεις που χτίστηκαν μέσα σε χρόνια. Και κάπου ανάμεσα στη σύγκρουση δύο γονέων βρίσκονται συχνά και οι παππούδες: Άνθρωποι που μέχρι χθες ήταν αυτονόητο κομμάτι της ζωής των εγγονιών τους και ξαφνικά μπορεί να βρεθούν έξω από αυτήν.
Οι παππούδες δεν είναι «η άλλη πλευρά»
Το παιδί μπορεί να αγαπά τον πατέρα του, τη μητέρα του και ταυτόχρονα τους παππούδες και από τις δύο πλευρές. Δεν αντιλαμβάνεται αυτές τις σχέσεις ως πολιτικές συμμαχίες. Για εκείνο, η γιαγιά που το κρατούσε όταν ήταν μικρό ή ο παππούς που το πήγαινε βόλτα δεν είναι «η οικογένεια του άλλου γονέα». Είναι η δική του οικογένεια.
Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά. Οι παππούδες δεν είναι πάντοτε απλοί παρατηρητές μίας σύγκρουσης. Μερικές φορές παρεμβαίνουν υπερβολικά: Σχολιάζουν τον τρόπο ανατροφής, αμφισβητούν τον έναν γονέα μπροστά στο παιδί, μεταφέρουν μηνύματα, παίρνουν θέση στη διαμάχη ή θεωρούν ότι η εμπειρία τους τους δίνει δικαίωμα συναπόφασης. Και τότε χρειάζονται όρια.
Εδώ η οικογενειακή διαμεσολάβηση μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά πολύτιμη. Ο διαμεσολαβητής δεν καλείται να αποφασίσει ποιος είναι ο «καλός» γονέας ή ο «σωστός» παππούς. Ούτε να αποδώσει ευθύνες για όλα όσα έχουν συμβεί στην οικογένεια. Δημιουργεί ένα ασφαλές πλαίσιο μέσα στο οποίο οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν χωρίς η συζήτηση να μετατρέπεται κάθε φορά σε νέα μάχη.
Πέντε πρακτικά βήματα πριν κλείσουμε μία οικογενειακή πόρτα:
1. Ξεχωρίζουμε τη σχέση των ενηλίκων από τη σχέση με το παιδί.
Το γεγονός ότι ένας γονέας έχει δύσκολη σχέση με τους πρώην πεθερούς του δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το παιδί πρέπει να χάσει τη δική του σχέση μαζί τους.
2. Δεν χρησιμοποιούμε το παιδί ως αγγελιοφόρο.
«Πες στη γιαγιά σου ότι…» ή «ρώτησε τον πατέρα σου αν μας επιτρέπει…» είναι φράσεις που μεταφέρουν στους ώμους του παιδιού μια ευθύνη που ανήκει αποκλειστικά στους ενηλίκους.
3. Δεν ζητάμε από το παιδί να πάρει θέση.
Οι ερωτήσεις «τι σου είπε η μαμά;», «τι λέει ο παππούς για μένα;» ή «με ποιον θέλεις να είσαι;» μπορούν να δημιουργήσουν μια εξαιρετικά πιεστική σύγκρουση πίστης.
4. Οι παππούδες σέβονται τον γονεϊκό ρόλο.
Η αγάπη προς το εγγόνι δεν δίνει δικαίωμα υπονόμευσης των γονέων του. Ακόμη και όταν διαφωνούν με αποφάσεις τους, οι διαφωνίες πρέπει να συζητούνται μεταξύ ενηλίκων και όχι μπροστά στο παιδί.
5. Ζητάμε βοήθεια πριν η σιωπή γίνει μόνιμη.
Οι οικογενειακές συγκρούσεις έχουν μία επικίνδυνη ιδιότητα: Όσο περισσότερο διαρκούν, τόσο δυσκολότερο γίνεται να κάνει κάποιος το πρώτο βήμα. Μετά από μήνες ή χρόνια αποξένωσης, ακόμη και ένα απλό τηλεφώνημα μπορεί να μοιάζει αδύνατο. Η διαμεσολάβηση μπορεί να ανοίξει αυτόν τον δρόμο πριν η απόσταση παγιωθεί.
Μία διαφορετική μορφή οικογενειακής συμφωνίας
Σε μία οικογενειακή διαμεσολάβηση δεν χρειάζεται να λυθούν όλα τα προβλήματα μιας οικογένειας. Μερικές φορές αρκεί να συμφωνηθούν τα πρακτικά.
Πότε και πώς θα βλέπουν οι παππούδες τα εγγόνια; Πώς θα επικοινωνούν; Ποια όρια πρέπει να τηρούνται; Τι θα συμβαίνει στις γιορτές και στις διακοπές; Πώς θα αποφεύγονται συζητήσεις για τη σύγκρουση μπροστά στα παιδιά; Ποιος θα επικοινωνεί με ποιον όταν υπάρχει αλλαγή στο πρόγραμμα; Μικρές, συγκεκριμένες συμφωνίες μπορούν να αποτρέψουν μεγάλες συγκρούσεις.
Το παιδί δεν χρειάζεται να κληρονομήσει τη σύγκρουση
Οι οικογενειακές διαφορές είναι από τις πιο δύσκολες, ακριβώς επειδή πίσω από τη σύγκρουση υπάρχει ιστορία. Υπάρχουν Χριστούγεννα, γενέθλια, τραπέζια, προσδοκίες, απογοητεύσεις και λόγια που ειπώθηκαν και δεν ξεχάστηκαν. Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη επιτυχία μίας οικογενειακής διαμεσολάβησης να μην είναι ότι συμφιλιώνει τους ενηλίκους. Είναι ότι δεν αφήνει τη σύγκρουσή τους να γίνει κληρονομιά των παιδιών τους.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 23.08.2026
