Γράφει
Ζωή Ε. Γιαννοπούλου
Δικηγόρος Παρ. Αρείω Πάγω, ΔΝ Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια ΥΔ, ΗΒ, ΗΠΑ, Σιγκαπούρη - Διευθύντρια Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου
Υπάρχει μία στιγμή σε πολλούς χωρισμούς κατά την οποία οι δύο άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι μπορούν να πάψουν να είναι σύντροφοι, αλλά δεν μπορούν να πάψουν να είναι γονείς. Και ίσως αυτή να είναι μία από τις δυσκολότερες μεταβάσεις. Την ίδια στιγμή οι δύο άνθρωποι που απομακρύνονται καλούνται να συνεχίσουν να επικοινωνούν για το σημαντικότερο κοινό τους σημείο: Το παιδί.
Όταν η σύγκρουση επιβιώνει του χωρισμού
Το διαζύγιο μπορεί να ολοκληρωθεί νομικά. Η σύγκρουση, όμως, δεν τελειώνει απαραίτητα μαζί του. Μπορεί να μεταφερθεί σε κάθε μικρή απόφαση της καθημερινότητας. Ποιος θα πάρει το παιδί από το σχολείο; Πώς θα μοιραστούν οι γιορτές; Τι θα συμβεί με μία εξωσχολική δραστηριότητα; Ποιος θα αποφασίσει για ένα ταξίδι; Τι γίνεται όταν ένας γονέας θέλει να αλλάξει το πρόγραμμα;
Ξαφνικά, ζητήματα που σε μία λειτουργική οικογένεια θα λύνονταν με μία σύντομη συζήτηση αποκτούν συμβολική σημασία. Δεν συζητάμε πλέον μόνο για μία ώρα παραλαβής. Συζητάμε για έλεγχο, εμπιστοσύνη, αναγνώριση και φόβο απώλειας.
Το παιδί δεν πρέπει να γίνει αγγελιοφόρος
Ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία μίας παρατεταμένης γονικής σύγκρουσης εμφανίζεται όταν η επικοινωνία των ενηλίκων περνά μέσα από το παιδί. «Πες στον πατέρα σου…», «Ρώτησε τη μητέρα σου…», «Πες της ότι δεν συμφωνώ…».
Χωρίς ίσως να το αντιλαμβάνονται, οι γονείς μεταφέρουν στο παιδί ένα βάρος που δεν του ανήκει.Το παιδί μετατρέπεται σε αγγελιοφόρο, διαπραγματευτή ή ακόμα και άτυπο «δικαστή» μίας διαφοράς μεταξύ δύο ανθρώπων που αγαπά εξίσου.
Η οικογενειακή διαμεσολάβηση αλλάζει την ερώτηση
Δεν επιχειρεί να ξαναφέρει το ζευγάρι μαζί. Επιχειρεί να δημιουργήσει έναν νέο τρόπο συνεργασίας μεταξύ δύο ανθρώπων που θα παραμείνουν γονείς.
Ο διαμεσολαβητής βοηθά τη συζήτηση να μετακινηθεί από το:
«Τι μου έκανε ο άλλος;» στο: «Τι χρειάζεται το παιδί μας από εδώ και πέρα;»
Η αλλαγή μοιάζει μικρή. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι τεράστια. Γιατί μετακινεί το επίκεντρο από το παρελθόν της σχέσης στο μέλλον της οικογένειας.
Δεν χρειάζεται να συμφωνούν σε όλα
Υπάρχει συχνά η λανθασμένη αντίληψη ότι μία καλή γονική συνεργασία προϋποθέτει δύο πρώην συντρόφους που έχουν εξαιρετικές σχέσεις. Δεν είναι έτσι. Οι γονείς μπορούν να διαφωνούν. Μπορούν να έχουν διαφορετικές αντιλήψεις, διαφορετικούς τρόπους ζωής και διαφορετικές προτεραιότητες. Αυτό που χρειάζεται είναι να μπορούν να διαφωνούν χωρίς να μετατρέπουν το παιδί σε πεδίο της διαφωνίας τους.
Ένα διαφορετικό είδος συμφωνίας
Ας φανταστούμε δύο γονείς που έχουν χωρίσει ύστερα από έναν δύσκολο γάμο. Κάθε επικοινωνία τους καταλήγει σε ένταση. Ένα απλό μήνυμα για το πρόγραμμα του παιδιού ανασύρει παλιές κατηγορίες. Στη διαμεσολάβηση, όμως, συμβαίνει κάτι ενδιαφέρον. Δεν χρειάζεται να συγχωρήσουν ο ένας τον άλλον. Δεν χρειάζεται καν να συμφωνήσουν για το τι συνέβη στον γάμο τους.
Χρειάζεται να συμφωνήσουν σε κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: Ότι το παιδί τους δεν θα πληρώσει το κόστος της δικής τους σύγκρουσης. Από εκεί μπορεί να ξεκινήσει μία νέα μορφή σχέσης. Όχι συζυγικής. Γονικής.
Η οικογένεια αλλάζει μορφή
Ίσως αυτό να είναι και το βαθύτερο νόημα της οικογενειακής διαμεσολάβησης. Δεν προσπαθεί να διατηρήσει μία οικογένεια όπως ήταν. Βοηθά να δημιουργηθεί μία οικογένεια όπως μπορεί πλέον να είναι. Με δύο σπίτια ίσως. Με διαφορετικές καθημερινότητες. Με νέους κανόνες. Αλλά με ένα παιδί που εξακολουθεί να έχει δικαίωμα να αγαπά και τους δύο γονείς του χωρίς ενοχή και χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να επιλέξει πλευρά.
Και ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία ενός δύσκολου χωρισμού να μην είναι να αποδείξουμε ποιος είχε δίκιο. Είναι, χρόνια αργότερα, το παιδί να μπορεί να κοιτάξει πίσω και να πει: «Οι γονείς μου χώρισαν. Αλλά δεν με έβαλαν ποτέ να χωρίσω και εγώ στα δύο».
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 15-16.08.2026
