Π. Λαζαράτος στο emakedonia.gr: Κανένα Μη Κρατικό Πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λειτουργήσει προτού φτιαχτούν και επικυρωθούν τα προγράμματα σπουδών

«Κανένα Μη Κρατικό Πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λειτουργήσει, προτού φτιαχτούν και επικυρωθούν τα προγράμματα σπουδών» τονίζει στο emakedonia.gr ο Πάνος Λαζαράτος, καθηγητής Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ και προσφεύγων στο ΣτΕ, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις που αφορούν την εκ νέου χορήγηση άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια του Keele και του York.

Εξηγεί πως για να φτιαχτούν τα προγράμματα σπουδών, θα πρέπει πρώτα να φτιαχτούν τα νέα συγκεκριμένα, προκαθορισμένα, ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια και δείκτες από την ΕΘΑΑΕ. «Αυτή η διαδικασία απαιτεί χρόνο διότι θα πρέπει τα νέα κριτήρια να ελεγχθούν και από την Ευρώπη καθώς θα πρέπει να είναι παρόμοια με τα ευρωπαϊκά κριτήρια και φυσικά παρόμοια με αυτά των Δημόσιων Πανεπιστημίων. Στη συνέχεια θα πρέπει να υποβληθούν εκ νέου τα προγράμματα σπουδών και να πιστοποιηθούν. Έως τότε δεν μπορεί να λειτουργήσει κανένας, ούτε τα επτά νέα που αδειοδοτήθηκαν, ούτε και τα τρία που λειτούργησαν για έναν χρόνο».

Τονίζει πως «Οι άδειες που δόθηκαν τόσο γρήγορα βεβαίως έχουν πρόβλημα νομιμότητας, για δύο λόγους: Πρώτον δεν διευκρινίζεται ρητά εάν πρόκειται για μελλοντικές άδειες ή εάν επικαιροποιούν τις παλαιές άδειες, όπου σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για επαναχορήγηση των παλαιών αδειών κάτι που είναι παράνομο. Δεύτερον, δόθηκαν οι άδειες χωρίς να ληφθεί γνώμη τριμελούς επιτροπής της ΕΘΑΑΕ, η οποία χρειάζεται πριν την έκδοση της άδειας για την ποιότητα του προγράμματος. Η ΕΘΑΑΕ δεν πιστοποιεί μόνο προγράμματα καθώς, πριν δοθεί μία άδεια πρέπει να δώσει μία επίκαιρη γνώμη για το εάν το πρόγραμμα είναι σύμφωνο με τα πρότυπα, τα οποία όμως ακυρώθηκαν. Η περσινή επίκαιρη γνώμη είναι πλέον ανεπίκαιρη γιατί είναι σύμφωνα με λάθος νομικά και πραγματικά δεδομένα άρα, δόθηκαν οι άδειες χωρίς να έχει προηγηθεί η επικαιροποίηση φακέλων και χωρίς την επικαιροποιημένη γνώμη της ΕΘΑΑΕ. Έτσι λοιπόν, οι άδειες που χορηγήθηκαν έχουν δύο θεμελιώδη προβλήματα: έχουν πρόβλημα ως προς την αναδρομική ή μη εφαρμογή τους και δεν έχουν επικαιροποιημένη σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ διότι δεν υπάρχουν ακόμα πρότυπα. Ενδέχεται αυτές οι νέες άδειες να προσβληθούν με αίτηση ακυρώσεως είτε από εμένα είτε ενδεχομένως από κάποιον άλλον».

Διαβάστε παρακάτω τη συνέντευξη του Πάνου Λαζαράτου, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 30/8/2026: 

Ο Πάνος Λαζαράτος, εν ενεργεία δικηγόρος και καθηγητής Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ μιλά στη «ΜτΚ» για το πώς φτάσαμε στην ακύρωση από το ΣτΕ, των αδειών λειτουργίας των τριών εκ των τεσσάρων Μη Κρατικών Πανεπιστημίων (City College University of York, Keele University Greece και Anatolia University) που εγκαταστάθηκαν και λειτούργησαν την περσινή χρονιά στη χώρα μας και εξηγεί τα βήματα που πρέπει να γίνουν άμεσα, προκειμένου να μην προκύψουν νέες δικαστικές περιπέτειες που θα επηρεάσουν δεκάδες οικογένειες, αλλά και το κύρος της χώρας μας στο εξωτερικό. Ξεκαθαρίζει πως δεν τάσσεται κατά της λειτουργίας Μη Κρατικών Πανεπιστημίων, άλλωστε το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει συνταγματική τη λειτουργία τους στη χώρα μας αλλά, το ζήτημα όπως επισημαίνει είναι αυτά να λειτουργούν με σωστό τρόπο και με συγκεκριμένα, αδιαμφισβήτητα κριτήρια.

Η αρχή έγινε όταν ο πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών Δημήτρης Βερβεσός ζήτησε από τον κ. Λαζαράτο να ελέγξει τι ακριβώς συνέβαινε με τη Νομική Σχολή του Keele στην Αθήνα. «Είχε λάβει την άδεια λειτουργίας αλλά, δεν είχε πιστοποιηθεί το πρόγραμμα από την ΕΘΑΑΕ. Παρόλα αυτά, πριν πάρουν την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, έβγαλαν στη δημοσιότητα το περιεχόμενό τους. Πολύ γρήγορα διαπιστώσαμε ότι τα πράγματα ήταν ιδιαίτερα προβληματικά καθώς δεν αφορούσαν μόνον τα προγράμματα αλλά, επεκτείνονταν και στις εγκαταστάσεις, στο διδακτικό προσωπικό κ.ά. Κάποια στιγμή διεκόπη η οποιαδήποτε επαφή μαζί μου από τους ανθρώπους που στην ουσία μου ανέθεσαν αυτή την υπόθεση επικαλούμενοι πως παραβιάζεται το απόρρητο. Δεν είχα πρόσβαση σε καμία πληροφορία και όσα έγγραφα ζητούσα σχεδόν καθημερινά από την ΕΘΑΑΕ ή το κράτος μου τα αρνήθηκαν».

Η πρώτη αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ είχε ως θεμελιώδη λόγο ότι τα προγράμματα δεν είναι αναγνωρισμένα από το εξωτερικό. Τότε ήταν που «κόπηκαν» από την ΕΘΑΑΕ οι Νομικές στο Keele και στο York στη Θεσσαλονίκη. «Παρότι μου ζητήθηκε να σταματήσω εκεί, συνέχισα την έρευνά μου διότι σαφώς δεν μπορεί να έχει κτιριακό πρόβλημα, ζητήματα με καθηγητές και κενά στα προγράμματα σπουδών μόνον μία σχολή. Έτσι κατέθεσα αίτηση ακυρώσεως κατά όλων των προγραμμάτων και έτσι έλαβα και το σύνολο των εγγράφων από τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών. Τότε άρχισα να διαπιστώνω πως άλλα έλεγαν οι επιτροπές της ΕΘΑΑΕ που έδωσαν την αρχική άδεια, άλλα εκείνες που έκοψαν τη Νομική και άλλα οι επιτροπές που ενέκριναν διαφορετικά προγράμματα, στη θέση της Νομικής, προκειμένου να πληρείται το κριτήριo της απαιτούμενης λειτουργίας, κατ’ ελάχιστο τριών σχολών» εξηγεί στη «ΜτΚ» ο κ. Λαζαράτος.

Τι βρήκε το ΣτΕ

Οι λόγοι ακυρώσεως που κατέθεσε στο ΣτΕ ο κ. Λαζαράτος αφορούσαν ζητήματα πολεοδομικά, τα προγράμματα σπουδών και το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ. «Το ΣτΕ ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας και απέρριψε πολλούς άλλους λόγους ως αλυσιτελείς, ενώ βέβαια υπάρχουν και άλλα σοβαρά θέματα. Για παράδειγμα, οι επιτροπές βεβαίωσαν ότι είδαν κτίρια που ουδέποτε επεσκέφθησαν, ενώ προφανώς τα έλεγξαν από σχέδιο επί τη βάσει δηλώσεων των ενδιαφερομένων. Επίσης όσα κατέγραφαν με παρατηρήσεις οι επιτροπές ήταν εντελώς ανάποδα με όσα υπέγραφαν άλλες επιτροπές της ΕΘΑΑΕ. Εκεί διαπίστωσα πως όλο αυτό το σύστημα της ΕΘΑΑΕ λειτουργεί επί τη βάσει αδημοσίευτου, εσωτερικού κανονισμού που φτιάχτηκε ad hoc τον Ιούνιο». Σύμφωνα με τον κ. Λαζαράτο ακόμη και εάν ένα πρόγραμμα απορριφθεί από τις επιτροπές, «δίνεται η ευχέρεια στον πρόεδρο της ΕΘΑΑΕ και την πενταμελή επιτροπή να το προχωρήσει καθώς πρόκειται για μία απλή εισήγηση! Υπάρχει ένας αυθαίρετος, εσωτερικός κανονισμός επί τη βάσει του οποίο συστήνονται οι επιτροπές. Εύχομαι να καταργηθεί άμεσα και να υπάρξει εξωτερικός κανόνας δικαίου, δημοσιευμένος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως διότι πρόκειται για κανονιστική πράξη. Διαφορετικά, επί τη βάσει αυτού του εσωτερικού κανονισμού μπορεί η ΕΘΑΑΕ να λειτουργεί απολύτως αδιαφανώς, με κανόνες που δεν είναι κανόνες».

Ποια η συνέχεια

Όσον αφορά το τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΣτΕ, ο κ. Λαζαράτος εξηγεί πως θα πρέπει να συγκεκριμενοποιηθούν τα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια λειτουργίας των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων. Αναφέρει πως επί της ουσίας, τα κριτήρια που τέθηκαν από την ΕΘΑΑΕ ήταν οι γενικές και μη συγκεκριμένες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες. Το ΣτΕ συγκεκριμένα ζητά την περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων, με τον καθορισμό ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων και δεικτών που να συγκεκριμενοποιούν τα 11 κριτήρια της ΕΘΑΑΕ που ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο. «Ενδεικτικά, το 2^ο κριτήριο της ΕΘΑΑΕ αναφέρει πως η πολιτική ποιότητας ενός προγράμματος διατυπώνεται με τη μορφή δήλωσης (είναι ποιοτικό εφόσον δηλωθεί ως τέτοιο). Το ΣτΕ, για πρώτη φορά στην ιστορία του, αναγκάστηκε να πει πως τα κριτήρια είναι τόσο αφηρημένα και αυτοαναφορικά που δεν συνιστούν κανονιστική πράξη, δεν αποτελούν δηλαδή κανόνες δικαίου» περιγράφει ο κ. Λαζαράτος.

Μιλώντας για την επόμενη μέρα των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων λέει πως «είναι σαφές πως πρέπει να φτιαχτεί εκ νέου όλο το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ που βασίζεται στην ακυρωμένη πράξη, μεταξύ αυτών και ο εσωτερικός κανονισμός, ο οποίος παραπέμπει στην ακυρωθείσα πράξη». Τονίζει πως η όλη διαδικασία, με σωστή και σοβαρή οργάνωση απαιτεί περίπου δύο μήνες. «Στη συνέχεια τα τρία πανεπιστήμια που έχασαν την άδεια λειτουργίας τους θα πρέπει να ξαναφτιάξουν τους φακέλους τους, σύμφωνα με τα νέα κριτήρια και να ακολουθήσει νομοθετική ρύθμιση που θα τους επιτρέψει την κατ’ εξαίρεση υποβολή αιτήσεων, στα μέσα τους ακαδημαϊκού έτους. Εκεί βέβαια ενδέχεται να προκύψουν και άλλα ζητήματα από όσους ‘κόπηκαν’ κατά την τελευταία φάση αδειοδότησης εφόσον πλέον θα μιλούμε για διαφορετικά κριτήρια» εξηγεί ο κ. Λαζαράτος. Τα επόμενα βήματα αφορούν τη συγκρότηση νέων επιτροπών από την ΕΘΑΑΕ που θα πρέπει να πιστοποιήσουν τα νέα προγράμματα σπουδών για να ξεκινήσουν τα μαθήματα. «Πρέπει όλα να γίνουν από το μηδέν, σύμφωνα με τα νέα κριτήρια. Οτιδήποτε άλλο θα είναι μπάλωμα που θα χειροτερέψει ακόμα περισσότερα τα πράγματα. Είναι μέγα λάθος και κόντρα στο δεδικασμένο του ΣτΕ, να πιστοποιηθεί ένα πρόγραμμα σπουδών επί τη βάσει των παλαιών κριτηρίων».

Αναφερόμενος στις πρόσφατες δηλώσεις της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη πως «οι άδειες πρόκειται να χορηγηθούν εκ νέου μέσα στις επόμενες ημέρες» ο ίδιος τονίζει πως «εάν είναι αναδρομική η επικύρωση των αδειών, θα είναι άκυρη». Επίσης θεωρεί ότι πρώτα έπρεπε να φτιαχτούν οι κανονιστικές πράξεις της ΕΘΑΑΕ και μετά να δοθούν άδειες επί τη βάσει τους και όχι το αντίστροφο. «Και τούτο διότι υπάρχει κίνδυνος παράνομης αντιστροφής της νόμιμης διαδικασίας, εις τρόπον ώστε οι κανόνες δικαίου να προσαρμοστούν στα υφιστάμενα προγράμματα σπουδών και όχι τα προγράμματα στους προϋφιστάμενους κανόνες, όπως θα ήταν το ορθό με βάση την νομική λογική».

«Να γίνουν όλα σωστά»

Επισημαίνεται ότι ο Πάνος Λαζαράτος κατέθεσε αίτηση ακυρώσεως, για τους ίδιους λόγους, και κατά των επτά νέων Μη Κρατικών Πανεπιστημίων που αδειοδοτήθηκαν κατά την τρέχουσα χρονιά. Πρόκειται για υπόθεση που δεν έχει εκδικασθεί ακόμη, ωστόσο, οι φάκελοι που κατέθεσαν είναι σύμφωνοι με τα ίδια κριτήρια της ΕΘΑΑΕ, τα οποία ακυρώθηκαν από το ΣτΕ. «Τα προσέβαλα προκειμένου να γίνουν όλα σωστά και να μην μπουν σε νέα ταλαιπωρία τα παιδιά και οι οικογένειές τους, με σπουδές που μπορεί τελικώς να κριθούν άκυρες. Και τα δέκα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια (τα επτά νέα και τα τρία που ακυρώθηκαν οι άδειες λειτουργίας τους) θα πρέπει να ξανασυντάξουν τα προγράμματα σπουδών και να ξαναπάρουν άδειες, σύμφωνα με τα νέα κριτήρια που οφείλει να θέσει η ΕΘΑΑΕ. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση παράνομης αντιστροφής της διαδικασίας θα υπάρξουν προβλήματα». Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι ο κ. Λαζαράτος όταν ξεκίνησε τη σχετική έρευνα είχε ειδοποιήσει την αγγλική αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης η οποία τότε είχε διατηρήσει μία επιφυλακτική στάση αναμονής. «Πλέον έχουν θορυβηθεί, και υπάρχουν σχετικά δημοσιεύματα στον ξένο τύπο, καθώς κινδυνεύει και η φήμη των αλλοδαπών μητρικών ιδρυμάτων, με την ακύρωση των αδειών λειτουργίας των παραρτημάτων τους».

Το UNIC Athens

Εξηγεί πως το UNIC Athens του Πανεπιστημίου Λευκωσίας (το τέταρτο εκ των τριών Μη Κρατικών Πανεπιστημίων που λειτούργησαν την περσινή χρονιά) αποτελεί ξεχωριστεί περίπτωση καθώς τα προγράμματά του είχαν επικυρωθεί από την ΕΘΑΑΕ Κύπρου. «Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως και αυτοί δεν έχουν ζήτημα (το οποίο μπορεί να τακτοποιηθεί κανονιστικά) παρότι δεν υπάρχουν κτιριολογικά θέματα και υπάρχει άμεση συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας» αναφέρει. Άξιο αναφοράς είναι τέλος το γεγονός ότι τα Keele και York προσέφυγαν στο υπουργείο Παιδείας και στην ΕΘΑΑΕ, κατά του UNIC Athens με αίτημα να ανακληθεί η άδειά του και τα προγράμματα σπουδών τα οποία βασίζονται στην ίδια άκυρη κανονιστική πράξη.

*Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 30/8/2026