Πρωινός καφές με τον Αλέξη Πατέλη (βίντεο)

Διαδικτυακός ο σημερινός «πρωινός καφές». Με πολλή οικονομία, αλλά και ουκ ολίγη πολιτική. Τον μοιραστήκαμε με τον Αλέξη Πατέλη, που διετέλεσε επί 5,5 χρόνια επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος στο πρωθυπουργικό γραφείο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Η μεγάλη επιστροφή», που θα γίνει την Παρασκευή το απόγευμα στη Θεσσαλονίκη (αίθουσα Μανώλης Αναγνωστάκης, στις 7 το απόγευμα) κάναμε ένα flash back στη ζωή του. Ξεκινώντας από το κέντρο της Αθήνας, όπου γεννήθηκε, τη Σχολή Μωραΐτη, όπου ήταν μαθητής, τη Μεγάλη Βρετανία και το Πρίνστον των ΗΠΑ, όπου έκανε σπουδές και διδακτορικό, την εμπειρία του ως επικεφαλής μιας ομάδας 40 οικονομολόγων σε ολόκληρο το πλανήτη και φυσικά τη συγκλονιστική περίοδο δίπλα στον Κυριάκο Μητσοτάκη ως βασικός σύμβουλος επί των οικονομικών. Όσο για το ερώτημα γιατί πέτυχε η Ελλάδα τη μεγάλη επιστροφή, απαντά με λίγα λόγια: «Ακούγεται απλοϊκό, αλλά υπήρχε ένα σχέδιο. Το σχέδιο ήταν απλό, κατανοητό, επικοινωνήθηκε και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και εφαρμόστηκε. Παρά τα απρόβλεπτα και τις κρίσεις που βρήκε κανείς στο δρόμο του. Αξιοπιστία σημαίνει να λες κάτι και μετά να το κάνεις».

Τι σημαίνει για εσάς ο πρωινός καφές;

Αν δεν έχω πιει το καφέ μου δεν έχω ξυπνήσει (γελάει) Είμαι πρωινός τύπος. Τώρα πια συνήθως ξυπνάω στις 7 το πρωί, ακόμα και τα Σαββατοκύριακα και το πρώτο πράγμα που κάνω είναι να πιώ τον καφέ μου. Ή μάλλον να πιώ δύο καφέδες. Διότι πίνω επανωτά δύο φλιτζάνια καφέ φίλτρου, αλλά μετά το γυρνάω και την υπόλοιπη μέρα προτιμώ τον διπλό εσπρέσο.

Υπήρχε παλιά και ο πρωινός καφές στο Μέγαρο Μαξίμου που ακόμη συνεχίζεται.

Σωστά. Ο πρωινός καφές στο Μαξίμου ήταν 8 και μισή. Δηλαδή, η πρωινή σύσκεψη για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι. Αλλά να πω ότι όταν δούλευα στο εξωτερικό, όπως στο Λονδίνο, η πρωινή μας σύσκεψη ήταν ακόμα πιο νωρίς, στις 7 το πρωί!

Εκείνη η στιγμή είναι περισσότερο για τη διοργάνωση της ημέρας, τον απολογισμό της προηγούμενης ή τι άλλο;

Ναι, είναι το τι έγινε, τι θα γίνει, τι έχουμε αυτή την ημέρα, τι θέματα υπάρχουν και ο καθένας να καταθέσει την άποψή του.

Πάμε πολλά χρόνια πίσω. Είστε γεννημένος στην Αθήνα, σωστά;

Στην Αθήνα γεννημένος, στο κέντρο. Είμαι παιδί του κέντρου.

Όταν λέτε κέντρο, τι εννοούμε;

Εγώ μεγάλωσα στο Κωλονάκι, αλλά γενικώς μού αρέσει το κέντρο όλο. Πάντα μου άρεσε. Και σε όποια πόλη έχω μείνει, στο κέντρο μένω.

Η οικογένεια; Και πόσο σάς επηρέασε;

Όλοι μας έχουμε μέσα μας γονίδια από τους γονείς μας και τα αναγνωρίζουμε, καθώς μεγαλώνουμε.

Σχολείο στη Σχολή Μωραΐτη;

Σχολή Μωραΐτη, αποφοίτησα το 1988. Θυμάμαι ως πολύ όμορφες στιγμές το Πανηγύρι του σχολείου, που είναι μια ετήσια μαθητική εκδήλωση, όπου ήμουν ταμίας. Και είμαι συγκινημένος, διότι θα επιστρέψω στο σχολείο για να παρουσιάσω και να συζητήσω για το βιβλίο μου στις 4 Φεβρουαρίου. Μετά από 38 χρόνια.

Μου λέτε ότι κρατούσατε το ταμείο, άρα με τα οικονομικά υπήρχε μια σχέση από παλιά.

(Γελάει). Το περίεργο είναι ότι τότε, αν θυμάστε, δεν υπήρχαν τα οικονομικά ως μάθημα στο σχολείο. Αλλά θυμάμαι ότι ξεκίνησα να διαβάζω το περιοδικό «Economist», το αγγλικό περιοδικό, από τα 13 μου. Για κάποιο λόγο, πάντα με ενδιέφεραν αυτά τα ζητήματα.

Τα εφαρμοσμένα οικονομικά από μικρός, δηλαδή.

Ναι.

Ο νεαρός μαθητής, Αλέξη Πατέλης, με δυο-τρεις λέξεις, πώς θα τον περιγράφατε;

Ήταν ο καλός μαθητής, το καλό παιδί, λίγο ντροπαλός.

Αθλητικά;

Για πολλά χρόνια έκανα ιστιοπλοΐα.

Που;

Στη Βούλα. Ο πατέρας μου γεννήθηκε στη Βούλα το 1940. Και εκεί έκανα.

Μετά ακολούθησαν οι σπουδές για οικονομικά και μαθηματικά στην Αγγλία.

Σωστά. Θα έλεγα ότι το αγγλικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι πιο ελεύθερο από το ελληνικό. Σου μαθαίνουν να σκέφτεσαι και να αναπτύσσεις την κριτική σου σκέψη. Θυμάμαι ότι υπήρχαν αρκετά σεμινάρια που κάναμε όπου ήμασταν λίγοι φοιτητές και ο καθηγητής απλώς μάς ρωτούσε την άποψή μας για τα θέματα που είχαμε διαβάσει.

Η Αγγλία γενικώς ως χώρα, ως τρόπο σκέψης και ως ζωή πως ήταν;

Μιλάμε για την Αγγλία στο τέλος της δεκαετίας του ‘80, που είναι πολύ διαφορετική από σήμερα και θα έλεγα ότι άλλαξε αρκετά τη δεκαετία του 90. Γενικώς είναι μία χώρα με αρκετά ελεύθερη σκέψη, κριτική σκέψη. Και αυτό μού άρεσε.

Και μετά στο Πρίνστον στην Αμερική για το διδακτορικό σας.

Ναι, μετά Αμερική.

Εκεί πέσατε πάνω και στον Μπεν Μπερνάνκι;

Η Αμερική, αν και μοιράζεται την ίδια γλώσσα με το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι πολύ διαφορετική. Στην Αμερική σε κάνουν να αισθάνεσαι ότι μπορείς να πετύχεις ό,τι θέλεις ή μάλλον έχουν μία αισιοδοξία και μία εργασιομανία, η οποία είναι μεταδοτική. Καθηγητής μου ήταν λοιπόν ο Μπεν Μπερνάνκι, που μετέπειτα έγινε διοικητής της κεντρικής τράπεζας. Ήταν ένας φοβερός άνθρωπος. Ήξερε πώς να εξηγεί την πιο πολύπλοκη θεωρία με απλά λόγια. Και είχε μελετήσει ως ακαδημαϊκός ερευνητής και η έρευνά του είχε επικεντρωθεί στη σημασία που έχει το τραπεζικό σύστημα για μία οικονομία. Επίσης είχε μελετήσει πολύ τη δεκαετία του 1930 τη μεγάλη ύφεση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό ήταν σημαντικό για αργότερα, όταν το 2019 ανέλαβα οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού. Ήταν σαφές από αυτά που είχα μάθει από τον Μπεν Μπερνάνκι ότι αν δεν εξυγιάναμε το τραπεζικό σύστημα στην Ελλάδα δεν υπήρχε περίπτωση να υπάρξει πραγματική οικονομική ανάπτυξη.

Μετά τις σπουδές διάβασα και στο βιβλίο ότι ζήσατε 11 χρόνια στο Λονδίνο και 7 στην Αμερική.

Σωστά

Με συνεργασίες με την Goldman Sachs, τη Citigroup, και τη Merrill Lynch. Πόσο σημαντικά ήταν αυτά και τι αποκομίσατε από αυτές τις εμπειρίες;

Όταν ζει κανείς σε μια άλλη χώρα, μαθαίνει πολλά πράγματα και για τον εαυτό του και για τη χώρα του. Εργασιακά στις θέσεις αυτές έμαθα την πειθαρχία και τον ανταγωνισμό. Έφτασα κάποια στιγμή να είμαι επικεφαλής μιας ομάδας 40 οικονομολόγων σε ολόκληρο το πλανήτη, από την Ιαπωνία μέχρι τη Βραζιλία και τον Καναδά. Έμαθα τους οικονομικούς κύκλους, αλλά και έμαθα πώς να επικοινωνώ ιδέες.

Μάθατε και πώς δουλεύει η οικονομία 100%.

Όχι, μαθαίνεις, θα έλεγα το ανάποδο. Μαθαίνεις τι δεν ξέρεις (γελάει).

Και το 2009 πιστεύετε στην Ελλάδα. Γιατί;

Έφτανα σε ηλικία πλέον τα 40, παντρεύτηκα τότε με τον σύντροφό μου και είπαμε ότι ήρθε η ώρα να δοκιμάσουμε και την Ελλάδα. Μάς άρεσε και μείναμε.

Μέχρι το 2017 τρανκ χτυπάει ένα σηματάκι στο υπολογιστή σας, με ένα εμαιλ από τον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Ακριβώς, το περιγράφω και στο βιβλίο, το εμαιλ ήρθε από το πουθενά. Εγώ δεν είχα σχέση με την πολιτική και στην αρχή νόμιζα ότι ήταν σπαμ. Γιατί ήρθε κατευθείαν από εκείνον. Και μου γράφει ότι διάβασα μία ανάλυσή σου, μου άρεσε, θες να τα πούμε;

Διάβασα και στο βιβλίο σας για την πρώτη σας συνάντηση. Προβληματιστήκατε αν θα συνεργαστείτε μαζί του ή ήσασταν από την αρχή θετικός;

Ήμουνα από την αρχή φαν του Κυριάκου Μητσοτάκη, είχα στηθεί να τον ψηφίσω στις εσωκομματικές εκλογές του 2015, αλλά το επόμενο σοκ ήρθε στην πρώτη μας συνάντηση που με είχε μιάμιση ώρα στο γραφείο του. Και με ρωτούσε για την ελληνική και την παγκόσμια οικονομία. Ξέρετε, όταν μιλάς με κάποιον για οικονομικά, στην αρχή προσπαθείς να καταλάβεις τι ξέρει. Και πολύ γρήγορα συνειδητοποίησα ότι ήταν πολύ διαβασμένος. Και στο τέλος με ρώτησε, αν θέλω να κρατήσουμε επαφή και κατά καιρούς να μου ζητά να γράφω σημειώματα για διάφορα θέματα. Και του είπα: «μεγάλη τιμή, πρόεδρε, αλλά παρακαλώ εμπιστευτικά διότι δεν είμαι πολιτικός». Και έτσι συνεχίσαμε.

Στο βιβλίο περιγράφετε τη στιγμή που σας παρουσίασε ως «Chief Economic Advisor. Πώς ήταν; Δεν το περιμένατε μάλλον και πάθατε και ένα μικρό σοκ. Γενικά η πενταετία που κάνατε δίπλα του -είναι δύσκολο το ερώτημα για να απαντηθεί σε λίγες λέξεις- πώς ήταν; Τι θα λέτε τώρα για όλα αυτά τα χρόνια;

Την άνοιξη του 2019 με κάλεσε και είδαμε μαζί ξένους επενδυτές. Και στο τέλος με ρώτησε: «αν κερδίσουμε τις εκλογές θα ήθελες να αποτελέσεις μέρος της ομάδας;». Και σκέφτηκα μέσα μου: «αν όχι τώρα, πότε; Και αν όχι με αυτόν, με ποιον;» Ακολούθησαν πεντέμισι συγκλονιστικά χρόνια, όπου έμαθα πολλά. Αλλά προσπάθησα να προσφέρω και όσα μπορούσα. Ήταν μια συγκλονιστική πενταετία, δε θα το έλεγα διαφορετικά.

Οι βασικοί σταθμοί ποιοι ήταν;

Τους περιγράφω στο βιβλίο. Η οικονομική πολιτική ήταν σαν ένα τρίγωνο. Δηλαδή, έχουμε τις μειώσεις φόρων και το δημοσιονομικό από τη μια πλευρά, το τραπεζικό σύστημα από την άλλη και οι μεταρρυθμίσεις στην τρίτη πλευρά. Το βιβλίο είναι γραμμένο σα μυθιστόρημα, διότι και η ζωή έτσι ήταν και έτσι την ζήσαμε. Με την έννοια ότι ξεκινά μια κυβέρνηση το 2019, με καλές προθέσεις προφανώς, και ξαφνικά από το πουθενά σκάει ένας ιός από την Κίνα. Κλείνουν τα πάντα, έρχεται η πανδημία και ξαφνικά έπρεπε να βρεις και να ξοδέψεις 10, 20, 50 δισεκατομμύρια. Όλο αυτό ήταν ένα μυθιστόρημα. Υπήρχαν διάφοροι σταθμοί από τις κρίσεις που μας ερχόντουσαν απ' έξω.

Όπως ήταν και τα προβλήματα με την Τουρκία και το μεταναστευτικό.

Σωστά, η Τουρκία δεν ήταν το αντικείμενό μου, αλλά το ζήτημα με τον Έβρο το 2020, προφανώς ήταν πρόβλημα.

Η πιο δύσκολη στιγμή εκλαμβάνω ότι ήταν η πανδημία.

Αναμφίβολα. Με την έννοια ότι κανείς δεν ήξερε τι είναι. Στην αρχή της πανδημίας δεν ήξερες κυριολεκτικά τι θα συμβεί. Αλλά αν εστιάσω στην οικονομική πλευρά και όχι στην υγειονομική, διότι προφανώς η υγειονομική ήταν πιο σημαντική, ως οικονομολόγος ανησυχούσα ότι πάλι θα χρεοκοπήσουμε. Δηλαδή, δεν είχαμε χρήματα. Θα έπρεπε να πάμε να κάνουμε ένα καινούριο μνημόνιο; Πώς θα χρηματοδοτούσαμε την οικονομία που είχαν κλείσει τα πάντα; Μέσα στην πανδημία πολύ δύσκολη στιγμή ήταν επίσης η διάσωση της Τράπεζας Πειραιώς, που ήταν η μεγαλύτερη τράπεζα στη χώρα. Είχε ανάγκη από κεφάλαια και δεν μπορούσες να βγεις και να το πεις αυτό δημόσια. Αλλά αν κάτι πήγαινε στραβά, θα κατέρρεε το τραπεζικό σύστημα και τα πάντα. Οπότε, ναι, υπήρχαν δύσκολες στιγμές.

Για την πανδημία κάπου υπάρχει στο βιβλίο μια εκτίμηση για 50 δις ως συνολικό κόστος.

Νομίζω. κάπου τόσο είναι. Να προσθέσω ότι είναι και από τα πρώτα βιβλία, αν όχι το πρώτο, το οποίο ασχολείται με την πανδημία. Νομίζω ότι είναι ένα ενδιαφέρον θέμα έτσι κι αλλιώς, γιατί πολλές φορές θέλουμε να την ξεχάσουμε. Αλλά τη ζήσαμε και μπορούμε να πάρουμε πολλά μαθήματα από τη διαχείριση της πανδημίας.

Η πιο καλή στιγμή ποια ήταν; Πότε χαμογελάσατε;

Αναμφισβήτητα η στιγμή που θα θυμάμαι για πάντα ήταν στο Κογκρέσο το 2022. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην ομιλία του πρωθυπουργού, όταν στο τέλος σηκώθηκαν όλοι οι γερουσιαστές και οι βουλευτές, όρθιοι και χειροκροτούσαν τον πρωθυπουργό της Ελλάδας. Εμείς ήμασταν στα θεωρεία και τότε ένιωσα μια τεράστια υπερηφάνεια που ήμουν Έλληνας. Ήταν όντως μια συγκλονιστική στιγμή.

Έχετε μια απάντηση στο ερώτημα γιατί η Ελλάδα τελικά κατάφερε να πετύχει τη μεγάλη επιστροφή; Ήταν θέμα ηγεσίας, καλής συγκυρίας ή τι;

Είναι μια εθνική επιτυχία. Θα έλεγα όμως ότι στη βάση της ήταν ότι υπήρχε ένα σχέδιο. Ακούγεται απλοϊκό, αλλά υπήρχε ένα σχέδιο. Το σχέδιο ήταν απλό, κατανοητό, επικοινωνήθηκε και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και εφαρμόστηκε. Παρά τα απρόβλεπτα και τις κρίσεις που βρήκε κανείς στο δρόμο του. Αξιοπιστία σημαίνει να λες κάτι και μετά να το κάνεις. Το είπαμε και το κάναμε, που λέει και ο πρωθυπουργός. Και αν το κάνεις αυτό, μετά την επόμενη φορά που θα πεις κάτι, θα σε ακούσουν πιο προσεκτικά.

Γενικά, επειδή ξέρετε, είναι και θέμα λίγο ψυχοσύνθεσης. Ο Έλληνας ενδιαφέρεται για τη διεθνή εικόνα της χώρας του ή μήπως είναι και λίγο πιο εγωπαθής και από τη φύση του «αντισυστημικός»;

Θα σας διηγηθώ μια σκηνή. Είμαστε στο Μόντρεαλ του Καναδά το Μάρτιο του 2024 για τους εορτασμούς της 25ης Μαρτίου, σε μια τεράστια αίθουσα για μια ομογενειακή εκδήλωση. Έρχεται μια ηλικιωμένη κυρία κατά πάνω μας. Μου παίρνει το χέρι μου, μού το σφίγγει και μού λέει. «Σας ευχαριστώ πολύ που με κάνατε να νιώσω υπερήφανη και πάλι που είμαι Ελληνίδα. Που δεν αισθάνομαι την ντροπή που είχα την προηγούμενη δεκαετία». Αυτό είναι η απάντησή μου στο ερώτημά σας. αλλά και η δεύτερη πιο καλή στιγμή σε αυτό που με ρωτήσατε πριν. Και θα προσθέσω και το εξής: κατά την άποψή μου πατριωτισμός δεν είναι οι κορώνες και τα μεγάλα λόγια, ούτε τα «go back, κυρία Μέρκελ» και τα «go back, κύριε Σόιμπλε», όπως έλεγε ο κ. Τσίπρας. Ούτε όμως να καπηλεύεσαι τα εθνικά σύμβολα με κραυγές και διαρκείς επικλήσεις στο ένδοξο παρελθόν μας, όπως κάνει η ακροδεξιά σήμερα. Κατά την άποψή μου ο πραγματικός πατριωτισμός είναι να βοηθάς τη χώρα σου ουσιαστικά να γίνει πιο ισχυρή, να συμβάλεις με πράξεις σε μια Ελλάδα πιο δυνατή και πιο υπερήφανη.

Οι σημερινές δυσκολίες στην παγκόσμια οικονομία είναι μπόλικες, έτσι δεν είναι; Πώς βλέπετε ότι θα εξελιχθούν αυτές οι αβεβαιότητες;

Η χώρα μας πέρασε μια από τις πιο βαθιές και δύσκολες κρίσεις που έχει περάσει οποιαδήποτε χώρα σε καιρό ειρήνης. Οι Έλληνες δοκιμαστήκαμε μια ολόκληρη δεκαετία. Νομίζω ότι μπροστά σε αυτά, ό,τι δυσκολίες και να έχει η παγκόσμια οικονομία, δεν είναι τίποτα.

Πώς βλέπετε το μέλλον για την ελληνική οικονομία;

Εγώ πιστεύω στη χώρα μου και πιστεύω ότι αν συνεχίσουμε στην ίδια πορεία, με σχέδιο, προσήλωση και υπομονή θα φτάσουμε στο στόχο μας που είναι η σύγκλιση με την Ευρώπη.

Ξέρετε ότι υπάρχει μια γκρίνια του κόσμου που λέει ότι οι δείκτες πάνε καλά, αλλά η τοπική οικονομία και οι μικρομεσαίοι αγκομαχούν και ότι δεν πάει τόσο καλά όσο θέλουν οι δείκτες να δείχνουν. Εσείς πώς το βλέπετε αυτό;

Ο κόσμος θέλει πάντα το περισσότερο και καλά κάνει. Είναι άλλο να λες ότι έχω διανύσει ένα μεγάλο δρόμο και άλλο να λες ότι έχω φτάσει εκεί που θέλω να φτάσω. Δεν έχουμε φτάσει ακόμα στον τελικό μας προορισμό. Αυτό δεν σημαίνει όμως και ότι δεν έχουμε διανύσει και αρκετό δρόμο.

Η ακρίβεια πάντως είναι ένα ζήτημα που απασχολεί πολύ κόσμο. Πώς βλέπετε να αντιμετωπίζετε;

Δε νομίζω ότι υπάρχει καμία χώρα παγκοσμίως, με πιθανή εξαίρεση την Κίνα, η οποία να έχει καταφέρει να ξεπεράσει το ζήτημα της ακρίβειας, το οποίο αποτελεί ούτε λίγο ούτε πολύ σε όλες τις χώρες του κόσμου το νούμερο ένα ζήτημα. Ως οικονομολόγος θα πω ότι μακροπρόθεσμα η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη έρχεται με την αύξηση της παραγωγικότητας, δηλαδή με τις μεταρρυθμίσεις και ότι η χώρα μας βίωσε τι σημαίνει να ζεις πέρα από τις δυνατότητές σου. Και νομίζω ότι δε θέλει αυτό να το ξαναδιακινδυνεύσει.

Πολλή συζήτηση έγινε και για τις ενεργειακές συμφωνίες που έκλεισε εσχάτως η χώρα μας. Και εδώ το ίδιο ερώτημα: πολύ θετική η εικόνα, αλλά το θέμα είναι και τι αντίκρισμα θα έχει όλο αυτό στον κόσμο; Γενικά ενισχύεται η θέση της Ελλάδας με αυτές τις συμφωνίες και πόσο θα επηρεάσουν την τσέπη του πολίτη;

Η χώρα μας πρέπει να εκμεταλλεύεται τη γεωγραφική της θέση ως σταυροδρόμι και μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης και μεταξύ του Βορρά και του Νότου. Πρέπει να δυναμώσουμε τις διασυνδέσεις μας με τους γείτονές μας και να εκμεταλλευτούμε και την «πράσινη» μετάβαση, γιατί έχουμε και ήλιο και άνεμο. Και όλα αυτά είναι ευκαιρίες όχι μόνο οικονομικές, αλλά και για την ασφάλεια της χώρας.

Θα σας πάω λίγο στα πιο προσωπικά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Διάβασα στο βιβλίο μια αναφορά την ημέρα που κλείσατε κατά κάποιο τρόπο το επαγγελματικό σας email σας.

Από την προηγούμενη μου δουλειά, σωστά.

Γράφατε λοιπόν τότε: «Κυριάκος is amazing, efficient, super organized, methodical, ambitious, a visionary. The reforms that are being planned are incredible». Θα το λέγατε και σήμερα όλα αυτά; Μετά από 5,5 χρόνια;

Και όχι μόνο. Δεν είναι τυχαίο ότι βρίσκεται πρώτος στις δημοσκοπήσεις δέκα συνεχόμενα χρόνια. Κατά την άποψή μου συνδυάζει τεχνοκρατική γνώση και περιέργεια με πολιτικό ένστικτο και μεθοδικότητα. Έχει όμως και ένα όραμα που τον καθοδηγεί, την πυξίδα του δηλαδή και μια αίσθηση καθήκοντος. Και είναι αυτός ο συνδυασμός κατά την άποψή μου που τον κάνει πραγματικό ηγέτη.

Συνεργαστήκατε πολλά χρόνια μαζί του. Ο ίδιος εξελίχθηκε; Είδα ξανά αυτές τις ημέρες τη δήλωσή του το βράδυ της νίκης του τον Γενάρη του 2016. Είδα έναν Μητσοτάκη, ο οποίος με λίγο γουρλωμένα μάτια, να κοιτά και να διαβάζει για πρώτη φορά μια δήλωση με το σύστημα του autocue. Αρκετά διαφορετικός από τον σημερινό πρωθυπουργό.

Νομίζω ότι έχει πει και ο ίδιος ότι άσπρισαν τα μαλλιά τους περισσότερο (γελάει). Πλέον έχει αποκτήσει συσσωρευμένη εμπειρία διαχείρισης κρίσεων και έχει γίνει αυτό που λένε οι Αγγλοσάξονες «stateman». Αυτό θα έλεγα ως βασική αλλαγή. Και είναι η εμπειρία που συσσωρεύει κανείς μετά από τόσα χρόνια.

Εσάς τα μαλλιά δεν νομίζω ότι άσπρισαν.

Κι όμως άσπρισαν και τα δικά μου μαλλιά. Θα έλεγα επίσης ότι στο γραφείο ενός πρωθυπουργού ασχολείται κανείς με πολλά διαφορετικά ζητήματα και αποκτά μια πιο σφαιρική εικόνα για τη χώρα του από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη δουλειά.

Εσείς φύγατε γιατί έκλεισε ένας κύκλος;

Έκλεισε ένας κύκλος και θα πω και αγοράστε το βιβλίο για να διαβάσετε τα υπόλοιπα (γελάει).

Το βιβλίο με τίτλο «Η μεγάλη επιστροφή» το είχατε πάντα στο μυαλό σας;

Έχουν γραφτεί πάρα πολλά βιβλία για το πώς μπήκαμε στην κρίση. Αλλά αν δεν κάνω λάθος είναι το πρώτο βιβλίο που πραγματεύεται το πώς βγήκαμε από την κρίση. Γι' αυτό το έγραψα. Γιατί πρόκειται για μια τεράστια εθνική επιτυχία. Όταν είσαι στο εξωτερικό σε ρωτάνε εσείς οι Έλληνες πώς τα καταφέρατε. Και πιστεύω ότι αν θέλουμε να πάμε κι άλλο μπροστά, είναι σημαντικό να ξέρουμε πώς φτάσαμε μέχρι εδώ. Να επικεντρωνόμαστε όχι μόνο στις καταστροφές μας, αλλά και στα θετικά. Και από τα θετικά μπορούμε να μάθουμε κιόλας. Και να πω κάτι ακόμα: είναι ένα βιβλίο γραμμένο με απλό λόγο σα μυθιστόρημα και απευθύνεται σε όλους.

Η παρουσίαση στη Θεσσαλονίκη γίνεται την επόμενη Παρασκευή, 30 Ιανουαρίου. Ποιοι είναι οι ομιλητές και τι σηματοδοτούν;

Όλοι οι αναγνώστες της Μακεδονίας είστε καλεσμένοι στην παρουσίαση και στη συζήτηση του βιβλίου. Στις 30 Ιανουαρίου, στις 7 το βράδυ, στο δημαρχείο, στην αίθουσα Μανώλης Αναγνωστάκη. Μου έχουν κάνει τη τιμή να συμμετέχουν ο πρώην Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, η Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδας Λουκία Σαράντη και τη συζήτηση θα συντονίσει η δημοσιογράφος Κική Τσιλιγγερίδου. Θα μιλήσουμε για το πώς έβλεπαν οι ξένοι την Ελλάδα και τι εμπόδια είχαμε να αντιμετωπίσουμε. Θα θυμηθούμε μαζί κάποιες στιγμές από τα πρόσφατα χρόνια, αλλά και θα δούμε και λίγο πίσω από την κουρτίνα. Και -όπως είπα- είστε όλοι καλεσμένοι και ελπίζω να σας αρέσει.

Πάμε λίγο τον ιδιώτη Αλέξη Πατέλη. Είστε μαζί με τον σύντροφο σας, Μιχάλη. Από πότε;

Ναι, είμαστε από το 2004. Δηλαδή, πάμε για 22 χρόνια μαζί.

Ήταν εύκολο για την Ελλάδα και για ένα δημόσιο πρόσωπο;

Κοιτάξτε, 22 χρόνια είναι πολλά, όπου και να είσαι (γελάει). Όταν υπάρχει αγάπη, αλληλοϋποστήριξη και κατανόηση, όλα γίνονται. Από εκεί και πέρα, όπως έχω πει και στο παρελθόν, μια κρυφή ζωή δεν είναι μια πραγματική ζωή. Και έτσι εγώ τουλάχιστον έζησα τη ζωή μου.

Είναι πιο δύσκολο αυτό στην Ελλάδα από ότι, ας πούμε, στο εξωτερικό;

Δεν είναι πιο δύσκολο, είναι διαφορετικό. Η κάθε χώρα έχει τις ιδιαιτερότητες της.

Η χαλάρωση πώς έρχεται;

Χαλάρωση με γυμναστήριο. Πρόσφατα ξεκίνησα και κολύμβηση στην πισίνα και μου αρέσει πολύ. Και διάβασμα, βέβαια.

Βιβλίο αγαπημένο; Κάποιο ιδιαίτερο που διαβάσατε τώρα τελευταία;

Διαβάζω πάρα πολύ, κυρίως λογοτεχνία, αλλά όχι μόνο. Είναι πολύ δύσκολη η ερώτηση. Θα επιλέξω από τα πρόσφατα βιβλία, ένα βιβλίο το οποίο έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά και ο τίτλος του παραμένει στα αγγλικά. Λέγεται «In Memoriam» της Alice Wynne. Είναι για έναν έρωτα στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

Μουσική τι προτιμάτε; Και αγαπημένο τραγούδι ποιο είναι;

Και πάλι δεν ξέρω ποιο να διαλέξω. Θα πω ότι μου αρέσει και η ποπ και η ροκ, αλλά θα επιλέξω το «I am what I am» της Gloria Gaynor .

Μότο ζωής για τον Αλέξη Πατέλη ποιο είναι;

Κρίνεσαι από το αποτέλεσμα, όχι από τις προθέσεις.

Και μελλοντικά σχέδια;

Μετά τη Θεσσαλονίκη πάμε Τρίκαλα, μετά Πάτρα, μετά Οξφόρδη. Συνεχίζουμε την παρουσίαση του βιβλίου και αργότερα βλέπουμε.

Για το τέλος η ερώτηση με το μαγικό ραβδί. Αν το είχατε τι θα αλλάζατε στην ελληνική οικονομία που δεν αλλάζει εύκολα;

Θα άλλαζα τον λαϊκισμό. Τις συμβουλές τύπου «αδυνατείστε τρώγοντας σοκολάτες». Αν φας σοκολάτα θα παχύνεις.

σδφσαδφσδφσφδ