Του Κώστα Φάλαγγα*
Η Θεσσαλονίκη έγινε, μέσα σε λίγα χρόνια, ένας από τους πιο περιζήτητους προορισμούς city-break της Μεσογείου, και μάλιστα ολόκληρο τον χρόνο. Βυζαντινά μνημεία ενταγμένα στην UNESCO, μια από τις καλύτερες γαστρονομικές σκηνές της Ευρώπης, πολυπολιτισμική ιστορία, ένα ανανεωμένο παραλιακό μέτωπο και η ενέργεια μιας μεγάλης φοιτητικής πόλης. Η επιτυχία, όμως, φέρνει τους δικούς της λογαριασμούς.
Ο πρώτος είναι η στέγαση. Όπως και σε άλλες ελληνικές πόλεις, η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων στο ιστορικό κέντρο πιέζει τα ενοίκια και εκτοπίζει μόνιμους κατοίκους. Δεν είναι τυχαίο ότι το πάγωμα των νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης, που ξεκίνησε στο κέντρο της Αθήνας, συζητείται να επεκταθεί και στη Θεσσαλονίκη, ανάμεσα σε άλλες περιοχές υψηλής πίεσης.
Η αειφορία ενός αστικού προορισμού, κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, στηρίζεται στην ισορροπία τριών πυλώνων, οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού. Για μια πόλη, ο κοινωνικός πυλώνας σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο, να μπορεί ο κάτοικος να ζει στη γειτονιά του. Όταν ο τουρισμός αδειάζει το κέντρο από μόνιμους κατοίκους, υπονομεύει ακριβώς την αυθεντικότητα που προσελκύει τον επισκέπτη.
Μια πόλη με αξιοσημείωτα παρόμοια διαδρομή είναι το Πόρτο της Πορτογαλίας. Δεύτερη πόλη της χώρας, με ιστορικό κέντρο ενταγμένο στην UNESCO, πλούσια γαστρονομία και παραποτάμιο μέτωπο, το Πόρτο έζησε μια εκρηκτική άνθηση του city-break, που έφερε μαζί της οξύ στεγαστικό πρόβλημα.
Η Πορτογαλία απάντησε με τον νόμο για τη στέγαση, που ανέστειλε την έκδοση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης (Alojamento Local) στις περιοχές υψηλής πίεσης και καθιέρωσε περιοδική επανεξέταση των υφιστάμενων αδειών.
Παράλληλα, το Πόρτο επένδυσε στη γαστρονομία, τον πολιτισμό και το ποτάμι ως στοιχεία μιας ταυτότητας που λειτουργεί ολόκληρο τον χρόνο, όχι μόνο στην αιχμή. Το μήνυμα ήταν σαφές, η κατοικία είναι πρώτα δικαίωμα των κατοίκων και μετά τουριστικό προϊόν.
Το δεύτερο δίδαγμα του Πόρτο είναι θετικό. Η πόλη δεν στηρίχθηκε σε ένα μόνο αξιοθέατο, αλλά έχτισε μια συνολική εμπειρία γύρω από τη Ριμπέιρα, το κρασί της και την παραποτάμια ζωή της, ανανεώνοντας το δημόσιο μέτωπό της. Η Θεσσαλονίκη διαθέτει ένα αντίστοιχο ατού, τη Νέα Παραλία, ένα ανανεωμένο παραθαλάσσιο μέτωπο που έχει βραβευθεί διεθνώς και αποτελεί υπόδειγμα δημόσιου χώρου. Είναι ακριβώς τέτοιες υποδομές που μετατρέπουν μια πόλη από σημείο επίσκεψης σε τόπο διαμονής.
Τι κρατά η Θεσσαλονίκη;
Πρώτον, να ρυθμίσει τις βραχυχρόνιες μισθώσεις στο κέντρο με κίνητρα επιστροφής ακινήτων στη μακροχρόνια αγορά.
Δεύτερον, να διαχύσει τον τουρισμό πέρα από τα Λαδάδικα και το εμπορικό κέντρο, σε γειτονιές και εμπειρίες που σήμερα μένουν στη σκιά.
Τρίτον, να αξιοποιήσει τη μοναδική πολυπολιτισμική και γαστρονομική της ταυτότητα ως κεντρικό, τετραεποχικό αφήγημα.
Τέταρτον, να προστατεύσει το βυζαντινό και οθωμανικό της απόθεμα από την εμπορευματοποίηση.
Η Θεσσαλονίκη έχει κάτι που λίγες πόλεις διαθέτουν, πολλές ταυτότητες σε έναν τόπο. Το στοίχημα της αειφορίας είναι να τις κρατήσει ζωντανές, φροντίζοντας ο επισκέπτης και ο κάτοικος να μπορούν να μοιράζονται την ίδια γειτονιά.
*Ο Κώστας Φάλαγγας είναι ξενοδόχος (5*), μέλος του Δ.Σ. του Επιμελητηρίου Ρεθύμνης και σύμβουλος management ξενοδοχείων & τουρισμού.
Πηγές
1. Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (UN Tourism), ορισμός βιώσιμου τουρισμού, τρεις πυλώνες.
2. UNESCO, Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης (1988).
3. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, πάγωμα νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης και συζήτηση επέκτασης σε περιοχές υψηλής πίεσης.
4. Πορτογαλία, νόμος Mais Habitacao, αναστολή νέων αδειών Alojamento Local σε περιοχές υψηλής πίεσης.
