Θεσσαλονίκη: Η τέχνη του τσίρκου είναι για όλους τους ανθρώπους

- Newsroom

Για τους περισσότερους, η λέξη «τσίρκο» φέρνει στο μυαλό εικόνες από κλόουν, εντυπωσιακά ακροβατικά και ζογκλέρ. Πίσω όμως από αυτές κρύβεται μια ολόκληρη παραστατική τέχνη που έχει εξελιχθεί, έχει αποκτήσει νέες μορφές και σήμερα μπορεί να αποτελέσει έναν ξεχωριστό τρόπο έκφρασης για μικρούς και μεγάλους.

Ζογκλερικά, ξυλοπόδαρα, ακροβατικά εδάφους, μονόκυκλα, εναέρια ακροβατικά και κλόουν συνθέτουν έναν κόσμο όπου το σώμα συναντά το θέατρο, το παιχνίδι και τη δημιουργικότητα. Και, όπως εξηγούν στο emakedonia.gr άνθρωποι που ασχολούνται με το σύγχρονο τσίρκο στη Θεσσαλονίκη, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ηλικία, σωματότυπος ή ικανότητες για να δοκιμάσει κανείς.

Η παράσταση «Κάτι ξέχασα»

Την διαφορετική πλευρά του τσίρκου αναδεικνύουν η Στέλλα Δροσινού και η Αθηνά Μέλλιου μέσα από την παράσταση «Κάτι ξέχασα», η οποία απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και γονείς και έχει στο επίκεντρό της το παιδί που μεγαλώνοντας αφήνουμε κάπου πίσω μας.

Η αρχική ιδέα και ο βασικός σκελετός της παράστασης γεννήθηκαν από τη Στέλλα και από τη δική της ζωή. Στη συνέχεια, μαζί με την Αθηνά, δούλεψαν πάνω στην ιδέα, την εξέλιξαν και δημιούργησαν από κοινού την τελική μορφή της. Πίσω από την ιστορία βρίσκεται μια προσωπική αναζήτηση.

Η παράσταση μιλά για εκείνο το κομμάτι του εαυτού μας που μπορεί να χαθεί μέσα στην καθημερινότητα, στις δουλειές και στις υποχρεώσεις, «στην ενήλικη ζωή μας». Για το παιδί που κάποτε έπαιζε, δημιουργούσε και ονειρευόταν και που ίσως μεγαλώνοντας «κλείσαμε σε μια βαλίτσα ή σε ένα ντουλάπι», όπως περιγράφουν οι Στέλλα και η Αθηνά.

Στόχος τους είναι, μέσα από το παιχνίδι και το τσίρκο, να βοηθήσουν τον κόσμο να ανακαλύψει ξανά εκείνη την πλευρά του εαυτού του που συχνά χάνεται μεγαλώνοντας και να κρατήσει ζωντανό το παιδί που κρύβει μέσα του.

Η πρώτη παρουσίαση της παράστασης έδειξε, όπως λένε, ότι το μήνυμα λειτουργεί διαφορετικά για μικρούς και μεγάλους. Οι γονείς συγκινήθηκαν και αναζήτησαν δικές τους αναμνήσεις, ενώ τα παιδιά επικεντρώθηκαν στο παιχνίδι και στον κόσμο του τσίρκου.

Η παράσταση «Κάτι ξέχασα» θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Open Farm Days στην ΚοινΣΕπ «Τρελή Ροδιά», στα Βασιλικά, με ελεύθερη συνεισφορά για το κοινό.

Η «Τρελή Ροδιά» συνδέεται με το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας και αποτελεί μια προσπάθεια δημιουργίας ενός βιώσιμου μοντέλου κοινωνικής και εργασιακής επανένταξης ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα εξάρτησης.

Μια τέχνη με πολλές διαφορετικές όψεις

Το τσίρκο «είναι ένα μεγάλο φάσμα», εξηγούν. Η τέχνη του κλόουν, τα ακροβατικά εδάφους, τα ζογκλερικά και τα εναέρια ακροβατικά αποτελούν μόνο ορισμένες από τις τεχνικές που μπορούν να ενταχθούν σε μια παράσταση.

Η εξέλιξη του σύγχρονου τσίρκου έχει διευρύνει ακόμη περισσότερο αυτά τα όρια, επιτρέποντας τη συνύπαρξη διαφορετικών μορφών τέχνης. Μια παράσταση μπορεί να είναι κωμική ή δραματική, να χρησιμοποιεί στοιχεία θεάτρου, κίνησης και παντομίμας και να προσαρμόζεται κάθε φορά στο κοινό και στον χώρο στον οποίο παρουσιάζεται.

«Όταν έλεγα ότι ασχολούμαι επαγγελματικά με το τσίρκο, με κορόιδευαν»

Για τη Στέλλα Δροσινού η σχέση με το τσίρκο ξεκίνησε πριν από περίπου 21 χρόνια, στον δρόμο. «Ξεκίνησα να δουλεύω στον δρόμο, στα φανάρια και σε παραστάσεις δρόμου, παίζοντας ζογκλερικά και βγάζοντας καπέλο», θυμάται. Όπως διευκρινίζει, επρόκειτο για ελεύθερη συνεισφορά του κοινού μετά την παρουσίαση της τέχνης της.

Τότε, η επιλογή να ασχοληθεί κάποιος επαγγελματικά με το τσίρκο αντιμετωπιζόταν πολύ διαφορετικά.

«Όταν έλεγα ότι επαγγελματικά ασχολούμαι με το τσίρκο, με κορόιδευαν στη χώρα μας. Ακόμη και η οικογένειά μου. Μου έλεγαν “θα πας να γίνεις κλόουν; Θα κάνεις ξυλοπόδαρα και θα ζήσεις από αυτό;”. Κι όμως, είμαι 43 χρονών και έχω μεγαλώσει και ένα παιδί μέσα από το τσίρκο».

Η επαφή με τα εναέρια ακροβατικά

Διαφορετική ήταν η διαδρομή της Αθηνάς Μέλλιου, η οποία άρχισε να ασχολείται με το τσίρκο το 2019 και βρήκε στα εναέρια ακροβατικά την τεχνική που την κέρδισε περισσότερο.

Τα πρώτα χρόνια επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση και την προσωπική της προπόνηση, ενώ στη συνέχεια πέρασε και στη διδασκαλία. Η εκπαίδευση, ωστόσο, δεν σταματά, καθώς συνεχίζει να παρακολουθεί σεμινάρια και να προπονείται, αναζητώντας περισσότερες γνώσεις και νέες τεχνικές.

Πέρα από τα εναέρια ακροβατικά, ασχολείται επίσης με παραστάσεις φωτιάς και ξυλοπόδαρα.

Τσίρκο για όλους και όλες

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που έχει φέρει το σύγχρονο τσίρκο είναι η διεύρυνση του κοινού στο οποίο μπορεί να απευθυνθεί. «Ο καθένας μπορεί να κάνει τσίρκο, αρκεί να θέλει και να ενδιαφέρεται», υπογραμμίζουν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κοινωνικό τσίρκο, στο οποίο οι τεχνικές προσαρμόζονται ώστε να μπορούν να συμμετέχουν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και δυνατοτήτων. Στη συζήτηση γίνεται αναφορά σε δράσεις για άτομα με αναπηρία, άτομα στο φάσμα του αυτισμού, ανθρώπους με σύνδρομο Down, ηλικιωμένους αλλά και πολύ μικρά παιδιά.

Τι μπορεί να προσφέρει στα παιδιά

Ξεχωριστή θέση έχει το παιδικό τσίρκο. Οι τεχνικές του μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας διαφορετικός τρόπος παιχνιδιού, κίνησης και δημιουργικής έκφρασης.

Η τέχνη του κλόουν, για παράδειγμα, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη σωματική έκφραση. Το παιδί καλείται να επικοινωνήσει όχι μόνο με τις λέξεις αλλά και με το σώμα, τις κινήσεις και τις εκφράσεις του.

Παράλληλα, μέσα από διαφορετικές δραστηριότητες καλλιεργούνται ο συντονισμός, η συγκέντρωση, η ισορροπία και η συνεργασία με την ομάδα.

Και ίσως υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό όπως εξηγούν: το «τσαλάκωμα». Να μη φοβάται ένα παιδί να κάνει μια αστεία γκριμάτσα, να δοκιμάσει, να αποτύχει, να γελάσει και να εκφραστεί χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει διαρκώς να παρουσιάζει μια τέλεια εικόνα.

Η Θεσσαλονίκη και το επόμενο βήμα

Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με την Στέλλα και την Αθηνά, στη Θεσσαλονίκη έχουν αυξηθεί οι δυνατότητες για κάποιον που θέλει να γνωρίσει διαφορετικές τεχνικές του τσίρκου, ιδιαίτερα τα εναέρια ακροβατικά. Παράλληλα, υπάρχουν ομάδες και χώροι που ασχολούνται με ζογκλερικά, παιδικό τσίρκο και άλλες τεχνικές.

Παρά την πρόοδο, όμως, επισημαίνουν ότι στην Ελλάδα το τσίρκο εξακολουθεί να απέχει από την οργανωμένη εκπαίδευση που συναντάται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και ότι αρκετά στερεότυπα παραμένουν.

«Όποιον άνθρωπο ρωτήσεις τι είναι το τσίρκο, θα σου πει κλόουν και ελέφαντες», σχολιάζει χαρακτηριστικά η Στέλλα, περιγράφοντας πόσο περιορισμένη παραμένει για ένα μέρος του κοινού η εικόνα αυτής της τέχνης.

Για τις ίδιες, το επόμενο μεγάλο βήμα θα ήταν να δημιουργηθεί μια οργανωμένη σχολή τσίρκου στη Θεσσαλονίκη, με ολοκληρωμένη εκπαίδευση και πιστοποίηση.

Μέχρι τότε, συνεχίζουν μέσα από τις παραστάσεις, τη διδασκαλία και την καθημερινή επαφή με μικρούς και μεγάλους να συστήνουν στο κοινό έναν κόσμο πολύ ευρύτερο από την παραδοσιακή εικόνα του τσίρκου. γιατί με αυτόν τον τρόπο αισθάνονται «ελεύθερες».

Έναν κόσμο όπου το σώμα, το θέατρο, η ακροβασία, το παιχνίδι και η ελευθερία της έκφρασης μπορούν να συναντηθούν και, κάποιες φορές, να μας θυμίσουν εκείνο το παιδί που αφήσαμε κάπου στην πορεία μεγαλώνοντας.