Τι εισπνεύσαμε το Σαββατοκύριακο στη Θεσσαλονίκη και γιατί δεν καταγράφηκε πουθενά- Της Σοφίας Χριστοφορίδου

Μετά το ξέσπασμα της μεγάλης πυρκαγιάς στο Ωραιόκαστρο η ατμόσφαιρα ήταν αφόρητη, η οσμή του καμμένου έφτανε στα σωθικά. Το τοξικό νέφος δεν ήταν η ιδέα μας, ήταν πραγματικό, εξ ου και στάλθηκαν μηνύματα από το 112 για να παραμείνουν οι πολίτες σε εσωτερικούς χώρους. Όμως ξέρουμε τι αναπνεύσαμε;

Την Κυριακή περιμέναμε να δούμε τα αποτελέσματα των μετρήσεων της ποιότητας της ατμόσφαιρας που εκδίδει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας με καθυστέρηση μίας ημέρας. Φευ, δεν υπήρχε καμία ενημέρωση. Έπρεπε να φτάσει το μεσημέρι της Δευτέρας. Βλέπετε οι μετρήσεις από τους εννέα σταθμούς του Εθνικού Δικτύου Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΔΠΑΡ) που λειτουργούν στη Θεσσαλονίκη δεν ανεβαίνουν στην πλατφόρμα σε πραγματικό χρόνο. Πρέπει να υπάρχει κάποιος να «ανεβάσει» τα δεδομένα χειροκίνητα, την επόμενη ημέρα, ή την επόμενη, ή τη μεθεπόμενη, κι αν είναι Σαββατοκύριακο, αργία, ή ο υπάλληλος που έχει επιφορτιστεί με τη συγκεκριμένη δουλειά κάνει χρήση της νόμιμης άδειάς του... Δεν υπάρχει τρόπος ένας πολίτης να μάθει τι αναπνέει τη στιγμή που εκτυλίσσεται ένα συμβάν!

Σήμερα, λοιπόν, που ανέβηκαν στην πλατφόρμα τα στοιχεία των μετρήσεων του Σαββατοκύριακου διαπιστώσαμε με έκπληξη ότι δεν καταγράφηκαν υπερβάσεις. Κάτι που θα ήταν καθησυχαστικό, αν δεν είχαμε όλοι την ίδια εμπειρία της αποπνικτικής ατμόσφαιρας.

Τι συνέβη; Οι σταθμοί της ΠΚΜ, που είναι μέρος του ΕΔΠΑΡ, μετρούν συγκεκριμένες ουσίες, αυτές που ορίζει η εθνική και κοινοτική νομοθεσία για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα: μικροσωματίδια PM10, SO2, NO2, CO, Ο3, δηλαδή τους συνήθεις ρύπους που εντοπίζονται στον αέρα, υπό φυσιολογικές συνθήκες. 

Στην περίπτωση που καίγονται πλαστικά και υλικά που βρίσκονται σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις οι ουσίες που εκλύονται είναι διοξίνες, φουράνια, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και πτητικές οργανικές ενώσεις, όπως το βενζόλιο. Αυτές οι ουσίες δεν μετριούνται, γιατί δεν είναι συνθήκες να υπάρχουν στην ατμόσφαιρα. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση ενός ατυχήματος ή μιας πυρκαγιάς, όπως αυτή του περασμένου Σαββάτου; Για να ξέρουμε τι έχει εκλυθεί στον αέρα θα έπρεπε κάποιος να πάρει δείγματα αέρα. Η Περιφέρεια όμως δεν κάνει τέτοιες αναλύσεις, όπως μας ενημέρωσε ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Στάθης Αβραμίδης, ο οποίος δεν γνώριζε καν ποιος έχει αυτή την ευθύνη ad hoc δειγματοληψιών και μετρήσεων, σε περίπτωση ενός ατυχήματος. Απευθυνθήκαμε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, από το οποίο αναμένουμε απαντήσεις. 

Ακόμα και σήμερα, που η κατάσταση είναι σαφώς βελτιωμένη, θα μπορούσαν να ληφθούν δείγματα από το έδαφος γύρω από την περιοχή. Όπως μας εξήγησε ο Δημήτρης Μελάς, ομότιμος Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος με εξειδίκευση στην ατμοσφαιρική ρύπανση οι διοξίνες και τα φουράνια κατακάθονται στο έδαφος. Επομένως θα μπορούσε να καταγραφεί η περιοχή όπου συγκεντρώθηκαν οι τοξικές ουσίες και αν χρειαστεί να γίνει αποκατάσταση εδάφους. 

Οι ουσίες αυτές δεν είναι απλώς τοξικές, είναι καρκινογόνες. Βεβαίως, δεν ισχυριζόμαστε σε καμία περίπτωση ότι ένα μεμονωμένο περιστατικό μπορεί να πυροδοτήσει την εμφάνιση τόσο σοβαρών νόσων. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ισχύει, αν συνέβαινε σε μόνιμη βάση και σε εκτεταμένο βαθμό ώστε να υπάρχει βιοσυσσώρευση στον ανθρώπινο οργανισμό. Ωστόσο, ακόμα και αν το περιστατικό είναι μεμονωμένο, και άρα μη ανησυχητικό, θεωρούμε ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν τη δημόσια υγεία. Και αν δεν υπήρχε η πρόβλεψη, μία τέτοια συνθήκη θα απαιτούσε να εκταμιευτούν άμεσα κονδύλια, να γίνει μία απευθείας ανάθεση, για να ληφθούν δείγματα (έστω και σήμερα) και να αναλυθούν, για να μάθουμε όλοι τι εισπνεύσαμε. 

Τι συμβαίνει με τον σταθμό Αγίας Σοφίας

Υ.Γ. Ο προσεκτικός παρατηρητής θα διαπιστώσει ότι εδώ και καιρό δεν υπάρχουν στοιχεία μετρήσεων από τον σταθμό μέτρησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης Αγίας Σοφίας, τον πιο κεντρικό σταθμό της πόλης. Σύμφωνα με τον αρμόδιο αντιπεριφερειάρχη, το πρόβλημα υφίσταται εδώ και περίπου 4-5 μήνες. Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, όλους αυτούς τους μήνες ο σταθμός δεν λειτουργεί γιατί δεν ηλεκτροδοτείται και δεν ηλεκτροδοτείται γιατί μετά από εργασίες του Δήμου Θεσσαλονίκης προέκυψε ένα τεχνικό θέμα με ένα καλώδιο της ΔΕΗ. Και τόσους μήνες δεν έχει αποκατασταθεί!

ΥΓ2 Ας θυμίσουμε ότι στον σταθμό Αγίας Σοφίας καταγράφονται οι μεγαλύτερες υπερβάσεις στη συγκέντρωση μικροσωματιδίων, και με βάση τα διαχρονικά δεδομένα αυτού του σταθμού το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη χώρα μας γιατί επί σειρά ετών δεν αντιμετώπισε το πρόβλημα της αέριας ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη. Αλλά αν ο σταθμός δεν έχει ρεύμα, δεν μετρά και δεν καταγράφει την αέρια ρύπανση.