Το αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου από την προς Ρωμαίους επιστολή (8:28-39), ανοίγει μπροστά μας έναν ορίζοντα γεμάτο ελπίδα αλλά και ευθύνη. Μέσα στο μεγαλείο των λόγων του Αποστόλου Παύλου, ξεχωρίζει μία φράση με ιδιαίτερη βαρύτητα, βαθιά θεολογική και κατεξοχήν υπαρξιακή: «είναι αυτόν πρωτότοκον εν πολλοίς αδελφοίς» (Ρωμ. 8:29). Ο Χριστός δεν παρουσιάζεται απλώς ως Σωτήρας και Λυτρωτής, αλλά ως ο Πρώτος Αδελφός μιας νέας οικογένειας, αυτής των λυτρωμένων ανθρώπων.
Η Εκκλησία δεν επιλέγει τυχαία να τοποθετήσει αυτό το αποστολικό ανάγνωσμα στην αρχή του Τριωδίου. Η περίοδος που ξεκινά δεν αφορά σε επιφανειακές αλλαγές, ούτε σε κάποιου είδους ψυχικό ή θρησκευτικό «μασκάρεμα». Αντίθετα, μας καλεί σε πνευματική ανασυγκρότηση και επιστροφή στον πυρήνα της ύπαρξής μας: στο γεγονός, ότι είμαστε πλασμένοι «κατ’ εικόνα Θεού» και προορισμένοι να βαδίσουμε προς το «καθ’ ομοίωσιν».
Ο Παύλος μας υπενθυμίζει ότι ο Θεός προόρισε τον άνθρωπο να γίνει σύμμορφος «της εικόνος του Υιού αυτού» (Ρωμ. 8:29). Το μέτρο της ζωής μας, επομένως, δεν είναι ο Φαρισαίος της αυτάρκειας, της σύγκρισης και της αυτοδικαίωσης, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, ο Υιός, που γίνεται Πρωτότοκος μεταξύ πολλών αδελφών και εισέρχεται στη ζωή μας όχι ως αυστηρός και απόμακρος Κριτής, αλλά ως ο πρώτος Αδελφός, που προηγείται ανοίγοντας τον δρόμο.
Ζει την ανθρώπινη ύπαρξη μέχρι τέλους -τον πόνο, τη σταύρωση, τον θάνατο και την ανάσταση- και μας φανερώνει τι σημαίνει αληθινός άνθρωπος.
Αυτό ακριβώς προβάλλει η Εκκλησία στην έναρξη του Τριωδίου και μας καλεί να στρέψουμε το βλέμμα μας προς τον Πρωτότοκο Αδελφό, για να ανακαλύψουμε σε Εκείνον αυτό που καλούμαστε να γίνουμε: όχι καρικατούρα ευσέβειας, ούτε «μάσκα» θρησκευτικής συμπεριφοράς, αλλά πρόσωπο ελεύθερο και γεμάτο αγάπη.
Ο Τελώνης της παραβολής βρίσκει τη θέση του σε αυτήν την αδελφότητα, όχι επειδή στηρίζεται στον εαυτό του, αλλά επειδή αφήνει την καρδιά του ανοιχτή στη χάρη του Θεού.
Η φράση «πρωτότοκον εν πολλοίς αδελφοίς» αποκαλύπτει, ακόμη, ότι η σωτηρία δεν αποτελεί ατομικό επίτευγμαꞏ δεν σωζόμαστε μόνοι, αλλά μαζί. Ο Χριστός μάς εντάσσει σε μία κοινότητα αγάπης, όπου ο ένας αναγνωρίζει τον άλλον ως αδελφό.
Μέσα σε αυτή τη σχέση καταρρέουν κάθε φαρισαϊκή σύγκριση και αίσθηση υπεροχής. Αν ο Χριστός είναι ο Αδελφός μας, τότε και κάθε άνθρωπος δίπλα μας- ακόμη κι αν είναι πληγωμένος, αποτυχημένος, αδύναμος ή αμαρτωλός- είναι αδελφός.
Έτσι, η Εκκλησία παύει να είναι χώρος αυτοδικαίωσης και γίνεται τόπος συνάντησης και θεραπείας. Η κοινή πορεία προς τη σωτηρία μάς μαθαίνει να σηκώνουμε ο ένας το βάρος του άλλου, να συγχωρούμε, να υπομένουμε και να αγαπούμε, όπως πρώτος μας αγάπησε ο Χριστός.
Το Τριώδιο, λοιπόν, δεν μας καλεί να φορέσουμε «μάσκες»-πνευματικά προσωπεία, αλλά να τα αφαιρέσουμε και να σταθούμε ενώπιον του Θεού με ειλικρίνεια και ταπείνωση, όπως ο Τελώνης, επιτρέποντας στον Πρωτότοκο Αδελφό να μας κρατήσει από το χέριꞏ να ξαναβρούμε τον αληθινό μας εαυτό ως εικόνες Θεού, ανακαινισμένες μέσα στην αγάπη Του, βέβαιοι ότι τίποτε-«ούτε θάνατος ούτε ζωή» (Ρωμ. 8:38)-δεν μπορεί να μας χωρίσει από αυτήν την αγάπη που φανερώθηκε «εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών».
