Η ελληνική οικονομία έχει αφήσει πίσω της τη δεκαετία της κρίσης. Οι δημοσιονομικές ανισορροπίες έχουν περιοριστεί και οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι θετικοί. Αυτή είναι μια σημαντική κατάκτηση αλλά δεν αρκεί. Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η οικονομία αναπτύσσεται, αλλά τι είδους ανάπτυξη παράγει, ποιος ωφελείται από αυτήν και αν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ευημερία.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να αναπτύσσεται στηριζόμενη δυσανάλογα στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στην αγορά ακινήτων. Πρόκειται για κλάδους που συμβάλλουν ουσιαστικά στην οικονομία, αλλά από μόνοι τους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν υψηλή παραγωγικότητα, ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς κρίσεις και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας για τις επόμενες γενιές. Μια χώρα δεν μπορεί να οικοδομήσει το μέλλον της μόνο πάνω σε ό,τι καταναλώνει. Πρέπει να επενδύσει σε ό,τι παράγει.
Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας είναι η μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Ένα μοντέλο που θα βασίζεται στη γνώση, στην καινοτομία, στη βιομηχανία υψηλής προστιθέμενης αξίας, στις εξαγωγές, στην πράσινη μετάβαση και στις ψηφιακές τεχνολογίες. Που θα αξιοποιεί το υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό της χώρας και θα δίνει στους νέους επιστήμονες λόγο να δημιουργήσουν στην Ελλάδα αντί να αναζητούν ευκαιρίες στο εξωτερικό.
Η αλλαγή αυτή δεν θα προκύψει αυτόματα. Απαιτεί ένα ενεργό κράτος που σχεδιάζει στρατηγικά, κινητοποιεί ιδιωτικά κεφάλαια, επενδύει στις δημόσιες υποδομές, στηρίζει την έρευνα και δημιουργεί σταθερούς κανόνες για τις επιχειρήσεις. Το κράτος δεν πρέπει να υποκαθιστά την αγορά, αλλά ούτε να παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις. Ο ρόλος του είναι να κατευθύνει, να συντονίζει και να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι επενδύσεις να υπηρετούν το συλλογικό συμφέρον.
Το ίδιο σημαντικό είναι να διασφαλίσουμε ότι οι καρποί της ανάπτυξης θα διαχέονται σε ολόκληρη την κοινωνία. Η οικονομική μεγέθυνση χάνει τη νομιμοποίησή της όταν συνυπάρχει με χαμηλούς μισθούς, εργασιακή ανασφάλεια, αδυναμία πρόσβασης των νέων στη στέγη και διεύρυνση των ανισοτήτων. Δεν αρκεί να αυξάνεται το ΑΕΠ, αν οι περισσότεροι πολίτες αισθάνονται ότι η καθημερινότητά τους δεν βελτιώνεται.
Η δίκαιη ανάπτυξη δεν είναι αντίπαλος της ανταγωνιστικότητας. Είναι προϋπόθεσή της. Οικονομίες με ισχυρό κοινωνικό κράτος, ποιοτική δημόσια εκπαίδευση, καθολική πρόσβαση στην υγεία, σύγχρονες υποδομές και ισχυρούς θεσμούς είναι εκείνες που καταφέρνουν να προσελκύουν επενδύσεις, να παράγουν καινοτομία και να διατηρούν υψηλή παραγωγικότητα. Η κοινωνική συνοχή δεν είναι κόστος· είναι παραγωγικό κεφάλαιο.
Γι' αυτό η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό και παραγωγικό συμβόλαιο. Με περισσότερες επενδύσεις, αλλά και καλύτερες δουλειές. Με περισσότερη επιχειρηματικότητα, αλλά και μεγαλύτερη συμμετοχή των εργαζομένων στα οφέλη της ανάπτυξης. Με δημοσιονομική υπευθυνότητα, αλλά χωρίς να εγκαταλείπεται η αποστολή του κράτους να μειώνει τις ανισότητες και να προστατεύει όσους μένουν πίσω.
Η χώρα διαθέτει σήμερα σημαντικά πλεονεκτήματα: γεωστρατηγική θέση, ανθρώπινο κεφάλαιο και πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους. Αυτό που λείπει είναι μια συνεκτική εθνική στρατηγική που να συνδέει την ανάπτυξη με την κοινωνική πρόοδο. Μια στρατηγική που δεν θα εξαντλείται στη διαχείριση της καθημερινότητας, αλλά θα απαντά στο ερώτημα πώς θέλουμε να είναι η Ελλάδα την επόμενη δεκαετία.
Η μεγάλη πολιτική διαχωριστική γραμμή της εποχής μας δεν είναι ανάμεσα στην αγορά και το κράτος. Είναι ανάμεσα σε μια οικονομία που παράγει πλούτο για λίγους και σε μια οικονομία που δημιουργεί ευκαιρίες για όλους. Η Ελλάδα μπορεί να επιτύχει υψηλή ανάπτυξη, μεγαλύτερη παραγωγικότητα και ισχυρότερη ανταγωνιστικότητα. Όμως η επιτυχία της θα κριθεί τελικά από κάτι βαθύτερο: αν η πρόοδος θα μεταφράζεται σε καλύτερη ζωή για τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία. Αυτή είναι η ουσία της πρότασής μας για τη χώρα.
*Δημοσιεύθηκε στο ειδικό ένθετο της «ΜτΚ» για τη ΔΕΘ στις 05-06.09.2026
