Η Θεσσαλονίκη, η συμβασιλεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και συμπρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους, έχει συνδέσει άρρηκτα τη χριστιανική ζωή και ύπαρξή της με τον ευκλεή γόνο της, Άγιο μεγαλομάρτυρα, Δημήτριο τον Μυροβλύτη.
Είναι αδιανόητο για κάθε Θεσσαλονικιό, γηγενή ή μέτοικο, να μην συνδεθεί με το έφιππο παλικάρι, αυτό που σύμφωνα με παλαιές και νεότερες μαρτυρίες των ιστορικών πηγών, διέσωσε την πόλη και τους κατοίκους της από βέβαιες απειλές.
Από τη βυζαντινή περίοδο μέχρι και σήμερα, ο Άγιος τιμάται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Είναι ο προστάτης της πόλης, ο πολιούχος της, ο υπερασπιστής της. Είναι αδύνατον Θεσσαλονικεύς, μέσα στην καθημερινότητά του, να μην «σκοντάψει» πάνω στον Άγιο Δημήτριο· να μην επικαλεστεί το όνομά του προς βοήθεια, να μην περάσει μπροστά από την περίφημη βασιλική του, την χτισμένη πάνω στο μαρτύριό του και να μη σταυροκοπηθεί, να μην ανάψει κερί στο άγιο εικόνισμά του, να μην προσκυνήσει τα μυροβλύζοντα λείψανά του.
Ιδιαιτέρως όμως τιμάται ο Άγιος τον μήνα Οκτώβριο, μήνα κατά τον οποίο εορτάζεται η μνήμη του. Με κέντρο τον περικαλλή ναό του, μία σειρά εκδηλώσεων, λατρευτικών και πολιτιστικών, διακτινίζονται στην πόλη και την ξεπερνούν, οδεύουν προς τα Βαλκάνια, για να πληρώσουν την οικουμένη, μια που ο Άγιος, κατά το απολυτίκιό του, είναι υπέρμαχος όλης της Οικουμένης. Τα, από τη βυζαντινή περίοδο, θεσμοθετημένα «Δημήτρια» αποτελούν έκφραση αυτής της ανάγκης των πολιτών να αποδώσουν στον μεγάλο Θεσσαλονικέα Άγιο τα οφειλόμενα ευχαριστήρια. Όλον τον Οκτώβριο η πόλη γιορτάζει· σημαιοστολίζεται και παράλληλα ανακαινίζεται. Με κέντρο τον Άγιο της, στήνεται χορός κυκλοτερός, που αγκαλιάζει όλους τους Θεσσαλονικείς, αυτούς που κατοικούν στο ιστορικό κέντρο της και αυτούς που διαμένουν στις ιστορικές δυτικές και ανατολικές παρυφές της. Αγκαλιάζει και τους χιλιάδες φιλοξενουμένους της, οι οποίοι συρρέουν στην πόλη, για να προσθέσουν στην εορτή πίστη από την πίστη τους, ευσέβεια από την ευσέβειά τους, τιμή από τη φιλοτιμία τους.
Στην πραγματικότητα, τούτοι οι εορτασμοί δεν αποτελούν μόνον ένα θρησκευτικό και πολιτιστικό πανηγύρι. Είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι η ανάγκη των Θεσσαλονικέων, να εμβαπτιστούν στην κολυμβήθρα του Ευαγγελίου του Χριστού, όπως το διδάχτηκαν από τον ιδρυτή της Εκκλησίας τους, Απόστολο Παύλο, του Ευαγγελίου της ισότητας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, της φιλαδελφείας, της συγχωρητικότητας, της αγάπης, της θυσίας, της σωτηρίας, με ανάδοχο αυτόν που έχυσε το αίμα του για την πίστη του Χριστού και για την πόλη, τον συντοπίτη τους Μεγαλομάρτυρα Δημήτριο. Είναι επίσης η ανάγκη τους να επιβεβαιώσουν, και στον εαυτό τους, αλλά και στις γενεές των Θεσσαλονικέων που «ήρθαν και θα περάσουν», ότι τούτη η πόλη, τούτος ο τόπος, τούτος η πατρίδα, που είναι θεμελιωμένη σε αίματα μαρτυρικά και ηρωικά, έζησε και θα συνεχίσει να ζει μόνον όταν η μνήμη μεταβληθεί σε μίμηση, όταν η τιμή μεταποιηθεί σε τίμημα, όταν το πανηγύρι μεταμορφωθεί σε δημιουργία και ανάταση, όταν η ζωή ξεπεράσει το ασφυκτικό βιολογικό όριο της και γίνει Ανάσταση!
Η σύγχρονη πόλη συνεχίζει και επιμένει να πορεύεται προς το μέλλον έχοντας ως σημαιοφόρο τον Άγιό της. Πόσο εύστοχα την αλήθεια αυτή αποδίδει το περίφημο εμβληματικό ψηφιδωτό, που κοσμεί την αίθουσα τελετών του ΑΠΘ, στο οποίο αποτυπώνονται η πόλη, η ιστορία της, οι άνθρωποί της, το μέλλον της, έχοντες άπαντες στο κέντρο την μορφή του Μεγαλομάρτυρα!
Παρ’ όλες τις δυσκολίες των καιρών, παρ’ όλες τις προκλήσεις των εποχών, η Θεσσαλονίκη πορεύεται. Και αξία έχει το να πορεύεσαι. Να μην είσαι στάσιμος. Να μη βαλτώνεις. Πορεύεται με τους Αγίους της και με τους ήρωές της. Με τούς ανθρώπους της και τα δημιουργήματά της. Με τις αποτυχίες της και τις επιτυχίες της.
Η Θεσσαλονίκη πορεύεται, γιατί ζει. Και θα συνεχίζει να ζει όσο στο κέντρο του κυκλοτερού χορού της ζωής έχει τον μυροβλύτη Άγιό της.
Δημοσιεύτηκε στο επετειακό αφιέρωμα «Ο Οκτώβρης της Θεσσαλονίκης» που κυκλοφόρησε με τη «Μακεδονία της Κυριακής» 25/10/2026
