Γράφει
Μάρνη Χατζηεμμανουήλ
Το να «αγκαλιάσεις» ένα μεγάλο ψάρι καθώς κολυμπάς στα βαθιά, ήταν πάντοτε κάτι που σκεφτόμουν όποτε ανοιγόμουν στη θάλασσα, ειδικότερα μετά τη διήγηση μίας φίλης που ισχυρίζονταν πως καθώς κολυμπούσε στον Άη Γιάννη του Πηλίου ακούμπησε ένα δελφίνι.
Αργότερα προστέθηκε μία νέα αντίστοιχη διήγηση από ένα φίλο που τα καλοκαίρια έκανε τον… διάπλου της λίμνης της Καστοριάς. «Καθώς έκανα μία χεριά, να ’σου ένας χονδρός γουλιανός…».
Η λίμνη Ορεστιάδα της Καστοριάς είναι ένας μοναδικός, πλούσιος υγρότοπος, μνημείο φυσικής ομορφιάς, με σημαντικότατη αξία για το οικοσύστημα με ψάρια, πουλιά, άγρια ζωή, αφού είναι περιοχή αναπαραγωγής, διατροφής και διαχείμασης. Φιλοξενεί σπάνια είδη πουλιών, θηλαστικά όπως είναι η βίδρα, ο λύκος, αλλά και η αρκούδα και φυσικά ψάρια, όπως ο παραπάνω γουλιανός, ψάρι που μπορεί να φτάσει σε εντυπωσιακά μεγέθη, που μπορεί να ξεπεράσουν και τα 2 μέτρα σε μήκος, φυσικά γριβάδια, πλατίκες, γλήνια, τούρνες, και δεν ξέρω τι άλλο…
Για τις αρκούδες -που ίσως δεν θυμάστε- η λίμνη της Καστοριάς στάθηκε... πόλος έλξης, τουλάχιστον σε δύο περιπτώσεις. Μία το 2017 όταν μία νεαρή αρκούδα έκανε βόλτες και έπαιζε πάνω στην παγωμένη επιφάνεια της λίμνης κυνηγώντας πουλιά και μία το 2020 στο lockdownn όταν τρεις αρκούδες εντοπίστηκαν να περπατούν κοντά στη λίμνη, καθώς η πόλη ήταν άδεια…
Η Καστοριά είναι για μένα αγαπημένος προορισμός και φυσικά δεν χάνω την ευκαιρία να περπατήσω γύρω από την λίμνη, οπότε φανταστείτε πόσο σημαντική ήταν για μένα η πληροφορία του Άρη Ψιλοβίκου καθηγητή στο Τμήμα Γεωπονίας Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ότι ήδη στην λίμνη λειτουργεί «ένα πλήρες σύστημα αειφορικής διαχείρισης και αποκατάστασης του νερού της λίμνης Καστοριάς που αποτελείται από ένα τηλεμετρικό σύστημα παρακολούθησης των ποιοτικών παραμέτρων της λίμνης Καστοριάς, σε πραγματικό χρόνο, το οποίο εγκαταστάθηκε έπειτα από δική του μελέτη και μέχρι σήμερα λειτουργεί αποτρεπτικά για φαινόμενα ανθρωπογενών παρεμβάσεων, όπως είναι η κυρίως η ρύπανση αλλά και ο ευτροφισμός που και πάλι προέρχεται από ανθρώπινες δραστηριότητες όπως τα λιπάσματα και τα απόβλητα που οδηγούν σε υπερβολική αύξηση θρεπτικών ουσιών κυρίως του αζώτου και του φωσφόρου με αποτέλεσμα την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη φυκιών και υδρόβιων φυτών, ‘πνίγοντας’ το νερό, εξαντλώντας το οξυγόνο και προκαλώντας τον θάνατο των ψαριών καθώς και άλλων οργανισμών».
Όπως, μάλιστα, εξήγησε στη «Μακεδονία» ο κ. Ψιλοβίκος, ο οποίος βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το βιβλίο του «Οικοϋδραυλική» που ερευνά θέματα όπως αυτό, «το συγκεκριμένο σύστημα συμβάλει στην καλή υγεία του οικοσυστήματος της λίμνης και τα αποτελέσματά του επαληθεύονται με μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης και σε αυτό προστίθεται ένα πολυμηχάνημα κοπής των καλαμιών, ώστε να δημιουργεί ‘διαδρόμους αναπνοής’, με σεβασμό στην υδρόβια χλωρίδα και συνολική βιοποικιλότητα και όχι στην οριζόντια καταστροφή της».
Η λίμνη Κερκίνη
Στο βιβλίο «Οικοϋδραυλική» περιλαμβάνονται πολλά και ενδιαφέροντα ερευνητικά πεδία με σημαντικά συμπεράσματα όπως, για παράδειγμα, για την λίμνη Κερκίνη που επισημαίνονται και προτείνονται μέτρα για τις «συνολικές ποσότητες των φερτών υλών που έχουν αποτεθεί ήδη από την αρχή της κατασκευής του φράγματος το 1993, τον ρυθμό τους (ανά έτος) και τις ενέργειες και μέτρα που πρέπει να υιοθετηθούν για το μετριασμό των αποθέσεων των φερτών, ώστε να μην κινδυνεύσει από πλήρωση και να μη χρειαστούν στο μέλλον άλλες παρεμβάσεις ανύψωσης των αναχωμάτων, που θα ήταν ιδιαίτερα επιβαρυντικές για την σταθερότητα του φράγματος και την προστασία του οικοσυστήματος που είναι ενταγμένο στη Σύμβαση Ramsar και της βιοποικιλότητας».
Η λίμνη Κερκίνη είναι τεχνητή και σχηματίστηκε το 1932 με τη δημιουργία φράγματος στον ποταμό Στρυμόνα. Σήμερα αποτελεί έναν σημαντικό υδροβιότοπο. Το 1982, λόγω της μείωσης της χωρητικότητας της λίμνης εξαιτίας των φερτών υλών από τον Στρυμόνα, κατασκευάστηκε νέο φράγμα. Εκτός από τις φερτές ύλες του Στρυμόνα υπάρχουν και άλλα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν, όπως είναι η ρύπανση του Στρυμόνα, η παράνομη υλοτόμηση, αλιεία, κυνήγι.
Βέβαια δεν αλλάζει η απαράμιλλη ομορφιά της τα υπέροχα παραποτάμια δάση της με τα νούφαρα, το περιβάλλον γύρω από την λίμνη που προσελκύει τον επισκέπτη. Το πανέμορφο Εθνικό πάρκο της Κερκίνης μπορεί κανείς να δει διάφορα είδη ερωδιών, και πολλά άλλα πουλιά -μεταξύ αυτών- και πελαργούς.
Χιλιάδες πουλιά έρχονται να ξεχειμωνιάσουν
Το φθινόπωρο, τους μήνες Οκτώβριο-Νοέμβριο, κατεβαίνουν στο Πάρκο υδρόβια πουλιά από τη βορειοανατολική Ευρώπη, κοπάδια από διάφορα είδη πάπιας, κύκνοι, βουτηχτάρια. Όταν τον χειμώνα το κρύο είναι έντονο στις βορειότερες χώρες, μπορεί εδώ να δει κανείς χιλιάδες πουλιά που έρχονται να ξεχειμωνιάσουν.