Γράφει
Ζωή Ε. Γιαννοπούλου
Δικηγόρος Παρ. Αρείω Πάγω, ΔΝ Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια ΥΔ, ΗΒ, ΗΠΑ, Σιγκαπούρη - Διευθύντρια Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου
Ένας γάμος μπορεί να τελειώσει με μία απόφαση. Η κοινή οικονομική ζωή, όμως, δεν τελειώνει τόσο εύκολα. Υπάρχει ένα σπίτι. Ένα δάνειο. Λογαριασμοί. Δίδακτρα. Φροντιστήρια. Δραστηριότητες των παιδιών. Ιατρικά έξοδα. Διακοπές. Περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν μέσα σε χρόνια. Και, βέβαια, υπάρχει το κρίσιμο ερώτημα που εμφανίζεται ξανά και ξανά: «Ποιος θα πληρώσει;».
Πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή ερώτηση μπορεί να κρύβεται μία από τις δυσκολότερες πτυχές ενός χωρισμού. Γιατί τα χρήματα, ειδικά μέσα σε μία οικογενειακή σύγκρουση, σπάνια είναι μόνο χρήματα.
Μπορεί να σημαίνουν δικαιοσύνη: «Γιατί να πληρώνω εγώ περισσότερο;».
Μπορεί να σημαίνουν αναγνώριση: «Δεν βλέπει πόσα έχω προσφέρει όλα αυτά τα χρόνια».
Μπορεί να σημαίνουν έλεγχο: «Αφού πληρώνω, θέλω να αποφασίζω».
Μπορεί να σημαίνουν φόβο: «Θα μπορέσω να διατηρήσω το επίπεδο ζωής των παιδιών μου;».
Και πολλές φορές μία διαφωνία μερικών εκατοντάδων ευρώ μετατρέπεται σε μία σύγκρουση που κουβαλά μέσα της ολόκληρη την ιστορία του γάμου.
Στη διαπραγμάτευση πίσω από τις θέσεις υπάρχουν συμφέροντα και ανάγκες.
«Θέλω να γνωρίζω ποιες οικονομικές υποχρεώσεις αναλαμβάνω κάθε μήνα».
«Θέλω τα παιδιά να συνεχίσουν το σχολείο και τις δραστηριότητές τους».
«Φοβάμαι ότι δεν θα μπορέσω να ανταποκριθώ οικονομικά».
«Θέλω να αισθάνομαι ότι η οικονομική επιβάρυνση κατανέμεται δίκαια».
Όταν η συζήτηση μετακινηθεί από τη θέση στο πραγματικό συμφέρον, δημιουργείται χώρος για λύσεις. Και ακριβώς εδώ συναντώνται η οικογενειακή διαμεσολάβηση και η αποτελεσματική νομική εκπροσώπηση. Στις οικογενειακές διαφορές ο ρόλος του νομικού παραστάτη είναι καθοριστικός.
Ο δικηγόρος οφείλει ασφαλώς να γνωρίζει το δίκαιο, να προστατεύει τα δικαιώματα του εντολέα του, να αξιολογεί τους νομικούς κινδύνους και να γνωρίζει ποιες αξιώσεις μπορούν να υποστηριχθούν. Αυτό, όμως, είναι μόνο η μία πλευρά της δουλειάς του. Η άλλη είναι να μπορεί να απαντήσει σε ένα εξίσου σημαντικό ερώτημα: «Ακόμη και αν μπορώ να το διεκδικήσω, με συμφέρει να το διεκδικήσω με αυτόν τον τρόπο;».
Εδώ χρειάζεται διαπραγματευτική ικανότητα. Ένας καλός διαπραγματευτής δεν συγχέει τη σκληρότητα με την αποτελεσματικότητα. Δεν θεωρεί επιτυχία κάθε υποχώρηση της άλλης πλευράς. Δεν αντιμετωπίζει κάθε πρόταση ως αδυναμία και κάθε διαφορά ως μάχη που πρέπει οπωσδήποτε να κερδηθεί. Αντίθετα, γνωρίζει πότε πρέπει να επιμείνει, πότε να διερευνήσει, πότε να κάνει τη σωστή ερώτηση και πότε να αναζητήσει μια διαφορετική λύση.
Ο νομικός παραστάτης μέσα στη διαμεσολάβηση
Η παρουσία ενός καλά προετοιμασμένου νομικού παραστάτη στη διαμεσολάβηση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την ποιότητα της διαδικασίας.
Ο διαμεσολαβητής διαχειρίζεται τη διαδικασία και διευκολύνει την επικοινωνία και τη διαπραγμάτευση. Ο δικηγόρος, από την άλλη, συμβουλεύει και προστατεύει τον εντολέα του μέσα σε αυτή τη διαπραγμάτευση, όχι μόνο για το τι μπορεί να κερδίσει σήμερα, αλλά και για το τι μπορεί να λειτουργήσει αύριο.
Ο νομικός παραστάτης που γνωρίζει πραγματικά να διαπραγματεύεται κατανοεί αυτή τη διάσταση. Δεν προστατεύει λιγότερο τον εντολέα του επειδή αναζητά συμφωνία. Τον προστατεύει διαφορετικά. Και αυτό ακριβώς είναι ένα πεδίο στο οποίο ένας δικηγόρος με διαπραγματευτικές δεξιότητες μπορεί να προσφέρει τεράστια αξία.
Τα παιδιά δεν πρέπει να γίνουν λογιστές της σύγκρουσης
Υπάρχει, τέλος, ένας κανόνας που καμία οικονομική διαπραγμάτευση δεν πρέπει να ξεχνά. Τα παιδιά πρέπει να μένουν έξω από αυτή. Η οικονομική διαφορά ανήκει στους ενηλίκους. Και στους ενηλίκους πρέπει να παραμείνει.
Από τη δικαστική διεκδίκηση στη διαπραγματευτική στρατηγική
Ίσως, λοιπόν, χρειάζεται να επανεξετάσουμε και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο του σύγχρονου δικηγόρου στις οικογενειακές διαφορές. Η νομική γνώση παραμένει αδιαπραγμάτευτη. Αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Στις οικογενειακές διαφορές, πραγματική επιτυχία μπορεί να είναι μια συμφωνία νομικά ασφαλής, οικονομικά δίκαιη, πρακτικά εφαρμόσιμη και αρκετά ανθεκτική ώστε οι δύο γονείς να μη χρειάζεται να επιστρέφουν στη σύγκρουση για κάθε επόμενο έξοδο.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 30.08.2026
