Γράφει
Ζωή Ε. Γιαννοπούλου
Δικηγόρος Παρ. Αρείω Πάγω, ΔΝ Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια ΥΔ, ΗΒ, ΗΠΑ, Σιγκαπούρη - Διευθύντρια Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου
Υπάρχουν συγκρούσεις στον εργασιακό χώρο που ακούγονται. Έχουν έντονες συζητήσεις, αντιπαραθέσεις, παράπονα, ίσως ακόμα και επίσημες καταγγελίες. Υπάρχουν όμως και άλλες, πολύ πιο αθόρυβες. Δύο στελέχη που έχουν σταματήσει ουσιαστικά να συνεργάζονται. Ένας εργαζόμενος που αποφεύγει συστηματικά τον προϊστάμενό του. Μία ομάδα που έχει χωριστεί σε «στρατόπεδα». Μηνύματα που κοινοποιούνται σε όλο και περισσότερους παραλήπτες, όχι για ενημέρωση αλλά για προστασία. Συναντήσεις στις οποίες όλοι είναι παρόντες, αλλά κανείς δεν μιλά πραγματικά.
Αυτές οι συγκρούσεις έχουν κόστος. Και πολλές φορές το κόστος αυτό δεν εμφανίζεται σε κανέναν ισολογισμό. Χαμένες εργατοώρες, καθυστερήσεις, μειωμένη παραγωγικότητα, απουσίες, αποχωρήσεις ικανών εργαζομένων, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων και ένα κλίμα καχυποψίας που σταδιακά εξαπλώνεται σε ολόκληρη την ομάδα.
Η σύγκρουση παύει να αφορά δύο ανθρώπους και αρχίζει να αφορά ολόκληρη την επιχείρηση. Το συνηθισμένο λάθος είναι να περιμένουμε. «Θα το λύσουν μεταξύ τους». «Δεν χρειάζεται να το μεγαλοποιήσουμε». «Ας περάσει λίγος χρόνος». Όμως ο χρόνος δεν επιλύει πάντοτε τις συγκρούσεις. Συχνά τις παγιώνει.
Από τη διαφωνία στην ταυτότητα
Στην αρχή μπορεί να υπάρχει μία απολύτως διαχειρίσιμη διαφωνία: Για τον τρόπο εκτέλεσης ενός έργου, την κατανομή αρμοδιοτήτων, μία προαγωγή ή μία απόφαση της διοίκησης. Όσο, όμως, η σύγκρουση παραμένει ανεπίλυτη, το αντικείμενό της αλλάζει. Το «διαφωνώ με αυτό που έκανες» γίνεται «δεν μπορώ να συνεργαστώ μαζί σου». Και αργότερα μπορεί να μετατραπεί σε «έτσι είναι αυτός ο άνθρωπος». Εκεί βρίσκεται ένα από τα δυσκολότερα σημεία μιας εργασιακής σύγκρουσης: Όταν το πρόβλημα παύει να αφορά μία συμπεριφορά και αρχίζει να αφορά την αντίληψη που έχει διαμορφώσει ο ένας για τον άλλον.
Εδώ μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική η εργασιακή διαμεσολάβηση. Ο διαμεσολαβητής δεν έρχεται στην επιχείρηση για να αποφασίσει ποιος είναι ο «δύσκολος» εργαζόμενος ούτε για να επιβάλει μία συμφωνία. Δημιουργεί έναν ασφαλή και δομημένο χώρο στον οποίο τα μέρη μπορούν να μιλήσουν διαφορετικά από ό,τι μιλούσαν μέχρι εκείνη τη στιγμή. Γιατί πίσω από τη θέση «δεν δέχομαι να συνεργάζομαι πλέον μαζί του» μπορεί να βρίσκεται η ανάγκη για αναγνώριση, σαφή όρια αρμοδιοτήτων, καλύτερη επικοινωνία ή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Πέντε σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούμε
Όταν η επικοινωνία γίνεται πλέον μόνο μέσω email ή τρίτων. Όταν η ομάδα αρχίζει να χωρίζεται σε στρατόπεδα. Όταν οι ίδιες διαφωνίες επιστρέφουν ξανά και ξανά. Όταν η ένταση αρχίζει να προκαλεί καθυστερήσεις, λάθη και απροθυμία συνεργασίας. Και, κυρίως, όταν ένας ικανός εργαζόμενος αρχίζει να σκέφτεται την αποχώρηση όχι εξαιτίας της δουλειάς του, αλλά εξαιτίας μίας σχέσης που έχει γίνει αδιέξοδη.
Και το HR;
Η διοίκηση και το HR έχουν εδώ έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Δεν χρειάζεται να περιμένουν μέχρι η σύγκρουση να εξελιχθεί σε επίσημη καταγγελία. Μπορούν να λειτουργούν ως μηχανισμός έγκαιρης διάγνωσης και να αναγνωρίζουν πότε μία δύσκολη σχέση χρειάζεται διαφορετικό τρόπο διαχείρισης.
Βεβαίως, δεν είναι όλες οι υποθέσεις κατάλληλες για διαμεσολάβηση. Υπάρχουν περιπτώσεις σοβαρών καταγγελιών ή συμπεριφορών που απαιτούν επίσημη διερεύνηση και εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών. Η διαμεσολάβηση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να «κρύψει» ένα σοβαρό πρόβλημα. Όταν, όμως, το ζητούμενο είναι η αποκατάσταση μίας λειτουργικής επαγγελματικής σχέσης, μπορεί να προσφέρει κάτι που καμία διοικητική απόφαση δεν μπορεί εύκολα να επιβάλει: τη δυνατότητα οι ίδιοι οι άνθρωποι να συμφωνήσουν πώς θα συνεργάζονται την επόμενη ημέρα.
Μία ώριμη επιχείρηση δεν είναι εκείνη στην οποία δεν υπάρχουν συγκρούσεις. Αυτό θα ήταν άλλωστε ανέφικτο. Είναι εκείνη που διαθέτει τους μηχανισμούς για να τις αναγνωρίζει εγκαίρως και τους ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να τις διαχειρίζονται. Και ίσως αυτή να είναι η πραγματική αξία της εργασιακής διαμεσολάβησης: Να παρεμβαίνει πριν η σιωπή, η δυσπιστία και η απομάκρυνση κοστίσουν περισσότερο από την ίδια τη σύγκρουση.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 11.10.2026
