Πυρκαγιές και πλημμύρες, εκφάνσεις της κλιματικής κρίσης που εκδηλώνονται ως έντονα φαινόμενα κατά καιρούς, πλήττοντας βάναυσα την καθημερινότητα πολλών ανθρώπων, καθιστώντας παράλληλα σε πολλές περιπτώσεις προβληματική τη μελλοντική προοπτική των τόπων τους. Σε μία τέτοια συνθήκη πώς χτίζεται η κλιματική ανθεκτικότητα των περιοχών μετά από ένα τέτοιο γεγονός; Κυρίως, όμως, πώς μπορούν να συνεχίσουν οι κοινότητες τη ζωή τους και τι μπορούν να μας διδάξουν οι ιστορίες τους;
Αυτά τα ερωτήματα διαμόρφωσαν τη δουλειά του φωτογράφου Ilir Tsouko και της δημοσιογράφου Anja Troelenberg που έκαναν ένα μεγάλο οδοιπορικό στη Ρόδο, τη Θεσσαλία και τον Έβρο μετά τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες που άφησαν πίσω τους νεκρούς, κατεστραμμένες περιουσίες, ρημαγμένα τοπία και κοινότητες βυθισμένες στην αβεβαιότητα.
Οι δυο τους κατέγραψαν τις πολύπλοκες ανθρώπινες αντιδράσεις οι οποίες μαρτυρούν την απόγνωση αλλά και την ελπίδα, την καταστροφή αλλά και την ανθεκτικότητα. Μάλιστα, συνάντησαν το εξής παράδοξο: Ότι στις πιο σκοτεινές στιγμές μία αχτίδα φωτίζει αυτό που πραγματικά είμαστε. Οι καταστροφές δεν καταστρέφουν απλώς, αλλά αποκαλύπτουν -και μας αναγκάζουν να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα της κοινωνίας μας: Πώς διαλυόμαστε ή ενωνόμαστε όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το αδιανόητο.
Το συγκεκριμένο project με τίτλο «Beyond Destruction», δηλαδή «Πέρα από την Καταστροφή», είναι ακριβώς μία ιστορία για την επιβίωση, την έννοια της κοινότητας και το αδάμαστο ανθρώπινο πνεύμα και θα εκτίθεται μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου στην Γκαλερί του Ινστιτούτου Γκαίτε στη Θεσσαλονίκη.
Ο λόγος που το υποστηρίξαμε ένθερμα ήδη από το στάδιο της ιδέας στο Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ είναι ότι προσφέρει μία δημιουργική ευαισθητοποίηση για την καινούρια πραγματικότητα που θα μας συντροφεύει για το παρόν και το μέλλον. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να την αποδεχτούμε και να προετοιμαστούμε κατάλληλα τόσο σε προσωπικό όσο πολύ περισσότερο και σε θεσμικό επίπεδο.
Από τη μία μεριά, τα άτομα και οι κοινότητες που επλήγησαν από μία τέτοια καταστροφή χρειάζονται υποστήριξη, όχι μόνο υλική για την αποκατάσταση των ζημιών, αλλά και για την επούλωση του τραύματος που γεννά μία τέτοια κατάσταση. Η συλλογική δράση και η θεσμική αρωγή ως προς αυτή τη διάσταση θα ήταν ο ιδανικός συνδυασμός.
Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν πολλά ολοκληρωμένα παραδείγματα εφαρμογής που να δείχνουν το δρόμο. Κάθε λεπτό διαθέσιμου χρόνου εκτός του καθεστώτος αντιμετώπισης μίας έκτακτης ανάγκης θα έπρεπε να αξιοποιηθεί για τη διαμόρφωση στρατηγικών αυτού που θα λέγαμε «ολιστικής ανθρώπινης ασφάλειας».
Από την άλλη, πέρα από τα μέτρα προσαρμογής στην κλιματική κρίση που αφορούν την πρόληψη των πυρκαγιών και την αντιπλημμυρική θωράκιση αλλά και γενικότερα την κλιματική ανθεκτικότητα, είναι εξίσου σημαντικό να αναλογιστεί κανείς την ευρύτερη εικόνα που συνδέεται με το μοντέλο ανάπτυξης και διακυβέρνησης.
Χάσμα πόλης-υπαίθρου και κλιματική κρίση δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για μία μεσογειακή χώρα όπως η Ελλάδα που θα πλήττεται εντονότερα από φυσικές καταστροφές. Οι χωρικές ανισότητες που παγιώνονται χρόνο με το χρόνο σε βάθος δεκαετιών θα δυσχεραίνουν έτι περαιτέρω τις παραπάνω προκλήσεις. Ο ρόλος που αναλογεί στο τοπικό επίπεδο και συγκεκριμένα στους ΟΤΑ είναι όλο και σημαντικότερος, οπότε είναι καθοριστικής σημασίας να μη συνεχιστεί η αποδυνάμωσή τους.
Info:
- Διάρκεια έκθεσης «Beyond Destruction» στο Goethe-Institut Thessaloniki (Β. Όλγας 66) έως 25.09.2026.
- Η έκθεση δεν θα είναι επισκέψιμη από 27.07 έως 23.08.2026 λόγω θερινής παύσης λειτουργίας.
- Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα-Παρασκευή, 10:00-21:00.
- Είσοδος ελεύθερη.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 26.07.2026
