Θεσσαλονίκη: Καθηγητές και επιστήμονες «πιάνουν δουλειά» στο Ντεπώ αρχές Οκτωβρίου

Στις αναγκαίες μελέτης για την ανάπλαση του Ντεπώ, προχωράει ο Δήμος Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το ΑΠΘ.

Η συμφωνία συνεργασίας με το πανεπιστήμιο ανοίγει τον δρόμο για τη σύνταξη των εξειδικευμένων μελετών που απαιτούνται, ώστε το ιστορικό συγκρότημα να αποκτήσει ξανά λειτουργικό ρόλο στην πόλη, με σεβασμό στον μνημειακό του χαρακτήρα.

Στο επίκεντρο της συνεργασίας η οποία εγκρίθηκε από το δημοτικό συμβούλιο πρόσφατα, βρίσκεται αφενός η μελέτη για την αποκατάσταση των διατηρητέων κτιρίων και αφετέρου, οι χρήσεις που μπορούν να φιλοξενηθούν στους υφιστάμενους χώρους του ιστορικού συγκροτήματος.

Για τον Δήμο, η νέα φάση αποτελεί το στάδιο που μπορεί να οδηγήσει από τον σχεδιασμό στις απαραίτητες μελέτες, αδειοδοτήσεις και τελικά στην υλοποίηση των παρεμβάσεων. Μιλώντας από την πλευρά της στη «ΜτΚ», η διευθύντρια του προγράμματος και καθηγήτρια του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, Μαρία Δούση, περιγράφει τη διαδικασία ως μια καθαρά επιστημονική, μεθοδολογική δουλειά «μυρμηγκιού», που θα πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες προτάσεις.

Αρχές Οκτωβρίου η πρώτη φάση

Η πρώτη φάση ξεκινά στις αρχές Οκτωβρίου, όταν περίπου 35 μεταπτυχιακοί φοιτητές, ήδη επαγγελματίες αρχιτέκτονες, πολιτικοί μηχανικοί, τοπογράφοι και άλλων ειδικοτήτων, θα εγκατασταθούν στο συγκρότημα υπό την καθοδήγηση της διεπιστημονικής ομάδας καθηγητών. Η πρώτη δουλειά θα είναι η αναλυτική αποτύπωση και αποτίμηση των κτιρίων.

Θα εξεταστούν η ιστορική εξέλιξη και οι οικοδομικές φάσεις, τα αρχιτεκτονικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά, η κατασκευαστική δομή, τα υλικά και η κατάσταση διατήρησης, ενώ θα αξιοποιηθούν μέθοδοι όπως η φωτογραμμετρία και το laser scanner. Παράλληλα, θα διερευνηθούν η στατική επάρκεια, οι ανάγκες ενίσχυσης και οι δυνατότητες συμβατών επεμβάσεων.

Η κ. Δούση περιγράφει τη διαδικασία ως «μια καθαρά επιστημονική, μεθοδολογική δουλειά μυρμηγκιού», καθώς η ομάδα θα πρέπει να καταγράψει με λεπτομέρεια τι υπάρχει σήμερα, ποια προβλήματα παρουσιάζει κάθε κτίριο και τι μπορεί να γίνει. Η πρώτη αυτή φάση αναμένεται να ολοκληρωθεί λίγο μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων, οπότε θα υπάρχουν τα πρώτα συγκεντρωμένα αποτελέσματα της τεκμηρίωσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δυνατότητα επαναφοράς στοιχείων που συνδέονται με την ιστορική λειτουργία του συγκροτήματος. Στο Ντεπώ σώζονται οι δύο κτιριακές ενότητες στην είσοδο, τμήμα των συνεχόμενων αποθηκών, τα μηχανουργεία και τα εργαστήρια προς την πλευρά του σχολείου, καθώς και το στεγασμένο τμήμα όπου αποθηκεύονταν τα βαγόνια.

Τα βαγόνια έχουν απομακρυνθεί από τον Δήμο, όμως η διεπιστημονική ομάδα διαθέτει και μηχανολόγους με ειδίκευση στην αποκατάσταση μηχανισμών, οι οποίοι μπορούν να εξετάσουν εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να αποκατασταθούν και να επιστρέψουν στον χώρο. «Τα βαγόνια μπορούν να δώσουν το στίγμα της ταυτότητας του τόπου», σημειώνει η κ. Δούση, επισημαίνοντας ότι η αποκατάσταση δεν αφορά μόνο τα κτίρια ως κελύφη, αλλά και τα στοιχεία που συνδέονται με την ιστορία και τη λειτουργία τους.

Τη νέα χρονιά οι προτάσεις - Το καλοκαίρι τα αποτελέσματα

Το δεύτερο στάδιο θα βασιστεί στα αποτελέσματα της καταγραφής. Η επιστημονική ομάδα θα εξετάσει διαφορετικά σενάρια επεμβάσεων και αποκατάστασης, θα τα αξιολογήσει και στη συνέχεια θα προχωρήσει στην επιλογή των καταλληλότερων λύσεων. Παράλληλα, θα διερευνηθεί ποια χρήση μπορεί να φιλοξενήσει κάθε κτίριο, σε συνεννόηση με τον Δήμο.

Όπως αναφέρει στη «ΜτΚ» ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας, Πρόδρομος Νικηφορίδης, οι προτάσεις θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις δυνατότητες και τους περιορισμούς των ίδιων των κτιρίων και ταυτόχρονα να υπηρετούν τον δημόσιο, ανοιχτό, συμμετοχικό και συμπεριληπτικό χαρακτήρα που προβλέπει η συμφωνία.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται χρήσεις κοινωνικού, πολιτιστικού και εκπαιδευτικού χαρακτήρα, καθώς και δράσεις που συνδέονται με το περιβάλλον, την κλιματική ουδετερότητα και την ενεργειακή μετάβαση.

«Μετά τις προχωρημένες μελέτες θα ακολουθήσουν οι προτάσεις των επιστημόνων ούτως ώστε να υπάρξουν οι απαραίτητες αδειοδοτήσεις και οι σχετικές προκηρύξεις. Στον περιβάλλοντα χώρο προβλέπεται να διερευνηθούν μεταξύ άλλων η ενίσχυση του πρασίνου, κατάλληλες φυτεύσεις και υδατοπερατά υλικά», αναφέρει ο αντιδήμαρχος.

Η συνολική εργασία αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του ακαδημαϊκού έτους, το καλοκαίρι του 2027. Το ΑΠΘ θα παραδώσει στον Δήμο τα αποτελέσματα της έρευνας σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, ενώ προβλέπεται και δημόσια παρουσίασή τους στην πόλη. Η συνεργασία δεν θα έχει οικονομικό κόστος για τον Δήμο.

Η συνεργασία του 2025, «οδικός χάρτης» της νέας μελέτης

Το Ντεπώ, που έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1994, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα σύνολα της συγκοινωνιακής και βιομηχανικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Από τον χώρο αυτό ξεκινούσαν και εκεί κατέληγαν οι γραμμές του τραμ της πόλης, ενώ το συγκρότημα φιλοξενούσε εγκαταστάσεις που συνδέονταν με τη λειτουργία, τη συντήρηση και την αποθήκευση του τροχαίου υλικού.

Σήμερα διατηρούνται τμήματα των παλιών αποθηκών, μηχανουργεία, εργαστήρια, γραφεία, η κατοικία του σταθμάρχη και το υπόστεγο όπου φυλάσσονταν τα βαγόνια, συνθέτοντας ένα σπάνιο δείγμα της παλαιότερης συγκοινωνιακής υποδομής της Θεσσαλονίκης.

Το νέο Σύμφωνο Συνεργασίας έρχεται ως συνέχεια της πρώτης συνεργασίας του Δήμου Θεσσαλονίκης με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, η οποία ξεκίνησε το 2025 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026.

Η πρώτη φάση αφορούσε την ευρύτερη περιοχή και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων αξιοποίησης του συγκροτήματος. Σε αυτή εξετάστηκαν η σχέση του αμαξοστασίου με το γειτονικό ρέμα, τον πεζόδρομο της Νέστορος Τύπα, το γειτονικό σχολικό συγκρότημα και τις υποδομές της περιοχής, καθώς και διαφορετικά σενάρια χρήσεων.

Τα συμπεράσματα λειτούργησαν ως «οδικός χάρτης» για να εκκινήσει η νέα φάση συνεργασίας, η οποία έρχεται πλέον να μετατρέψει αυτές τις κατευθύνσεις σε συγκεκριμένο σχέδιο αποκατάστασης και επανάχρησης.

Η πόλη γίνεται μάρτυρας της υψηλής επιστημονικής κατάρτισης

Η επιλογή του ΔΜΠΣ να αναλάβει το έργο των μελετών, μόνο τυχαία δεν είναι, καθώς συνδέεται με την 28χρονη εμπειρία στην επιστημονική τεκμηρίωση και αποκατάσταση ιστορικών κτιρίων και συνόλων που το Μεταπτυχιακό Τμήμνα «κουβαλάει» μαζί του. Όπως εξηγεί η κ. Δούση, απόφοιτοι του προγράμματος έχουν στελεχώσει όλα αυτά τα χρόνια το υπουργείο Πολιτισμού, δήμους και άλλους φορείς προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τρίτη 28 Οκτ 2025, 08:00

Το Ντεπώ σε τροχιά να ξαναβρεί τη χαμένη αίγλη του

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

«Μέσα από το Εργαστήριο Διεπιστημονικής Συνεργασίας, οι μεταπτυχιακοί φοιτητές μελετούν ανά διετία ιστορικά κτίρια και σύνολα, με το πρόγραμμα να έχει υλοποιήσει εργασίες σε περιοχές όπως η Ελευθερούπολη, η Καβάλα, η Γουμένισσα και η Νάουσα.

Αντίστοιχη μελέτη πραγματοποιήσαμε για ιστορικά τεμένη στις Σέρρες, η οποία κρίθηκε ως εξαιρετικής σημασίας από το ΥΠΠΟ για την περαιτέρω ωρίμανση των παρεμβάσεων εκεί. Δεν κάνουμε εργασίες για να μένουν στο συρτάρι, αλλά για να εφαρμόζονται», τονίζει η διευθύντρια.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 27.09.2026