- Newsroom
Πόσο επηρεάζει τελικά η κλιματική κρίση τους Έλληνες οστρακοκαλλιεργητές και τι μπορούν να κάνουν για να αντέξουν στις νέες συνθήκες; Απαντήσεις, αλλά και κρίσιμα επιστημονικά δεδομένα, δίνει ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Γεωπονίας, Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με γνωστικό αντικείμενο την Αλιεία, Δημήτρης Κλαουδάτος.
Μιλώντας στην επιστημονική ημερίδα με θέμα «Οστρακοκαλλιέργεια: Προκλήσεις και Προτάσεις για το Μέλλον», που πραγματοποιήθηκε χθες στο Συνεδριακό Κέντρο Σίνδου- την διοργάνωσε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας - Θράκης- με στόχο να αποτυπωθεί η εξέλιξη της οστρακοκαλλιέργειας στην περιοχή και να αναδειχθούν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας και να διερευνηθούν οι δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής του σε εθνικό και διεθνές επίπεδο- ο κ Κλαουδάτος ανέφερε ότι η κλιματική αλλαγή ήδη μεταβάλλει τις συνθήκες στις ελληνικές θάλασσες, επηρεάζοντας άμεσα έναν δυναμικό κλάδο της γαλάζιας οικονομίας: την οστρακοκαλλιέργεια. Η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων, οι μεταβολές στα θαλάσσια οικοσυστήματα, αλλά και τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν ένα νέο, πιο απαιτητικό περιβάλλον για την καλλιέργεια μυδιών και άλλων δίθυρων μαλακίων.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η προσαρμογή δεν αποτελεί απλώς επιλογή, αλλά αναγκαιότητα και τελικά μονόδρομο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιλογή πιο ανθεκτικών ειδών, η βελτίωση των τεχνικών καλλιέργειας και η αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας και της ποιότητας των θαλάσσιων υδάτων αποτελούν βασικά εργαλεία για το μέλλον του κλάδου.
Οι επιπτώσεις από την αύξηση της θερμοκρασίας
Η Μεσόγειος συγκαταλέγεται στις περιοχές που επηρεάζονται έντονα από την κλιματική αλλαγή, με τις θερμοκρασίες των υδάτων να αυξάνονται ταχύτερα σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν άμεσα τους θαλάσσιους οργανισμούς και ιδιαίτερα τα δίθυρα μαλάκια, τα οποία είναι ευαίσθητα στις μεταβολές της θερμοκρασίας και της ποιότητας του νερού.
Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ανάπτυξη των διθύρων είναι βέλτιστη σε θερμοκρασίες γύρω στους 28 βαθμούς Κελσίου. Όταν όμως η θερμοκρασία αγγίζει ή ξεπερνά τους 32 βαθμούς, η βιωσιμότητα και η ανάπτυξή τους μειώνονται σημαντικά. Η διαφορά αυτή μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως στις καλλιέργειες μπορεί να σημαίνει μειωμένη παραγωγή και μεγαλύτερο κίνδυνο απωλειών.
Ένας σημαντικός κλάδος για την ελληνική οικονομία
Στην Ελλάδα, η οστρακοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της γαλάζιας οικονομίας. Περιοχές όπως ο Θερμαϊκός Κόλπος φιλοξενούν εκτεταμένες εγκαταστάσεις καλλιέργειας μυδιών, οι οποίες τροφοδοτούν την εγχώρια αγορά αλλά και σημαντικές εξαγωγές προς την Ευρώπη. Ο κλάδος στηρίζει εκατοντάδες θέσεις εργασίας και αποτελεί σημαντική πηγή εισοδήματος για παράκτιες κοινότητες.
Παρά τη δυναμική του, ο τομέας βρίσκεται μπροστά σε νέες προκλήσεις. Η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας, οι αλλαγές στη διαθεσιμότητα τροφής για τα θαλάσσια είδη, αλλά και η πιθανή εμφάνιση νέων ασθενειών δημιουργούν πιέσεις στις καλλιέργειες. Οι παραγωγοί καλούνται να προσαρμόσουν τις πρακτικές τους σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται συνεχώς.
Οι λύσεις: προσαρμογή και καινοτομία
Για τον λόγο αυτό, η επιστημονική κοινότητα στρέφεται σε νέες στρατηγικές προσαρμογής. Η επιλογή πιο ανθεκτικών ειδών, η βελτιστοποίηση των τεχνικών καλλιέργειας - όπως τα συστήματα longlines που χρησιμοποιούνται ευρέως - και η αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων παρακολούθησης της θερμοκρασίας και της ποιότητας του νερού θεωρούνται βασικά εργαλεία για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του κλάδου.
Την ίδια στιγμή, η οστρακοκαλλιέργεια μπορεί να συμβάλει και στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Τα δίθυρα μαλάκια λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα, βελτιώνοντας την ποιότητα του νερού και ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα. Αυτό καθιστά τον κλάδο όχι μόνο οικονομικά σημαντικό, αλλά και περιβαλλοντικά πολύτιμο.
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Κλαουδάτος, η προσαρμογή αυτή μπορεί να δώσει στους Έλληνες παραγωγούς όχι μόνο τη δυνατότητα να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, αλλά και να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής τους σε διεθνές επίπεδο.
Σε έναν κόσμο όπου οι θάλασσες θερμαίνονται, το μέλλον της ελληνικής οστρακοκαλλιέργειας θα εξαρτηθεί από την ικανότητα προσαρμογής και καινοτομίας και το στοίχημα για την Ελλάδα είναι να αξιοποιήσει τη γνώση, την τεχνολογία και την εμπειρία των παραγωγών, ώστε ο κλάδος να συνεχίσει να αναπτύσσεται ακόμη και σε ένα θερμότερο θαλάσσιο περιβάλλον.
