Γράφει
Παύλος Αβραμόπουλος
Ζούμε σε μία εποχή διαρκών κρίσεων: Κλιματική αβεβαιότητα, γεωπολιτικές εντάσεις, τεχνολογικές ανατροπές, κοινωνικές ανισότητες. Οι αποφάσεις λαμβάνονται συχνά σε εθνικό ή υπερεθνικό επίπεδο, όμως η καθημερινή εμπειρία των πολιτών διαμορφώνεται αλλού: Στην πόλη. Εκεί όπου η πολιτική γίνεται πράξη και κρίνεται όχι από τις προθέσεις, αλλά από το αποτέλεσμα.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι πόλεις αναδεικνύονται στο πιο κρίσιμο επίπεδο διακυβέρνησης. Όχι επειδή διαθέτουν περισσότερη εξουσία, αλλά επειδή δεν έχουν την πολυτέλεια της αδράνειας. Η καθαριότητα, η κινητικότητα, η κοινωνική φροντίδα, η στέγη, η ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα δεν μπορούν να περιμένουν μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις ή ιδεολογικές συγκρούσεις. Πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, μέσα σε πραγματικές συνθήκες και με περιορισμένους πόρους.
Αυτός είναι και ο πυρήνας μίας σύγχρονης προσέγγισης διακυβέρνησης: Η πολιτική να δοκιμάζεται εκεί όπου εφαρμόζεται. Με δεδομένα αντί για υποθέσεις. Με πειραματισμό αντί για ακινησία. Με μικρές, στοχευμένες παρεμβάσεις που μετριούνται, αξιολογούνται και διορθώνονται στην πράξη. Η πόλη δεν μπορεί να περιμένει το «τέλειο σχέδιο». Λειτουργεί με αυτό που έχει και βελτιώνεται διαρκώς.
Η πόλη, έτσι, λειτουργεί ως εργαστήριο πολιτικής. Ένα πεδίο όπου η επιτυχία ή η αποτυχία φαίνεται άμεσα και δεν κρύβεται πίσω από αφηρημένους δείκτες. Δεν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στον σχεδιασμό και στο αποτέλεσμα. Ο πολίτης δεν είναι μία αφηρημένη κατηγορία· είναι ο χρήστης της πολιτικής. Είναι αυτός που θα περπατήσει στο πεζοδρόμιο, θα περιμένει το λεωφορείο, θα απευθυνθεί σε μία κοινωνική υπηρεσία. Και αυτή η εγγύτητα αναγκάζει τις δημοτικές αρχές να γίνουν πιο ρεαλιστικές, πιο ευέλικτες, πιο ειλικρινείς.
Σε αυτό το πλαίσιο αλλάζει και ο ρόλος της πολιτικής ηγεσίας. Ο σύγχρονος δήμαρχος δεν είναι απλώς διαχειριστής, ούτε φορέας μεγάλων αφηγημάτων. Είναι συντονιστής κρίσεων, μεταφραστής σύνθετων πολιτικών σε απλές λύσεις, υπεύθυνος για τη συνολική εμπειρία της πόλης. Η καινοτομία εδώ δεν αφορά απαραίτητα την τεχνολογία, αλλά τον τρόπο λήψης αποφάσεων: Συνεργασίες, δεδομένα, δοκιμές, αξιολόγηση, διορθωτικές κινήσεις.
Αυτό έχει και βαθιά δημοκρατική σημασία. Σε μία εποχή όπου η πολιτική συχνά απαξιώνεται και οι θεσμοί αμφισβητούνται, η λειτουργική πόλη αποκαθιστά την εμπιστοσύνη. Όταν κάτι δουλεύει, ο πολίτης το αναγνωρίζει. Και όταν η πολιτική παράγει απτό αποτέλεσμα στην καθημερινότητα, ο κυνισμός υποχωρεί.
Ίσως, τελικά, οι πόλεις να είναι το τελευταίο επίπεδο που μπορεί ακόμη να αποδείξει ότι η πολιτική έχει νόημα. Όχι ως ιδέα ή αφήγημα, αλλά ως πράξη που βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων.