Το φετινό καλοκαίρι ενίσχυσε την αίσθηση που είχε διαμορφωθεί το τελευταία χρόνια πως η Γερμανία θα πρέπει να συμβιβαστεί με μία νέα κλιματική αλλά ενδεχομένως και πολιτική πραγματικότητα.
Από τη μία, τα ακραία καιρικά φαινόμενα που στιγμάτισαν τους θερινούς μήνες και από την άλλη ένα θερμό πολιτικό φθινόπωρο με αλλεπάλληλες, κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις σε επίπεδο ομοσπονδιακών κρατιδίων οδηγούν στο συμπέρασμα πως η Γερμανία βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι στη σύγχρονη διαδρομή της μετά την επανένωση.
Μετά τις φονικές πλημμύρες του 2021 που κόστισαν τη ζωή σε περισσότερους από 100 ανθρώπους τα έργα ανοικοδόμησης και αντιπλημμυρικής προστασίας στην κοιλάδα του Αρ δεν έχουν ολοκληρωθεί. Στο μεσοδιάστημα η χώρα, που διέρχεται και τη λεγόμενη «Αλλαγή εποχής» (Zeitenwende), έρχεται αντιμέτωπη τακτικά με εκφάνσεις της κλιματικής κρίσης με αποκορύφωμα το φετινό καλοκαίρι. Ο εξαντλητικός καύσωνας δεν έθεσε απλώς ζητήματα για την ανθεκτικότητα των υποδομών (ιδιωτικών και δημόσιων) απέναντι σε κύματα υψηλών θερμοκρασιών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Ρόμπερτ Κοχ, περίπου 15.800 θάνατοι που έχουν καταγραφεί από τον Ιούνιο σχετίζονται με τις επιπτώσεις της έντονης ζέστης. Παράλληλα, η μεγαλύτερη δασική πυρκαγιά στην ιστορία του μεγαλύτερου κρατιδίου της Γερμανίας, της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας σημειώθηκε τον Αύγουστο, καίγοντας περισσότερα από 3.000 στρέμματα και αναγκάζοντας περίπου 2.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Οι παραπάνω πρωτόγνωρες εικόνες και συνθήκες πυροδότησαν μία δημόσια συζήτηση γύρω από την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Μάλιστα, ο ένας από τους εταίρους στην κυβέρνηση συνασπισμού, το Σοσιαλιστικό Κόμμα (SPD), πρότεινε να καταστεί η προστασία από τη ζέστη κρατική συλλογική αρμοδιότητα (Gemeinschaftsaufgabe).
Για τον σκοπό αυτό απαιτείται τροποποίηση του Συντάγματος, την οποία και οι Πράσινοι δήλωσαν πρόθυμοι να υποστηρίξουν. Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του Καγκελαρίου Μερτς απορρίπτει την ιδέα και όπως φαίνεται αυτό θα είναι ένα θέμα που θα απασχολήσει την εσωτερική επικαιρότητα τους επόμενους μήνες.
Στο πολιτικό πεδίο, εκλογές θα διεξαχθούν το Σεπτέμβριο στη Σαξονία-Άνχαλτ, στο Μεκλεμβούργο-Πομερανία και στο Βερολίνο. Ειδικά, η πρώτη περίπτωση, συγκεντρώνει ιστορικά χαρακτηριστικά. Στις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Άνχαλτ, το σενάριο η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία δεν μπορεί να αποκλειστεί με βάση και τις τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Αν όντως τελικά μία τέτοια νίκη της Ακροδεξιάς επιβεβαιωθεί, τότε θα μπορούσε να αποτελέσει αυτό που η εφημερίδα DIE ZEIT χαρακτήρισε ως «σημείο καμπής για ό,τι θεωρούνταν πιθανό και εφικτό στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας».
Μετά τη νέα κλιματική πραγματικότητα, θα παγιωθεί και μία νέα πολιτική πραγματικότητα στη χώρα; Μένει να φανεί. Διαβάζοντας το γερμανικό Τύπο, πάντως, τους τελευταίους μήνες μου έρχονται στο μυαλό τα λόγια ενός εκ των κορυφαίων διανοούμενων της χώρας, του Κοινωνιολόγου, Στέφεν Μάου, ο οποίος πέρσι σε κοινή εκδήλωση του Ινστιτούτου Γκαίτε Θεσσαλονίκης και του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, είχε πει μιλώντας στο δημοσιογράφο, Τάσο Τέλλογλου:
«Τα κόμματα έχουν εστιάσει υπερβολικά στη δικαστική αντιμετώπιση της AfD και σε μεγάλο βαθμό έχουν αφήσει κατά μέρος την πολιτική μάχη απέναντί της. Στη Γερμανία όμως, με την ιστορία που έχει, θα έπρεπε να υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθησία για το γεγονός πως η δημοκρατία πράγματι μπορεί να ανατραπεί».
Τον Οκτώβριο θα κυκλοφορήσει και στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Τόπος το βιβλίο του Μάου «Άνισα Ενωμένοι», μη χάσετε τις βιβλιοπαρουσιάσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 30.08.2026
