Όλοι στην Κεντρική Ευρώπη μιλάνε για τον καύσωνα τις τελευταίες ημέρες. Έχει παγιωθεί μία συνθήκη που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα πόλεων όπως το Παρίσι ή το Βερολίνο. Εκδηλώσεις αναβάλλονται λόγω ακραίας ζέστης, συνάδελφοι που δουλεύουν σε κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους, μια και κλιματιστικά δεν υπάρχουν στα περισσότερα γραφεία, άνθρωποι επιλέγουν να κοιμηθούν σε κάποιο πάρκο σε αναζήτηση λίγης δροσιάς. Κυρίως, όμως, καταγράφηκαν και πάλι δεκάδες νεκροί στη Γαλλία.
Η εφημερίδα Libération σε ένα από τα κεντρικά της άρθρα την εβδομάδα που πέρασε καλούσε να «πολιτικοποιήσουμε τον καύσωνα», εννοώντας πως πρέπει να ενισχυθεί η συλλογική και προπαντός η πολιτική ευθύνη που συνδέεται με την αντιμετώπιση των ακραίΤο φετινό καλοκαίρι είναι άλλο ένα καμπανάκι που μας προτρέπει να επανεξετάσουμε τις επιλογές που κάνουμε ή καλύτερα να δεσμευτούμε εκ νέου στις επιλογές που έχουμε κάνει σε όλα τα επίπεδαων καιρικών φαινομένων. Το φετινό καλοκαίρι είναι άλλο ένα καμπανάκι που μας προτρέπει να επανεξετάσουμε τις επιλογές που κάνουμε ή καλύτερα να δεσμευτούμε εκ νέου στις επιλογές που έχουμε κάνει σε όλα τα επίπεδα.
Σε διεθνές επίπεδο, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος του ΟΗΕ (IPCC), αξιολογεί στις αναλυτικές περιοδικές εκθέσεις της την εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής και στην πιο πρόσφατη εξ αυτών κάνει επείγουσα έκκληση για την άμεση λήψη μέτρων προσαρμογής τη δεκαετία που διανύουμε με στόχο τον μακροπρόθεσμο περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στους 1.5 °C.
Την ίδια στιγμή, οι 17 Στόχοι για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του ΟΗΕ (SDGs) έχουν ορίζοντα υλοποίησης το 2030, ενώ η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα που δεσμεύει από το 2015 και το COP21 195 χώρες στοχεύει στον περιορισμό της παγκόσμιας υπερθέρμανσης κάτω από τους 2°C (και ιδανικά στον 1,5°C) σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, καθώς και στην επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αναρωτιέται κανείς τι απέγινε η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία που ολοένα και αποδυναμώνεται τα τελευταία χρόνια, ενώ υπήρξε αρχικά με την παρουσίασή της τον Ιούλιο του 2021 η πιο ξεκάθαρη έκφραση της φιλοδοξίας της ΕΕ να «κλιματικά ουδέτερη» έως το 2050 και να μπορέσει να παραμείνει σε τροχιά επίτευξης των στόχων σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτέλεσε ένα πολύ ισχυρό χρηματοδοτικό εργαλείο στη διάθεση των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, ωστόσο εκκρεμεί μία ουσιαστική και τεκμηριωμένη αξιολόγηση του βαθμού, στον οποίο τα έργα, τα οποία εντάχθηκαν σε αυτό το ταμείο πράγματι συμβάλλουν στη μελλοντική ανθεκτικότητα απέναντι στις κλιματικές και άρα και κοινωνικές πιέσεις.
Στην Ελλάδα, παρακολουθώντας τις εξελίξεις στην Κεντρική Ευρώπη, δεν μπορεί παρά να σκεφτεί κανείς πως και οι ελληνικές πόλεις μοιάζουν ανοχύρωτες για τους επόμενους καύσωνες. Παρότι έξι από αυτές, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, ανήκουν στις 100 ευρωπαϊκές πόλεις που έχουν αναλάβει την αποστολή να είναι κλιματικά ουδέτερες ως το 2030, πολύ λίγες είναι οι συγκεκριμένες δράσεις που έχουν αναληφθεί και δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του δικτύου που έχουν συγκροτήσει μαζί με τη Λεμεσό από την Κύπρο climanet-gr-cy.org.
Η προσέγγιση «business as usual» δεν αποτελεί επιλογή ούτε για εμάς ούτε πολύ περισσότερο για τις επόμενες γενιές. Προκειμένου οι διάφοροι στόχοι και δεσμεύσεις να μην καταλήξουν να αποτελούν κενό γράμμα επιβάλλεται ουσιαστικός μετασχηματισμός της οικονομίας, της κοινωνίας και της διακυβέρνησης που τον συνοδεύει. Δεν είναι κινδυνολογία να αντιλαμβανόμαστε το φετινό καλοκαίρι ως το πιο δροσερό σε σχέση με όσα θα ακολουθήσουν. Αντίθετα, είναι ενδεικτικό της ευθύνης που μας αναλογεί και που πρέπει να αναλάβουμε.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 28.06.2026
