Πρωινός καφές με τον Γιώργο Χριστίδη, τον εγγονό του ιδρυτή της ΔΕΘ Nικόλαου Γερμανού (βίντεο)

- Newsroom

Αύριο ολοκληρώνεται η 90ή ΔΕΘ και σήμερα στον «πρωινό καφέ» φιλοξενούμε τον 85χρονο Γιώργο Χρηστίδη που είναι ο εγγονός του Νικολάου Γερμανού, του Μακεδόνα που ίδρυσε το 1926 τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Συζητήσαμε μαζί του τις παλιές εικόνες που έχει από τις εκθέσεις (δε χάνει ποτέ την ημέρα των εγκαινίων!), τα ακούσματα και τις διηγήσεις που έχει για τον παππού του αλλά και την πρότασή του για να τιμηθεί με τον τρόπο που χρειάζεται, προσθέτοντας στον τίτλο της ΔΕΘ και το όνομα του Νικολάου Γερμανού.

Πρωινό καφέ πίνετε;

Πίνω, ναι.

Τι είδους;

Αυτό που παρήγγειλα. Καπουτσίνο, ντεκαφεϊνέ.

Κάθε πρωί;

Κάθε πρωί, ναι. Το παραγγέλνω και έρχεται κάθε πρωί. Κάνω πολλές δουλειές στο σπίτι μέσω υπολογιστή. Βέβαια, ζορίζομαι, δυσκολεύομαι να τα καταφέρνω, γιατί είμαι υποχρεωμένος να τα κάνω, αλλά δε γίνεται αλλιώς. Σήμερα, αν δεν ξέρεις υπολογιστή, ούτε στο λεωφορείο δεν μπορείς να μπεις. Είναι κάτι τρομερό. Πληρωμές, όλα.

Ο παππούς σας, ο Νικόλαος Γερμανός, έπινε καφέ; Ξέρετε;

Α, δεν ξέρω. Όχι, δεν το ξέρω. Αλλά εκείνο που ξέρω είναι ότι ξενυχτούσε. Και έλεγε: «ο δούλος εργάζεται και οι πριγκίπισσες κοιμούνται». Εννοούσε τις τρεις κόρες του και τη γυναίκα του. Η μια μεγάλη κόρη τον βοήθησε πάρα πολύ. Και υπάρχουν φωτογραφίες από την Έκθεση με τη γραφομηχανή και ήταν δίπλα του.

Από αυτά που έχετε ακούσει από τις διηγήσεις ή από αυτά που διαβάσατε, τι είδους άνθρωπος ήταν;

Πάρα πολύ εργατικός. Αλλά έπαιζε και με τα παιδιά του. Δεν ήταν ένας σκληρός, άγριος άνθρωπος. Είχε και χιούμορ. Πήγε κάποτε κάποιος συγγενής του να τον δει. Και του λέει: «δεν ξέρεις γράμματα;». Λέει, όχι. «Βρε, συ, εδώ και οι τοίχοι ξέρουν γράμματα. Πώς δεν ξέρεις γράμματα; Γίνεται» (γελάει).

Η σχέση του με την Έκθεση πώς ξεκίνησε;

Ξεκίνησε, διότι είχε προηγούμενα δημιουργήσει τον Ζωολογικό Κήπο. Ήταν βουλευτής και βγήκε μία, δύο, τρεις φορές βουλευτής. Με τους αντιβενιζελικούς. Πήρε όμως άδεια από τον Βενιζέλο για την Έκθεση, έπαιρνε άδεια κάθε χρόνο. όσο ήταν ιδιωτική. Γι' αυτό λέω: πέρασε μέχρι το 1935 χρόνια με 16 κυβερνήσεις. Μεγάλη υπόθεση. Και τότε, ξέρετε, δεν ήταν όπως σήμερα. Εντάξει, σήμερα υπάρχει μία εμπάθεια, υπάρχει μία διχόνοια, αλλά τότε οι άνθρωποι σκοτωνόντουσαν. Υπήρχε το ανάθεμα, υπήρχε το ένα, υπήρχε άλλο. Είχε άσχημες ιστορίες.

Και η ιδέα με την Έκθεση πώς ξεκίνησε;

Απ' έξω. Από το εξωτερικό. Είδε έξω πράγματα. Και η σκέψη του ήταν να δουν και οι άλλοι Θεσσαλονικείς, οι Έλληνες γενικά, αυτά τα οποία είδε αυτός στο εξωτερικό. Να τα μάθουν, να τα γνωρίσουν και αυτοί με τις Εκθέσεις.

Αν δεν υπήρχε αυτός, μπορεί και να μην την είχαμε την Έκθεση;

Όχι μπορεί. Δεν θα την είχαμε. Σίγουρα. Η φυσική θέση της Έκθεσης είναι η Αθήνα, να μην κρυβόμαστε. Αυτός πλήρωσε την Έκθεση με τη ζωή του.

Γιατί το λέτε αυτό;

Γιατί πέθανε τρέχοντας για την Έκθεση. Τέσσερις ώρες μετά πέθανε ο άνθρωπος. Δεν πέθανε στον δρόμο, κανονικά. Πέθανε μετά από μια ολοήμερη συζήτηση προσπαθώντας να πείσει τις υπηρεσίες να πάρει την άδεια του καινούργιου χώρου. Να μεταφερθεί, δηλαδή, εκεί που είναι σήμερα. Έστειλε μάλιστα ένα τηλεγράφημα. Αυτός ήταν μαζί με τη κόρη του στο ξενοδοχείο. Και λέει στο τηλεγράφημα: «έρχομαι νικητής».

Γιατί είχε κερδίσει τη μεταφορά της Έκθεσης.

Τώρα, φανταστείτε λίγο. Είμαστε στο 1935 και ένας άνθρωπο ηλικίας 75 ετών τρέχει πάνω κάτω στα διάφορα γραφεία της Αθήνας. Δεν υπήρχε τότε ούτε ταξί, ούτε το ένα, ούτε το άλλο και να τρέχει για να πετύχει αυτό το αντικείμενο. Από ακούσματα ήταν κίτρινος, όταν γύρισε από όλες αυτές τις συναντήσεις. Και του λέει η κόρη του: «να πάμε σε έναν γιατρό, να σε δούμε. Δεν είσαι καλά, πατέρα». Και αυτός λέει: «όχι, δεν έχω τίποτα». Και κατέληξε. Γι' αυτό λέω ότι το πλήρωσε με το θάνατό του. Δηλαδή, αν δεν ήταν εδώ να γίνει και ήταν στην Αθήνα, θα πηγαίναν όλα ρολόι. Αυτό ισχύει σήμερα και για τον Νίκο Ευθυμιάδη και το ThessIntec. Δυστυχώς.

Όταν λέμε μεταφορά -γιατί δεν το ξέρει ο κόσμος- εννοούμε τη μεταφορά, από το πεδίο του Άρεως στο σημείο που είναι σήμερα.

Σωστά. Και μάλιστα κάποια στιγμή είπε ο Γερμανός: «ανοίξτε τις πόρτες, να μπει ο κόσμος και να δει την Έκθεση, να την αγαπήσει».

Αυτό το έχω διαβάσει.

Είπε και το άλλο. Και αυτό είναι γραμμένο. «Εάν δεν πάρω τον καινούργιο χώρο, θα αυτοκτονήσω». Και βέβαια δεν αυτοκτόνησε, αλλά σχεδόν αυτοκτόνησε. Τι να πω;

Εσείς που γεννηθήκατε;

Στη Θεσσαλονίκη.

Σε ποια περιοχή;

Ευζώνων. Εκεί μένουμε συνέχεια, πολλά χρόνια.

Άρα, είχατε την Έκθεση πάντα κοντά.

Πάντα κοντά.

Πρώτη φορά πότε την επισκεφτήκατε; Τι θυμάστε;

Πριν από το ’60, πριν τελειώσω το σχολείο.

Τι έρχεται στο μυαλό από εκείνες τις πρώτες εικόνες;

Θυμάμαι ότι μπαίναμε και υπήρχε ένας διάδρομος που οδηγούσε στα γραφεία ή κάπου τελοσπάντων οδηγούσε. Δεξιά και αριστερά υπήρχε ο κόσμος και ο οποίος όταν έρχονταν οι βασιλείς και τα λοιπά, χειροκροτούσε. Έμπαιναν οι επίσημοι από έναν χώρο και δεξιά και αριστερά ήταν ο κόσμος, δεν υπήρχε ούτε το συνεδριακό κέντρο Ιωάννης Βελλίδης ούτε το Παλέ Ντε Σπορ ή κάτι άλλο. Δεν υπήρχαν αυτοί οι χώροι.

Τα περίπτερα υπήρχαν που ήταν και πολύ πιο χαμηλά.

Ήταν πιο χαμηλά. Μια και μιλάμε για την Έκθεση το σημαντικό ερώτημα είναι πώς κατάφερε ένας ιδιώτης, όπως ο Γερμανός, μέσα σε λιγότερο από έξι μήνες να έχει έτοιμη την Έκθεση.

Πώς το κατάφερε;

Πήρε την άδεια το 1925. Η άδεια έχει ημερομηνία αίτησης 28 Απριλίου του 1925. Η απάντηση ήρθε σε δύο μέρες. 30 του μηνός. Καλά πώς ήρθε; Με mail, με fax; (γελάει). Με τι ήρθε; Είναι πράγματα φανταστικά...

Και η πρώτη διοργάνωση;

Η διοργάνωση ήταν έτοιμη για να ξεκινήσει το 1925, αλλά την ανέβαλαν συνέχεια. Λέω, λοιπόν, πώς τα κατάφερε; Δεν τα έκτισε μόνος του τα περίπτερα. Οι ιδιώτες τα έκτισαν. Δεν είναι όπως τώρα που είναι δημόσια περίπτερα. Τα είχαν κτίσει οι ιδιώτες. Αλλά πώς έπεισε τους ιδιώτες να κάνουν περίπτερα; Ο Φιξ, ο Παπαδόπουλος, ο ένας ο άλλος. Χάρτινα περίπτερα κάνανε; Πώς ήταν τα περίπτερα και μέσα σε έξι μήνες έγιναν περίπτερα; Και εδώ πέρα περιμένουμε τόσο καιρό;

Τι σας άρεσε τότε στις πρώτες εκθέσεις;

Είχε και ωραία πράγματα.

Δηλαδή;

Περίπτερο Αμερικής, περίπτερο Ρωσίας, Λούνα Παρκ βέβαια. Παιχνιδότοπο. Να σκεφτείτε ότι το 1928 η Έκθεση είχε μέσα Θέατρο. Θέατρο το 1928. Υπάρχει μια κάτοψη που γράφει: Θέατρο. Και κάπου αλλού υπάρχει και καφενείο. Δηλαδή, λες, ωραία πράγματα.

Εσείς σπουδάσατε γεωπονία;

Ναι.

Και μετά με τι ασχοληθήκατε;

Δεν πήγα στο δημόσιο. Μου προτείναν να πάω στην Έκθεση σαν υπεύθυνος των λουλουδιών και των κήπων που υπήρχαν, αλλά δε με ενδιέφερε. Κάποια στιγμή μου πρότειναν να μπω στο Διοικητικό Συμβούλιο, νομίζω το 2006, ούτε αυτό με ενδιέφερε. Ξέρετε, είμαι άνθρωπος πάρα πολύ χαμηλών τόνων. Δεν έχω την άνεση για δημόσια αξιώματα και για δημόσιες ομιλίες μπροστά από κοινό. Μάλιστα όποτε πήγαινα σε κάποιες εκδηλώσεις, καθόμουνα πίσω πίσω. Και μερικές φορές ο Κυριάκος ο Ποζρικίδης της Έκθεσης μου έλεγε: «έλα εδώ μπροστά». Και μετά που δεν πήγα, είπε: «είναι ο εγγονός του Γερμανού, ο οποίος κάθεται εκεί πέρα». Δηλαδή, κοιτάξτε τώρα. Έτυχε να είναι ο δικός μου ο παππούς. Θα μπορούσε να είναι και ο δικός σας ή ο οποιοσδήποτε άλλος. Εγώ δεν έκανα τίποτα. Απλώς, το μόνο το οποίο έκανα, είναι ότι άκουγα πράγματα που έμειναν στο μυαλό μου και επίσης μάζεψα πάρα πολλά στοιχεία από δημοσιεύματα που ήταν σχετικά με τον Γερμανό. Και τα έχει μαζέψει, αν δεν κάνω λάθος, η γυναίκα του Βασιλείου Χρηστίδη, η Αλεξάνδρα. Στη συνέχεια δεν ξέρω αν μάζεψε κάτι και η μητέρα μου, αλλά υπήρχε ένα έτοιμο ντοσιέ που απλώς το αλλάξαμε λίγο.

Τι σημαίνει τώρα με όλη αυτή την εμπειρία που έχετε για εσάς η Έκθεση;

Εμένα με ενδιαφέρει πολύ η Έκθεση.

Μου είπατε ότι έχετε πάει σε όλα τα εγκαίνια.

Σε όλα τα εγκαίνια. Με ενδιαφέρει η Έκθεση γιατί νομίζω ότι κάθε χρόνο αν κάποιος δεν έχει λίγο παρωπίδες και ενδιαφέρεται για πολλά πράγματα βρίσκει εκεί κάτι ενδιαφέρον. Εμένα με ενδιαφέρει η τεχνολογία. Με ενδιαφέρει να βλέπω τι γίνεται, τι καινούργιο έρχεται. Πηγαίνω κάθε χρόνο στην έκθεση και πάντα κάτι υπάρχει.

Φέτος πήγατε;

Βεβαίως.

Τι είδατε;

Είδα τον γιαπωνέζικο που δεν ήταν πολύ ξεχωριστό. Με ενδιέφερε να ρωτήσω στο περίπτερο του ΔΕΔΔΗΕ κάτι για τους μετρητές Θεσσαλονίκης. Πήγα στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης, στην ΕΥΑΘ για να ρωτήσω κάτι για τα υδρόμετρα.

Ενημερώνεστε, δηλαδή.

Ενημερώνομαι, ναι. Πήγα κάποια στιγμή στο Υπουργείο Οικονομικών και μάλιστα την επόμενη χρονιά συνάντησα και τον Χατζηδάκη. Είπα το εξής: Γιατί παλιά τα ιατρικά έξοδα μπαίνανε στη φορολογία και γινόταν αφαίρεση των δαπανών από το φορολογικό εισόδημα; Τώρα έχουν κάνει κάτι τρικ. Αυτό το άλλαξε ο Τσίπρας τον τελευταίο χρόνο. Δηλαδή, τα πρώτα χρόνια του Τσίπρα, ίσχυε αυτό. Και ίσχυε πριν για πολλές δεκαετίες. Και επί ΠΑΣΟΚ και επί ΝΔ. Το είπα στον Χατζηδάκη, που βιαζόταν και μου έδωσε μια κάρτα, αλλά το είπα και στους υπαλλήλους.

Φέτος εκτός από το γιαπωνέζικο περίπτερο, τι άλλο είδατε;

Κρατικούς οργανισμούς. Δηλαδή, ρωτώ για τους κρατικούς οργανισμούς, αν έχω ένα θέμα, πηγαίνω και ρωτώ (γελάει). Επειδή ασχολούμαι με αρκετούτσικα θέματα -και ερασιτεχνικά και για τη δουλειά μου- γι' αυτό πηγαίνω και ρωτάω πως το ένα, πως το άλλο, τι θα γίνει.

Πώς βλέπετε την ανάπλαση;

Θα την δούμε.

Τη θεωρείτε αναγκαία;

Δεν είμαι σε θέση να κάνω κριτικές για θέματα πολύ ειδικά. Δηλαδή, λέω δέχομαι τον ειδικό επιστήμονα. Αν αυτός λέει άλφα, θα πω κι εγώ, κάτι ξέρει παραπάνω. Δεν είμαι ο ξερόλας.

Έχετε μια πρόταση για να μπει και το όνομα του Νικολάου Γερμανού στην Έκθεση, έτσι;

Δε θα έπρεπε;

Να μετονομαστεί ΔΕΘ-Νικόλαος Γερμανός;

Όχι, να μετονομαστεί. Να συμπληρωθεί: ΔΕΘ, Νικόλαος Γερμανός. Δηλαδή δεν τον ξέρει εδώ ο κόσμος. Όταν ακούει ΔΕΘ, ποιος την έκανε δεν ξέρουμε. Κανένας ξένος; Το κράτος; Είναι, δηλαδή, εντυπωσιακό αυτό. Είναι κακό αυτό. Και είναι αδικία για τον άνθρωπο, ο οποίος έκανε την Έκθεση. Δηλαδή, δεν μπορεί να κάνει κάποιος ένα τέτοιο έργο, να δώσει τη ζωή του για αυτό το έργο, να έκανε και άλλα αυτά, να τελειώσει τη ζωή του πεθαίνοντας για αυτό το έργο και να μην του το αναγνωρίσει το κράτος αυτό. Είναι αδικία. Είναι αγνωμοσύνη. Είναι αχαριστία. Ό,τι θέλετε πείτε.

Το βλέπει θετικά η κυβέρνηση; Είχατε και μια συνάντηση με τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο. Τι αίσθηση έχετε;

Πιστεύω ότι θα το κάνουνε. Δεν ξέρω τώρα αν θα αντιδράσουν κάποιοι για να μην τονιστεί ότι το έκανε ένας Θεσσαλονικιός. Ένας πατριώτης μας το έκανε. Μακεδόνας. Δεν το έκανε Αθηναίος. Αν ήταν Αθηναίος, θα το καταλάβαινα. Γιατί μαλώνουμε με την Αθήνα. Αλλά το να λες εσύ ως Θεσσαλονικιός ότι παιδιά, την Έκθεση την έκανε Θεσσαλονικιός, την βλέπετε, είναι καλό. Δίπλα στην Έκθεση έγιναν κινηματογράφοι, φεστιβάλ, τραγουδιού, φεστιβάλ κινηματογράφου, ξενοδοχεία, πράγματα, θάματα. Θεσσαλονικιός όμως είναι. Είναι εντυπωσιακό αυτό.

Σας βοήθησε ο βουλευτής Στράτος Σιμόπουλος για να πάρετε όλη αυτήν την πρωτοβουλία.

Ναι, ναι. Τρέχει πολύ ο Σιμόπουλος. Το έχει πάρει έτσι πολύ ζεστά, ό,τι είναι δίκαιο.

Και νομίζω ότι το είπε ο πρόεδρος της ΔΕΘ, ο κ. Χρήστος Τσεντεμεΐδης στην ομιλία του στα εγκαίνια της ΔΕΘ.

Ο πρόεδρος είπε στην ομιλία του ότι θα τιμηθεί ο Νικόλαος Γερμανός με την νέα ανάπλαση.

Πώς βλέπετε τη Θεσσαλονίκη σήμερα;

Εντάξει, ανεβαίνουμε. Ό,τι και να πούμε, ανεβαίνουμε. Έχουμε μερικά στραβά, αλλά ανεβαίνουμε. Και ο δήμος κάνει έργα.

Και το μετρό σίγουρα είναι καλό.

Πόσο καιρό έκανε το μετρό; Όπου λες για το μετρό σήμερα, σου λένε πόσο καιρό; Εγώ λέω -μια και μιλάμε για την Έκθεση- πώς κατάφερε ο Γερμανός να έχει στην πρώτη Έκθεση 310 εμπορικούς αντιπροσώπους του εξωτερικού.

Πόσους είπατε;

310. Ξέρετε πόσοι ήταν όλοι;

Πόσοι;

600. Από τους 600, οι 310 ήταν του εξωτερικού. Πώς έγινε μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα να επικοινωνήσει -με τα μέσα εκείνης εποχής, με τα αεροπλάνα εκείνης εποχής, με όλα αυτά, με τα ταχυδρομεία, τότε δεν υπήρχαν τέλεξ, φαξ, mail, τίποτα από όλα αυτά- και να έρθουν αυτοί; Δε διερωτάστε;. Μπορώ να σας πω γιατί.

Γιατί;

Γιατί δούλευε από πριν. Δεν μπορεί αλλιώς Είναι αδιανόητο. Εκτός αν είχε ιδιωτικό τζετ και πηγαινοερχόταν.

Δεν υπήρχε τότε.

Δεν υπήρχε. Λέω, λοιπόν, ότι αυτός δούλευε και πίστευε ότι θα την κάνει την Έκθεση. Και ερχόταν -αυτό μου έλεγε η γιαγιά μου- στο σπίτι, επί την οδού Παπακυριαζή, εδώ στην πόλη, όπου ήταν και το γραφείο του- γράμματα από το εξωτερικό. Στο σπίτι, Παπακυριαζή 11, που ήταν το γραφείο του. Άρα, προετοιμάστηκε δύο χρόνια πριν για να μπορούν να έρθουν αυτοί οι 310. Δε κάνεις έτσι και δια μαγείας έρχονται οι άλλοι.

Εν κατακλείδι ο Νικόλαος Γερμανός τι ήταν;

Ασταμάτητος, θα έλεγα. Τηλεγραφητής, πήγε στην σχολή της Χάλκης, πήγε στη Γερμανία με υποτροφίες, ασχολήθηκε τότε με τους τρόπους για να βελτιωθεί η ιχθυοκαλλιέργεια. Ήταν επιστήμονας, δεν ήταν επιχειρηματίας, δεν είχε πάει στο London School of Economics ούτε στο Business Administration και πιθανόν να είχε άλλες λογικές για την Έκθεση και να έπαιρνε άλλες αποφάσεις. Ήταν ένας επιστήμονος, ο οποίος ήταν λίγο τρελός και τα κατάφερνε, ό,τι ήθελε να κάνει το κατάφερνε. Τα κατάφερε με τον Ζωολογικό Κήπο στην Αθήνα το 1902, έβαλε εκεί τον Πρίγκιπα Νικόλαο πρόεδρο, είχε τον Γρηγόριο Μαρασλή χρηματοδότη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και τι δεν έκανε γι’ αυτό: πήγε στην Αίγυπτο, ζητούσε από ανθρώπους που είχαν πολλά χρήματα να φέρουν ένα ζώο, ένα κλουβί, ένα ελέφαντα ή ένα λιοντάρι. Για να θυμηθώ και κάτι ωραίο: λέγεται ότι κάποια στιγμή τον βρήκε στο Ζωολογικό Κήπο ο Πρίγκιπας Νικόλαος και του είπε: «Κύριε Γερμανέ, νομίζω το μόνο θηρίο που θα μείνει εδώ θα είστε εσείς».

Για να ξαναγυρίσουμε στο τώρα, υπάρχει ένα ζήτημα με την Έκθεση, που έχει να κάνει με το μοντέλο των εγκαινίων. Δεν ξέρω αν το είδατε και φέτος. Έχει διαδηλώσεις, έχει αστυνομία, έχει κυβέρνηση, έχει πολύ κόσμο και πολλοί Θεσσαλονικείς φεύγουνε για τη Χαλκιδική.

Έχει φτάσει ένα σημείο που η Έκθεση να έχει γίνει κάποιας μορφής οικονομικό φόρουμ. Δηλαδή, να έρχονται εδώ οι πρωθυπουργοί και οι αρχηγοί άλλων κομμάτων και να δηλώνουν το οικονομικό τους πρόγραμμα για το προσοχές έτος ή για τις εκλογές ή οτιδήποτε άλλο. Έχει ξεφύγει το θέμα αυτό. Παλιά δε γινόταν αυτό το πράγμα, δεν το έχω ακούσει ποτέ αυτό. Ερχόταν κάποιος πρωθυπουργός και έλεγε εγκαινιάζω, κάνω δύο τρία πράγματα. Αλλά οικονομικό θέμα ποτέ δεν υπήρχε. Αυτό είναι των τελευταίων χρόνων. Παλιά έρχονταν οι βασιλείς, οι πρωθυπουργοί και εγκαινίαζαν, είχε έρθει ο Βενιζέλος, ο οποίος του είπε κάποια στιγμή του Γερμανού: «Ξέρεις, είμαστε αντίθετοι», γιατί ήταν γνωστός αντιβενιζελικός ο Γερμανός. «Είμαστε αντίθετοι. Αλλά θα σου δώσω την άδεια. Είσαι έξυπνος άνθρωπος σαν και εμένα και θα σου δώσω την άδεια».

Άρα, θεωρείτε ότι θα μπορούσαν, ας πούμε, τουλάχιστον τα εγκαίνια να μην συνδυάζονται με τόσες πολλές εκδηλώσεις και κυβερνητικές παρουσίες.

Ναι. Να γινόταν στο Hayatt. Tα εγκαίνια, οι ομιλίες των πρωθυπουργών ή αρχηγών κομμάτων εκεί. Έξω απ' τη Θεσσαλονίκη.

Γιατί το Σάββατο δεν έχει κόσμο η Έκθεση.

Ε, ναι. Γιατί γίνεται χαμός.

Πάμε στα προσωπικά, είστε παντρεμένος;

Ναι, παντρεύτηκα.

Παιδιά;

Μια κόρη. Σαράντα χρονών.

Δεν ασχολείται με την Έκθεση;

Όχι.

Τι κάνει;

Έχει τελειώσει τεχνολόγος γεωπόνος και έκανε και ένα international business development στη Γαλλία. Αλλά δεν εξασκεί αυτά τα επαγγέλματα και κάνει άλλα πράγματα.

Σήμερα είστε…

85...

…μπράβο σας. Υπάρχει κάποιος τρόπος που χαλαρώνετε;

Όχι. Ξέρετε γιατί; Επειδή η κόρη μου δεν είναι παντρεμένη και έχει κάποια προβλήματα υγείας, κάνω αυτά τα οποία έκανα και πριν από δέκα χρόνια. Οπότε αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχω υποχρεωτικά μνήμη, γιατί αν δεν έχω μνήμη δεν γίνεται. Έχω καλή μνήμη σχετικά και κοιμούμαι και αρκετά.

Μότο ζωής μια φράση που ακολουθείτε και είναι οδηγός στον τρόπο που αντιμετωπίζετε τα πράγματα, υπάρχει;

Εγώ θα έλεγα ότι η ευτυχία δεν είναι με τα πολλά χρήματα. Και αν κάποιος έχει τα προς το ζην είναι ευτυχέστερος από κάποιον ο οποίο μπορεί να αγοράζει διαφορά υλικά αγαθά. Θα μπορούσα να γράψω ένα βιβλίο που να λέει «η δυστυχία του να αγοράζεις».

Τι μουσική ακούτε;

Χόρευα αρκετά καλά τα τραγούδια της εποχής μου του ’60. Beatles, twist, rock and roll και τα λοιπά.

Yπάρχει ένα τραγούδι το οποίο θα ταίριαζε στην Έκθεση;

Σκέφτεται. Δεν ξέρω δεν μπορώ να σκεφτώ πρέπει να το ψάξω (σκέφτεται). Μήπως το «Rock around the clock» και να έμπαινε και κάτι από Έκθεση μέσα;

Του Πρίσλεϊ. Και γρήγορο κιόλας.

Ε, ναι, γρήγορο εντάξει.

Κύριε Χρηστίδη, αν είχατε το μαγικό ραβδί τι θα αλλάζατε με ένα μαγικό τρόπο στην Έκθεση, που δεν είναι καθόλου εύκολο να αλλάξει;

Να μειωθεί η τόσο μεγάλη η κρατική συμμετοχή, που καλύπτει πολύ χώρο στην Έκθεση, να αυξηθούν οι ξένες συμμετοχές και ο ιδιωτικός τομέας γιατί αυτός είναι η ελπίδα. Κάποτε θα αλλάξει και το κράτος και σε εμάς, αλλά θα αργήσει όμως. Αλλά και εδώ και έξω βλέπω ότι το κράτος δυσκολεύει την ιδιωτική συμμετοχή. Ο Γερμανός την Έκθεση την ανέβρασε επάξια στο υψηλότερο σημείο που θα μπορούσε να υπάρχει ιδιωτική πρωτοβουλία. Είναι μυθικό αυτό που έκανε το 1925 και από ό,τι ξέρω δεν έχουν γίνει ποτέ εκθέσεις από ιδιώτη ούτε στην Αγγλία, ούτε στη Γαλλία, ούτε στη Γερμανία, ούτε στο Βέλγιο, όλες γίνονται από το κράτος. Δηλαδή, είναι ένα έργο που αντικατέστησε ένας ιδιώτης επάξια το κράτος και λέω ότι είναι το παράδειγμα το τι δύναμη έχει ο ιδιώτης. Δεν έχουν όλοι οι ιδιώτες την ίδια δύναμη, αλλά έχει δύναμη. Τώρα ένας άνθρωπος «ξεκούνησε» πόσους άλλους ανθρώπους, σε πόσα σημεία δεν πήγε για να μαζέψει χρήματα, για να φέρει απ' έξω για να φέρει από μέσα και να πολεμήσει το κράτος. Ένα άτομο. Τον βοηθήσανε, δεν υπάρχει αμφιβολία, αλλά έπεισε τους ανθρώπους και τους κομματικούς όλων των παρατάξεων της εποχής του να τον βοηθήσουν όλοι. Βενιζελικοί, μη βενιζελικοί, κυβερνητικοί, αντικυβερνητικοί, οι πάντες τον βοήθησαν για να προχωρήσει αυτό το έργο. Και υπήρχε και μια αντίδραση φυσικά, αλλά υπήρχε και βοήθεια. Μάλιστα λέει κάπου ότι πρέπει να την φυλάξουμε σαν κόρη οφθαλμού την Έκθεση χωρίς να την περιπλέξουμε στην πολιτική. Και αυτή είναι η μεγάλη επιτυχία του.

zxczxcZXcz