Γράφει
Μιχάλης Αλεξανδρίδης
Σε μία κρίση, η πρώτη, η αυθόρμητη -σχεδόν αυτοματοποιημένη- απάντηση, είναι ο συγκεντρωτισμός. Το σφίξιμο των διαδικασιών και το συμμάζεμα των αρμοδιοτήτων, ώστε να υπάρχει στενότερος και καλύτερος έλεγχος στη διαχείριση. Είτε αναφερόμαστε σε διαχείριση χρημάτων, είτε σε κάθε είδους αρμοδιότητα που μπορεί να δημιουργεί αποτελέσματα και τετελεσμένα, όποτε το πράμα πάει να ξεφύγει, η πρώτη αντίδραση της εξουσίας, είναι η συγκέντρωση της δικαιοδοσίας για οποιαδήποτε απόφαση σε έναν στενό πυρήνα εμπίστων.
Ο συγκεντρωτισμός αυτός, έχει ένα καλό. Εξασφαλίζει ευκολότερο έλεγχο ώστε να μην ξεφεύγουν τα πράματα με την διάχυση των αρμοδιοτήτων και την ανάληψη υποχρεώσεων που δεν μπορούν εύκολα να καλυφτούν. Στην μεγάλη κρίση του 2010, όλες οι εξουσίες που σχετίζονταν με δαπάνες ή που προκαλούσαν έξοδα, συγκεντρώθηκαν σε μια στενότατη ομάδα κυβερνητικών στελεχών, που λειτουργούσαν υπό την εποπτεία της περίφημης Τρόικας- των δανειστών δηλαδή.
Να δεχτούμε ότι κάτι τέτοιο δεν κρίθηκε απλά αναγκαίο, αλλά ήταν κι επιβεβλημένο από τους Τροϊκανούς, που διαπίστωσαν ότι από παντού ερχόταν υποχρεώσεις και έξοδα, αλλά χωρίς να υπάρχουν προϋπολογισμένα και εξασφαλισμένα τα έσοδα που θα τα κάλυπταν. Άλλος διόριζε, άλλος ενέκρινε αυξήσεις κι επιδόματα, άλλος υπόσχονταν έργα και δράσεις και άλλος καλούνταν μετά να βρει τα χρήματα για να πληρώσει τον λογαριασμό.
Πέρασαν τα χρόνια των θυσιών και των στερήσεων, έφυγαν οι Τροϊκανοί και οι περιοριστικοί όροι που επέβαλαν, αλλά το εγχώριο σύστημα εξουσίας, καλοσυνήθισε με τον συγκεντρωτισμό των αρμοδιοτήτων και της διαχείρισης των κρατικών πόρων.
Το είπαν… «επιτελικό κράτος» που επέβαλε τον απόλυτο έλεγχο των δημόσιων δαπανών και την υπερσυγκέντρωση της αρμοδιότητας διάθεσης πόρων, σε έναν κλειστό πυρήνα παρά το μέγαρο Μαξίμου. Κι όλα αυτά, στο όνομα της τήρησης της νομιμότητας και της διασφάλισης της ευθύνης αν συμβεί η παρατυπία…
Εννοείται βεβαίως, ότι όσες…παρατυπίες και όσες στραβές έγιναν στη βάρδια του επιτελικού κράτους, όχι μόνον δε υπήρξε ανάληψη ευθύνης, αλλά αυτή σκόρπισε παντού, εκτός από το συγκεντρωτικό μοντέλο διαχείρισης της εξουσίας. Το PREDATOR, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, τα Σπιτάκια ανακύκλωσης, η ασυδοσία σούπερ μάρκετ, η διοχέτευση των δημόσιων δαπανών σε μια δράκα εταιρειών κρατικών προμηθευτών, ήταν το αποτέλεσμα αυτής της συγκεντρωτικής πολιτικής.
Φτάσαμε στο σημείο, ακόμη και οι υπουργοί, να χρειάζονται έγκριση από τον εντεταλμένο του επιτελικού κράτους, για να εγκρίνουν μια χρηματοδότηση.
* Το μεγαλύτερο ωστόσο θύμα αυτής της συγκέντρωσης εξουσίας, ήταν οι δήμοι, η κατ ευφημισμό αυτοδιοίκηση, που κατά την διάρκεια αυτής της πορείας, στερήθηκαν σημαντικότερων πόρων και αρμοδιοτήτων, μετατρεπόμενοι στον φτωχό συγγενή του κράτους.
Στην εποχή μας, οι δήμαρχοι είναι υπεύθυνοι μόνο για να τα ακούνε από τους δημότες τους, να…τρώνε ξύλο από τον κόσμο και να μην μπορούν να κάνουν το παραμικρό, αν δεν παρακαλέσουν το κέντρο και δεν υποχρεωθούν βαθιά για την χάρη που θα τους κάνουν να τους χρηματοδοτήσουν ένα εργάκι.
* Απορώ, πώς άνθρωποι που μαζεύουν 60 κι 70% των ψηφοφόρων της περιοχής τους, να αποδέχονται αυτήν τη μοίρα που τους επιφυλάσσει το συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης της χώρας και να συνωθούνται στους προθαλάμους κυβερνητικών γραφείων για…ένα ξεροκόμματο.
* Και σαν να μην έφτανε ότι τους κόψανε πόρους και τους μείωσαν σε σημαντικό ποσοστό αυτά που παραδοσιακά παίρνουν από τον κρατικό προϋπολογισμό, τους πρόσθεσαν και μια σειρά αρμοδιότητες που μέχρι πρότινος ανήκαν σε άλλες κρατικές υπηρεσίες. Ενδεικτικά αναφέρω τις λειτουργικές δαπάνες των σχολείων (συντήρηση, εξοπλισμός, καύσιμα κλπ), το καθάρισμα των ελεύθερων χώρων, την περιποίηση του οδικού δικτύου, τη φιλοξενία των αδέσποτων ζώων, τη στείρωση και το τσιπάρισμά τους και πόσα ακόμη. Παράλληλα τους έκοψαν κάποιες αποφασιστικές αρμοδιότητες όπως αυτές που παραδοσιακά είχαν για τους χαρακτηρισμούς αδόμητων χώρων, για το «πάτημά» τους, για την έγκριση κατασκευαστικών πρότζεκτ κά.
Γενικά, αυξήσαν τις αγγαρείες χωρίς να αποδώσουν τους απαιτούμενους για την υλοποίησή τους πόρους, αφαίρεσαν κρίσιμες ρυθμιστικές αρμοδιότητες, περιόρισαν κατά πολύ την χρηματοδότηση για το τεχνικό πρόγραμμα, επέβαλαν αυστηρό έλεγχο στις προσλήψεις προσωπικού και συμβασιούχων.
* Για να δικαιολογήσουν την αντιμετώπιση των δήμων σαν τον φτωχό συγγενή του κράτους, τον περιορισμό πόρων και ουσιαστικών αρμοδιοτήτων, φρόντισαν προηγουμένως να διασύρουν τον θεσμό παρουσιάζοντάς τον στην κοινή γνώμη ως κοιτίδα ρουσφετιών, φαυλότητας και μιζών. Ποιοι; Αυτοί που προσλαμβάνουν όσους θέλουν κατά παρέκκλιση ακόμη και των δικών τους νόμων, που δίνουν όσα λεφτά θέλουν στα δικά τους παιδιά, που τροποποιούν τους τρόπους ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων για να ευνοούνται οι τέσσερις πέντε μεγάλες εταιρείες της ανάλογης αγοράς, που δίνουν όσα λεφτά επιθυμούν σε έναν φιλικό τους δήμο ενώ τον διπλανό τον καταδικάζουν σε ανέχεια και απραξία.
* Δεν είναι αυτοδιοίκηση αυτό το πράγμα. Δεν είναι τοπική αρχή, όταν δεν μπορεί να σχεδιάζει, να προγραμματίζει και να πραγματοποιεί στον χώρο ευθύνης της.
Τα έχω γράψει αρκετές φορές αυτά. Τα υπενθυμίζω εκ νέου τώρα, με αφορμή το συνέδριο των δημοτικών αρχόντων (άκου αρχόντων…) που θα γίνει την επόμενη βδομάδα στην Καλαμάτα, και στο οποίο λέγεται ότι οι δήμαρχοι θα ορθώσουν το ανάστημά τους και θα υψώσουν φωνή. Μακάρι να γίνει τώρα και να μην παραπεμφθούν οι δράσεις διεκδίκησης στο… οψέποτε.
* Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στη 01.11.2026
