Αναφέρομαι στον Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος, εδώ και δεκαπέντε χρόνια, δεν κάνει παρά μόνον λάθη τα οποία μετά προσπαθεί να τα διορθώσει. Και δυστυχώς υπάρχουν στην Ελλάδα πρόσωπα, με δημόσιο λόγο, τα οποία βλέπουν μόνον επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική του. Το κορυφαίο λάθος του ήταν η αγορά των S-400 που τον έθεσε έξω από το πρόγραμμα των αμερικανικών F-35.
Για ποιο λόγο έκανε αυτή τη μοιραία κίνηση; Υπάρχουν πολλές ερμηνείες. Άλλοι υποστηρίζουν πως ήταν ένα χρέος προς τον Πούτιν διότι αυτός τον ενημέρωσε για το πραξικόπημα του 2016. Άλλοι λένε πως δεν περίμενε τέτοια αντίδραση από τις ΗΠΑ, μια εκδοχή αποδυναμωμένη καθώς η αμερικανική νομοθεσία είναι απολύτως σαφής επ' αυτού.
Τέλος υπάρχει και η ερμηνεία πως ο Ερντογάν πίστευε πως το πραξικόπημα εναντίον του ήταν αμερικανικής έμπνευσης και σχεδίαζε να αναθεωρήσει βασικές στρατηγικές επιλογές του κεμαλικού κατεστημένου. Όποια ερμηνεία και να δώσουμε σε αυτό το λάθος, δεν αναιρεί τις σημαντικές αρνητικές συνέπειές του.
Ο Ερντογάν απλώνοντας δίκτυ προστασίας στη Μουσουλμανική Αδελφότητα έβαλε απέναντί του τον ηγέτη της Αιγύπτου Αλ Σίσι και όλο το στρατιωτικό και κοσμικό σύστημα αυτής της μεγάλης χώρας των 120 εκατομμυρίων κατοίκων. Συγχρόνως, με την Αίγυπτο βρέθηκε απέναντι και στην Λιβύη, σε μια αντιπαράθεση στην οποία η Τουρκία βρίσκεται σε μειονεκτική θέση και λόγω της γεωγραφικής αποστάσεως. Η Αίγυπτος έχει μια εκτεταμένη συνοριογραμμή με την ανατολική Λιβύη του στρατηγού Χαφτάρ. Το τουρκολιβυκό σύμφωνο που τόσο διατυμπανίστηκε έχει ακυρωθεί στην πράξη και από την Ελλάδα και από την Αίγυπτο.
Δε χρειάζεται να αναφερθώ στο κόστος που καταβάλλει η Τουρκία λόγω της εχθρικής στάσης της απέναντι στο Ισραήλ. Δεν είναι μόνον η επιχειρησιακή πίεση που δέχονται οι βάσεις της στη Συρία, δεν είναι μόνον τα συντριπτικά πλήγματα που δέχθηκε η Χαμάς, η προστατευόμενη των Αδελφών Μουσουλμάνων. Κυρίως είναι πως έχει απέναντί της το πανίσχυρο εβραϊκό λόμπι των ΗΠΑ που θα κάνει τα πάντα ώστε να συνεχιστεί ο αποκλεισμός της Τουρκίας από την αγορά των F-35.
Τώρα, ο Ερντογάν αγωνίζεται να συμμαζέψει αυτή την κατάσταση, εκμεταλλευόμενος την προνομιακή σχέση που έχει με τον πρόεδρο Τραμπ. Αλλά και ο τελευταίος δεν μπορεί να παρακάμψει την αμερικανική νομοθεσία. Με την Αίγυπτο η Τουρκία μπήκε σε μια φάση σταδιακής προσέγγισης, χωρίς αυτό να έχει επηρεάσει τις άριστες ελληνο—αιγυπτιακές σχέσεις. Όσο η Τουρκία παρέχει προστασία στη Μουσουλμανική Αδελφότητα πάντα η κοσμική Αίγυπτος θα τη βλέπει με καχυποψία. Η τραυματική εμπειρία της περιπέτειας του Μόρσι δεν ξεχνιέται.
Και έχουμε και εδώ στην Ελλάδα διάφορους σχολιαστές να μας μιλούν συνεχώς για την αναβάθμιση της Τουρκίας. Αν ηττάτο το καθεστώς του Ιράν θα έλεγαν πως θα αναβαθμιστεί ο ρόλος της, καθώς θα κληθεί να καλύψει το κενό. Τώρα που το καθεστώς επιβίωσε και πάλι μιλούν για αναβάθμιση διότι έμεινε ουδέτερη στην πολεμική σύγκρουση.
Είναι άγνωστοι οι λόγοι αυτής της συμπλεγματικής αντιμετώπισης, αν και πιστεύω πως αναφέρονται στα επιτεύγματα της Τουρκίας για να απαξιώσουν τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά. Άλλωστε δεν το κρύβουν.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 12.07.2026
