Γράφει
Ζωή Ε. Γιαννοπούλου
Οι νέες αρχές έχουν κάτι βαθιά ανακουφιστικό. Μία συζήτηση που έγινε, μία ένταση που έπεσε, μία συμφωνία που επιτεύχθηκε. Ένα «πάμε να το προσπαθήσουμε ξανά». Για λίγο, όλα μοιάζουν πιο ήσυχα, σαν να δημιουργείται ένας προστατευμένος χώρος όπου οι δυσκολίες έχουν μπει σε παύση.
Όμως όσοι έχουν ζήσει πραγματικές επανεκκινήσεις γνωρίζουν κάτι κρίσιμο: Το δύσκολο δεν είναι να συμφωνήσουμε, αλλά να συνεχίσουμε. Η συνέχεια είναι η πραγματική δοκιμασία κάθε σχέσης και κάθε συμφωνίας. Εκεί όπου η καλή πρόθεση συναντά την καθημερινότητα και οι παλιές συνήθειες επιστρέφουν αθόρυβα.
Οι περισσότερες συμφωνίες δεν αποτυγχάνουν επειδή ήταν λανθασμένες. Αποτυγχάνουν επειδή δεν υποστηρίχθηκαν. Μετά την επανεκκίνηση επιστρέφουμε στους ίδιους ρυθμούς, στις πιέσεις της δουλειάς, στην κόπωση και στις γνωστές συμπεριφορές, θεωρώντας ότι «αφού συμφωνήσαμε, όλα θα πάνε καλά». Όμως καμία σχέση -προσωπική ή επαγγελματική- δεν λειτουργεί στον αυτόματο πιλότο.
Μία από τις πιο συχνές παγίδες είναι η σιωπηρή προσδοκία. Περιμένουμε από τον άλλον να θυμάται, να καταλαβαίνει και να εφαρμόζει όσα ειπώθηκαν, χωρίς να τα επαναφέρουμε στη συζήτηση. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, γεννιέται η απογοήτευση και, αν δεν εκφραστεί έγκαιρα, μετατρέπεται σε νέα ένταση. Έτσι, μια συμφωνία που ξεκίνησε με καλή πρόθεση αρχίζει να φθείρεται χωρίς να το αντιληφθούμε.
Η συνέχεια δεν χτίζεται με σιωπή. Χτίζεται με μικρές επαναβεβαιώσεις και ξεκάθαρη επικοινωνία. Με ερωτήσεις όπως «πώς σου φαίνεται μέχρι τώρα;», «χρειάζεται να αλλάξουμε κάτι;», «τι λειτουργεί και τι όχι;». Αυτές οι απλές παρεμβάσεις δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι ένδειξη φροντίδας και υπευθυνότητας.
Οι μεγάλες δηλώσεις έχουν τη σημασία τους, αλλά οι μικρές συμφωνίες είναι εκείνες που κρατούν ζωντανή μια σχέση στον χρόνο. Πότε και πώς θα επικοινωνούμε όταν κάτι μας ενοχλεί; Τι κάνουμε αν νιώσουμε ότι επιστρέφουμε σε παλιά μοτίβα; Ποιος είναι ο ασφαλής τρόπος να πούμε «κάτι δεν πάει καλά» χωρίς επίθεση και άμυνα;
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά εδώ ο ρόλος της διαμεσολάβησης. Η διαμεσολάβηση δεν τελειώνει με την επίτευξη μίας συμφωνίας. Αντίθετα, μας βοηθά να φτάσουμε σε συμφωνίες ρεαλιστικές και βιώσιμες -όχι σε θεωρητικές «win–win» λύσεις που ακούγονται ελκυστικές αλλά συχνά καταρρέουν στην πράξη. Στόχος είναι συμφωνίες με τις οποίες τα μέρη μπορούν πραγματικά να ζήσουν, λαμβάνοντας υπόψη τα όρια, τις αντοχές και την καθημερινότητά τους.
Οι βιώσιμες συμφωνίες δεν υπόσχονται τέλειες ισορροπίες. Υπόσχονται κάτι πολύ πιο σημαντικό: αντοχή στον χρόνο. Αναγνωρίζουν ότι θα υπάρξουν δυσκολίες, παρεκκλίσεις και ανάγκη για προσαρμογή. Αφήνουν χώρο για επαναδιαπραγμάτευση χωρίς ενοχές και χωρίς να θεωρείται η προσαρμογή αποτυχία.
Η συνέχεια είναι κοινή ευθύνη. Δεν αναζητούμε ποιος «παρέκκλινε» από τη συμφωνία, αλλά τι χρειάζεται να προσαρμοστεί ώστε να συνεχίσουμε. Οι σχέσεις που αντέχουν δεν είναι εκείνες που δεν δοκιμάστηκαν ποτέ, αλλά εκείνες που μπόρεσαν να διορθώσουν την πορεία τους χωρίς να διαλυθούν.
Η πραγματική επιτυχία μίας νέας αρχής φαίνεται όταν ο ενθουσιασμός έχει φύγει και η ζωή συνεχίζεται. Εκεί, στη σιωπηλή καθημερινότητα, κρίνεται αν μια συμφωνία ήταν απλώς μια στιγμή ανακούφισης ή η βάση για κάτι πιο σταθερό. Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αξία μιας συμφωνίας δεν είναι ότι μας έφερε κοντά για λίγο, αλλά ότι μας δίνει έναν τρόπο να συνεχίσουμε μαζί. Όχι ιδανικά, αλλά ειλικρινά.
Οι σχέσεις δεν διατηρούνται με μεγάλες δηλώσεις. Διατηρούνται με μικρές, επαναλαμβανόμενες πράξεις συνέχειας, συνέπειας και σεβασμού.
Ένα απλό παράδειγμα από την πράξη το δείχνει καθαρά. Σε μια επαγγελματική συνεργασία που είχε φτάσει σε αδιέξοδο, τα μέρη κατέληξαν -μέσω διαμεσολάβησης- σε μία συμφωνία που κανένα δεν χαρακτήρισε «ιδανική». Και οι δύο πλευρές υποχώρησαν σε κάποια σημεία και κράτησαν σε άλλα. Η συμφωνία, όμως, είχε ένα κρίσιμο χαρακτηριστικό: ήταν εφαρμόσιμη στην καθημερινότητά τους.
Ένα χρόνο μετά, δεν είχε αποφύγει όλες τις εντάσεις, αλλά είχε προσφέρει έναν κοινό τρόπο να τις διαχειρίζονται χωρίς να επιστρέφουν στη σύγκρουση. Αυτό είναι το μέτρο της επιτυχίας: όχι η απουσία προβλημάτων, αλλά η ύπαρξη τρόπου να τα αντιμετωπίζουμε.