Γράφει
Μιχάλης Γουδής
Η στεγαστική κρίση είναι μία πολύπλοκη διεθνής πραγματικότητα, ένα δυναμικό φαινόμενο με πολλές πτυχές που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη και την αντιμετώπισή του. Δεν υπάρχει μία μαγική λύση, αλλά απαιτούνται διαρκείς παρεμβάσεις σε πολλά επίπεδα, πολλές εκ των οποίων συνήθως κολλάνε σε διάφορους περιορισμούς που θέτει η λογική χρηματιστικοποίησης (financialization) που έχει κυριαρχήσει σε σχέση με τη Στέγη.
Στις 11 Δεκεμβρίου, στο πλαίσιο της δημόσιας εκδήλωσης του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ για το στεγαστικό στην Αθήνα, η συζήτηση που έκλεισε την ημερίδα παρουσίασε ένα μωσαϊκό εμπειριών που ακούγοντάς τες στη σκηνή του Ρομάντσο σκέφτηκα ότι μπορούν να αποτελέσουν την πυξίδα για μία προσέγγιση της Στέγασης χωρίς -τεχνητούς- περιορισμούς.
Η κλινική ψυχολόγος σε σχολεία, Κορίνα Τσινίδου, έθεσε τη μεγάλη στεγαστική πρόκληση που αντιμετωπίζει μία μεγάλη μερίδα επαγγελματιών που αναγκάζονται να μετακινηθούν κάθε χρόνο λόγω διορισμού σε κάποιο νησί ή σε κάποια πόλη της περιφέρειας. Η ίδια ως αναπληρώτρια έχει κληθεί σε εννέα χρόνια να αλλάξει εννέα σπίτια.
Επομένως, η πάγια μέριμνα για προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία γι’ αυτά τα άτομα είναι κομβική καθώς αν δε λύσουν αυτή τη βασική ανάγκη δε δύνανται να υπηρετήσουν τις ανάγκες για τις οποίες κλήθηκαν να μετακομίσουν.
Η ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), Φερενίκη Βαταβάλη, έθιξε μία εξαιρετικά λεπτή πτυχή της κοινωνικής πραγματικότητας, λέγοντας πως μία μορφή συλλογικής κατοικίας όπως η πολυκατοικία από ένα ενιαίο κτίριο κατοικιών έχει μετατραπεί από τα χρόνια της οικονομικής κρίσης σε ένα άθροισμα αυτόνομων διαμερισμάτων.
Ακριβώς αυτή τη συλλογικότητα προσπαθεί να αναζωογονήσει ο Δήμος Αιγάλεω με το πιλοτικό πρόγραμμα Rock the Block μέσω του οποίου, κατά τη συντονίστριά του και αρχιτεκτόνισσα, Στεφανία Γυφτοπούλου επιχειρείται μία παρέμβαση στην έννοια της πολυκατοικίας βάζοντας ιδιοκτήτες/τριες και ενοικιαστές/τριες σε μια διαδικασία να συναποφασίζουν καινοτόμα έργα που θα γίνουν στην πολυκατοικία τους και στη γειτονιά τους, αλλά και να συμφωνήσουν σε χαμηλότερα ενοίκια.
Η πρόκληση για το Rock the Block όπως και για το εξαιρετικό πιλοτικό πρόγραμμα του Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ ΑΕ ΑΟΤΑ) που παρουσίασε η διευθύνουσα σύμβουλος, Άννα Μίχου, και το οποίο έχει καταφέρει να εντοπίσει, να επισκευάσει και να διαχειρίζεται 40 διαμερίσματα που θα διαθέσει ως κοινωνική κατοικία, είναι πώς μπορούν να ξεπεράσουν τα όρια της πιλοτικής εφαρμογής και να αποκτήσουν χαρακτήρα δομικής παρέμβασης.
Η Βάσω Κουτσουπιά εκπροσώπησε την Ένωση Ενοικιαστών/τριών Θεσσαλονίκης, την πρώτη σχετική ένωση που έχει δημιουργηθεί στη χώρα. Όπως τόνισε, μπροστά στη στεγαστική επισφάλεια είναι πιο αναγκαίο από ποτέ οι ενοικιαστές/τριες να οργανωθούν για να διεκδικήσουν μεταξύ άλλων: μακροχρόνια συμβόλαια, πλαφόν στις τιμές και ποιοτικά διαμερίσματα.
Η εισήγηση της εικαστικού Σοφίας Ντώνα ανέδειξε το χάσμα του στεγαστικού ζητήματος της Αθήνας μέσα από τα μάτια των ντόπιων και των ξένων, ενώ ο ερευνητής σε θέματα κατοικίας και μετανάστευσης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Δημήτρης Μπαλαμπανίδης υπογράμμισε πως τα σπίτια που ενοικιάζονται με βραχυχρόνια μίσθωση δεν μπορεί να θεωρείται ότι έχουν χρήση κατοικίας, αλλά είναι μικρά ξενοδοχεία και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζονται.
«Όπως δεν μπορούμε να κάνουμε έτσι απλά το σπίτι μας καφετέρια, έτσι δεν μπορούμε να κάνουμε το σπίτι μας ξενοδοχείο», είπε χαρακτηριστικά.
Τέλος, η Κωνσταντίνα Θεοδώρου, αρχιτεκτόνισσα, ερευνήτρια και μέλος της ερευνητικής ομάδας CoHab, έδωσε σειρά επιχειρημάτων υπέρ της συνεταιριστικής κατοικίας, εξηγώντας πώς με αυτό το μοντέλο ο χώρος αποεμπορευματοποιείται, στοχεύει αποκλειστικά στη διαβίωση και όχι στο να αποφέρει κέρδος, με τη δημιουργία ενός συνεταιρισμού ατόμων που συνδιαχειρίζονται ένα κτίριο.
Τέτοια εγχειρήματα είναι διατεθειμένη να στηρίξει η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας, όπως είπε ο Διευθύνων Σύμβουλός της, Παναγιώτης Τουρναβίτης, αρκεί να υπάρξει το κατάλληλο πλαίσιο, καθώς χρηματοδοτικά εργαλεία υπάρχουν.
Στην ίδια εκδήλωση, ο Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης, ανακοίνωσε πως την άνοιξη πρόκειται να παρουσιαστεί η εθνική στρατηγική για τη στεγαστική πολιτική, ενώ αναμένεται να λειτουργήσει και εθνικός φορέας στέγασης- χωρίς κατασκευαστική αποστολή.
Η συμπερίληψη των παραπάνω πτυχών στα επόμενα βήματα αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης αποτελεί μία ευκαιρία, ώστε να προωθηθούν παρεμβάσεις που θα φέρουν αισθητή διαφορά στην καθημερινότητα των πολιτών.