Το ξανασκέφτηκα με αφορμή μία συζήτηση που κλήθηκα να κάνω αυτή την εβδομάδα με 25 φοιτητές και φοιτήτριες από διάφορες πόλεις της Γερμανίας που επισκέπτονται τη Βόρεια Ελλάδα. Κάποιος από την ομάδα μοιράστηκε μαζί μου την έκπληξή του για το γεγονός πως δεν μπορεί να κολυμπήσει μέσα σε μία πόλη με τόσο μεγάλη ακτογραμμή, ενώ είναι δύσκολη έως ανέφικτη συνολικά η πρόσβαση σε μεγάλα τμήματα του παραλιακού μετώπου.
Η σχέση της Θεσσαλονίκης με τη θάλασσα είναι ένα στοιχείο που προκαλεί τακτικά σχόλια σε επισκέπτες της πόλης. Θυμάμαι τον σπουδαίο πολεοδόμο, David Sim που είχε βρεθεί προσκεκλημένος του «Η Θεσσαλονίκη Αλλιώς» το 2011 στην πόλη, να λέει πως αν ένα πράγμα θα της άλλαζε αυτό θα ήταν να πεζοδρομήσει την Παλιά Παραλία.
Και ενώ το ντεκ στην Παλιά Παραλία μοιάζει να μπαίνει στην τελική ευθεία υλοποίησης, η πρόσβαση στο σύνολο του παραλιακού μετώπου και στους υπόλοιπους δήμους πέραν του Δήμου Θεσσαλονίκης, παραμένει μία σημαντική εκκρεμότητα. Πόσα χιλιόμετρα παραλιακής βόλτας είναι εφικτά για όλες και όλους (ΑμεΑ, γονείς με μικρά παιδιά, ηλικιωμένα άτομα κ.ο.κ) σήμερα στην πόλη; Πίσω από τη βιτρίνα της Νέας Παραλίας κρύβονται πολύ μεγάλα τμήματα που χρήζουν πολύ σημαντικής βελτίωσης και αξιοποίησης με όρους κοινής ωφέλειας και σεβασμού στο φυσικό περιβάλλον.
Το ίδιο ισχύει και για τους ποδηλατόδρομους που συνολικά είναι μία πονεμένη ιστορία για τη Θεσσαλονίκη. Αν το Μετρό έχει βελτιώσει αισθητά τις καθημερινές μετακινήσεις στον αστικό ιστό, ένα δίκτυο ασφαλών ποδηλατόδρομων, θα μπορούσε να αλλάξει πλήρως το τοπίο της βιώσιμης κινητικότητας σε όλο το πολεοδομικό συγκρότημα. Σε αυτή την εξίσωση το παραλιακό μέτωπο έχει βαρύνουσα σημασία.
Για τη θαλάσσια συγκοινωνία η συζήτηση είναι παλιά και γνωστή. Η πρώτη πρόταση για Θαλάσσια Αστική Συγκοινωνία στη Θεσσαλονίκη είχε κατατεθεί το 1985 από τον σημερινό πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου και συγκοινωνιολόγο Σπύρο Βούγια. Δημοσιεύματα του 2025 έκαναν λόγο για φάκελο που βρίσκεται στα χέρια της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού.
Τα χρόνια που προηγήθηκαν και με αφορμή το ευρωπαϊκό έργο DESTI-SMART αναπτύχθηκε τοπικό σχέδιο για την προώθηση της θαλάσσιας συγκοινωνίας με την υποστήριξη της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης ΑΕ - ΑΟΤΑ, του Οργανισμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (ΟΣΕΘ) ΑΕ και άλλων φορέων. Σήμερα, ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν μόνο τα καλοκαιρινά δρομολόγια με τα λεγόμενα «καραβάκια».
Πέρα από την κίνηση κοντά ή μέσα στο Θερμαϊκό, προφανώς απολύτως καίρια η φροντίδα του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Προς αυτή την κατεύθυνση, μία εξέλιξη όπως η εγκατάσταση μίας πλωτής μονάδας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε ένα σημείο που θα απέχει περί τα 3 μόλις χιλιόμετρα από την παραλία της Θεσσαλονίκης και την προστατευόμενη περιοχή του δέλτα των ποταμών Γαλλικού, Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα μοιάζει παράδοξη και ακατανόητη.
Ένα έργο από το οποίο ελλοχεύουν κίνδυνοι για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πολύ σημαντικό αρνητικό ορόσημο στη σχέση των πολιτών της Θεσσαλονίκης με το Θερμαϊκό Κόλπο.
Η συζήτηση δεν εξαντλείται στα παραπάνω σημεία. Η ολιστική και μακροπρόθεσμη προσέγγιση της πόλης με τη θάλασσα της είναι κάτι που αρχές, φορείς και κοινωνία των πολιτών οφείλουμε στους εαυτούς μας αλλά και στις επόμενες γενιές. Κάποια στιγμή θα πρέπει να φτάσουμε να είμαστε σε θέση να δίνουμε ουσιαστικές απαντήσεις στα εύλογα ερωτήματα που τριγυρίζουν στο μυαλό κατοίκων και επισκεπτών της Θεσσαλονίκης.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 04.10.2026
