Γράφει
Νίκος Ηλιάδης
Η χθεσινή συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης που είχε, για άλλη μια φορά, ως βασικό θέμα συζήτησης την ανάπλαση της ΔΕΘ θα μπορούσε να ιδωθεί ως το τέλος μιας μακράς διαδρομής, περίπου δεκαπέντε ετών, μα και ως αφετηρία μιας νέας η οποία ελπίζουμε να διαρκέσει πολύ λιγότερο.
Η απόφαση την οποία έλαβε κατά πλειοψηφία το δημοτικό συμβούλιο, να εγκρίνει το σχέδιο σύμβασης μεταξύ Δήμου Θεσσαλονίκης και ΔΕΘ-Helexpo με την οποία ο Δήμος παραχωρεί για 99 χρόνια τη χρήση δημοτικών εκτάσεων συνολικού εμβαδού περίπου 13 στρεμμάτων εντός της ΔΕΘ, με αντάλλαγμα τη διασφάλιση ότι το νέο σχέδιο ανάπλασης θα τηρεί όλες τις απαιτήσεις, όπως αυτές διατυπώθηκαν μέσω των “κόκκινων γραμμών” που είχε θέσει προ έτους το δημοτικό συμβούλιο, αποτελεί τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του επί δεκαπενταετία προωθούμενου σχεδίου ανάπλασης.
Ενός σχεδίου που γεννήθηκε στα χρόνια της χρεοκοπίας, το οποίο, ελλείψει δημοσίων πόρων αναζητούσε ιδιωτικά κεφάλαια με αντάλλαγμα το real estate (ξενοδοχείο, επιχειρηματικό κέντρο) και έτυχε της έγκρισης τριών διαφορετικών κυβερνήσεων, αλλά και των φορέων της πόλης, συμπεριλαμβανομένων και των δύο προηγούμενων δημοτικών διοικήσεων.
Το 2019 τα δεδομένα άλλαξαν. Η χώρα βγήκε από τη σκοτεινή περίοδο των μνημονίων και συνεπώς, ένα σχέδιο το οποίο είχε εκπονηθεί υπό διαφορετικές συνθήκες, θα μπορούσε να αλλάξει. Το επέτρεπε η χαλάρωση των μνημονιακών δεσμεύσεων, το επέβαλε η επιδείνωση των περιβαλλοντικών συνθηκών της Θεσσαλονίκης.
Όμως, ούτε η κυβέρνηση, ούτε η τότε διοίκηση του δήμου, ούτε οι φορείς της πόλης έθεσαν θέμα αλλαγής του σχεδίου ανάπλασης. Χρειάστηκε να περάσουν άλλα τέσσερα χρόνια, να οπτικοποιηθεί το φαραωνικό σχέδιο, για να αφυπνιστεί η πόλη και να απαιτήσει να αλλάξει ο σχεδιασμός.
Η πίεση από τα κοινωνικά κινήματα, συμπεριλαμβανομένου και του αιτήματος για διενέργεια δημοψηφίσματος, σε συνδυασμό και με την αλλαγή στη διοίκηση του δήμου, δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την ανατροπή του αρχικού σχεδιασμού. Σε αυτό συντέλεσε βεβαίως και η απροθυμία, πλέον, των κατασκευαστικών ομίλων να υλοποιήσουν αυτό το σχέδιο, αφού η απαίτησή τους να αυξηθεί ο προϋπολογισμός δεν ικανοποιήθηκε.
Η χθεσινή απόφαση του δημοτικού συμβουλίου είναι συγχρόνως και η ληξιαρχική πράξη γέννησης ενός νέου σχεδίου ανάπλασης, στο οποίο συνέκλινε η πλειονότητα των πολιτών και των φορέων της Θεσσαλονίκης. Ενός σχεδίου από το οποίο λείπει το ξενοδοχείο και το επιχειρηματικό κέντρο, λείπει το ένα από τα τρία εκθεσιακά περίπτερα, με 120 στρέμματα ελεύθερων χώρων, το οποίο θα υλοποιηθεί ως δημόσιο έργο. Εν ολίγοις, μειώθηκε το μπετόν και διπλασιάστηκε το πράσινο.
Είναι αυτό ικανοποιητικό; Σίγουρα δεν είναι το ιδεατό. Ωστόσο, θα πρέπει να συνυπολογιστούν και διάφορες άλλες παράμετροι. Μία απ' αυτές, εξαιρετικά σημαντική, είναι ότι το νέο σχέδιο θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στη ΔΕΘ-Ηelexpo να αναπτυχθεί και να μεγαλώσει το μερίδιό της στον ιδιαίτερα ανταγωνιστικό εκθεσιακό κλάδο. Η σημαντική μείωση των εκθεσιακών χώρων, σε δύο περίπτερα, οδηγεί τον εκθεσιακό φορέα στα όρια της οικονομικής βιωσιμότητας. Κάτι που επισήμανε ακόμη και η αντιπολίτευση στο δημοτικό συμβούλιο.
Ναι, ούτε τα 120 στρέμματα ελεύθερων χώρων αποτελούν ενιαίο μητροπολιτικό πάρκο. Όμως, ούτε στο σχέδιο το οποίο πρότεινε η Οργανωτική Επιτροπή του Δημοψηφίσματος το πράσινο ήταν ενιαίο καθώς τα διατηρούμενα κτίρια ήταν διάσπαρτα στο χώρο.
Υπήρχε κάποια καλύτερη λύση; Η απάντηση είναι “ναι”. Η καλύτερη λύση θα ήταν η κατασκευή ενός νέου συνεδριακού κέντρου, στο βορειοανατολικό άκρο της ΔΕΘ, πλησίον του Παλέ ντε Σπορ, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει εναλλακτικά και ως εκθεσιακός χώρος.
Με τον τρόπο αυτόν θα απαλλαγόμασταν από το έκτρωμα του “Ι. Βελλίδης”, θα μεγάλωνε ο “ενιαίος χώρος πρασίνου” και θα δινόταν και μία επιπλέον ανάσα στη ΔΕΘ-Ηelexpo να αυξήσει τους εκθεσιακούς χώρους της όταν υπάρχει ανάγκη.
Αυτό δυστυχώς δεν περιελήφθη στις “κόκκινες γραμμές” του δήμου, αλλά αφέθηκε να υλοποιηθεί σε δεύτερο χρόνο, άγνωστο εάν και πότε. Το επιχείρημα ήταν ότι η κατασκευή αυτού του τρίτου κτιρίου απαιτούσε άλλα περίπου πενήντα εκατομμύρια ευρώ, πάνω από τα 120 που ήταν ο αρχικός προϋπολογισμός του νέου σχεδίου. Τελικά τα 120 έγιναν 165 (204 με τον ΦΠΑ), μόνο που αυτά δόθηκαν για να αυξηθούν κατά 600 οι θέσεις στάθμευσης (συνολικά 1.064) κάτω από τα τρία κτίρια.
Υπήρχε λόγος η σύμβαση παραχώρησης της δημοτικής έκτασης των 13 στρεμμάτων προς τη ΔΕΘ-Ηelexpo να υπογραφεί τώρα; Δεν θα μπορούσε αυτό να γίνει σε τέσσερις, πέντε μήνες, όταν θα έχει οριστικοποιηθεί και το αναθεωρημένο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο ώστε να διασφαλιστεί ότι οι “κόκκινες γραμμές” γίνονται πράγματι δεκτές;
Η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης δεν ήταν προϋπόθεση για να προχωρήσει ο διαγωνισμός για την επιλογή του αναδόχου. Λειτουργεί όμως, ως μέσο πίεσης προς την κυβέρνηση να τρέξει επιτέλους τις διαδικασίες.
Ο Στέλιος Αγγελούδης, ο οποίος έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην ανατροπή του αρχικού σχεδιασμού, αναλαμβάνει ένα πολιτικό ρίσκο, παρά τις διαλυτικές αιρέσεις που περιλαμβάνει η σύμβαση παραχώρησης. Εάν η κυβέρνηση, το Υπερταμείο και η ΔΕΘ-Ηelexpo αθετήσουν τα συμφωνηθέντα, τότε ο καθένας θα αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί, μαζί και ο δήμαρχος.
Η πόλη, οι φορείς της, τα κοινωνικά κινήματα οφείλουν να αγρυπνούν και να διεκδικούν. Ένα νέο συνεδριακό-εκθεσιακό κέντρο αντί της ανακατασκευής του “Ι. Βελλίδης”, την προσθήκη των 12 στρεμμάτων της γειτνιάζουσας Αγίας Φωτεινής, προς ενίσχυση των χώρου πρασίνου, τη διεκδίκηση εκτάσεων από το Γ' Σώμα Στρατού κ.ο.κ.
Ένας αγώνας για την ακύρωση του αρχικού φαραωνικού σχεδίου ανάπλασης της ΔΕΘ ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Ένας καινούργιος αρχίζει τώρα με στόχο ένα εκθεσιακό κέντρο με το μικρότερο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά και με εγκαταστάσεις που θα δίνουν τη δυνατότητα στη ΔΕΘ-Ηelexpo να ανακτήσει την παλιά αίγλη της.
