Θεσσαλονίκη - Ενσωμάτωση των ΔΕΥΑ στην ΕΥΑΘ: Ολοταχώς προς αύξηση των τιμολογίων και ιδιωτικοποίηση του νερού. Του Νίκου Ηλιάδη

Μέσα στο κατακαλόκαιρο και με διαδικασίες fast track η κυβέρνηση προωθεί προς ψήφιση νομοσχέδιο το οποίο αφορά τη διαχείριση του νερού. Σύμφωνα με αυτό όλοι οι πάροχοι νερού, που κατά κύριο λόγο είναι οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης, στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής καταργούνται και απορροφούνται από την ΕΥΑΘ Α.Ε., ενώ αυτές τις Αττικής και των γύρω νομών (Βοιωτίας, Φωκίδας, Εύβοιας) στην ΕΥΔΑΠ Α.Ε.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νομοσχέδιο ως “μεγάλη μεταρρύθμιση” η οποία θα λύσει το πρόβλημα της λειψυδρίας, εξασφαλίζοντας επαρκές και ποιοτικό νερό και σε χαμηλότερη τιμή. Είναι, όμως, έτσι τα πράγματα;

Πέμπτη 16 Ιου 2026, 14:00

ΕΥΑΘ: Δήμαρχοι και εργαζόμενοι διαμαρτυρήθηκαν για τις συνενώσεις των ΔΕΥΑ - «Να μην χαλάσουν αυτό που λειτουργεί»

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Πριν να περάσουμε στις απαντήσεις, ορισμένες παρατηρήσεις:

• 1. Μόλις πριν από μερικές ημέρες η ίδια κυβέρνηση, δια του υπουργείου Εσωτερικών πέρασε από τη Βουλή τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026) ο οποίος (στο άρθρο 253) προβλέπει οικειοθελείς συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ. Τώρα έρχεται ένα άλλο υπουργείο, το Ενέργειας και Περιβάλλοντος το οποίο προωθεί αναγκαστικές συγχωνεύσεις. Ποιο από τα δύο υπουργεία εκφράζει την κυβερνητική βούληση και τι τελικά θα ισχύσει; Γνωρίζει η “δεξιά” τι ποιεί η “αριστερά”;
• 2. Το νομοσχέδιο δεν συνοδεύεται από καμία απολύτως οικονομοτεχνική μελέτη αναφορικά με την οικονομική βιωσιμότητα του εγχειρήματος, το κόστος μετάβασης, τις επιπτώσεις στο προσωπικό, την επίδραση στα τιμολόγια των καταναλωτών. Υπάρχουν μόνο κάποιες γενικές και αόριστες αναφορές περί οικονομιών κλίμακας, αποτελεσματικότερης λειτουργίας και υλοποίησης σημαντικών έργων υποδομής.
• 3. Αν και με το νομοσχέδιο αφαιρούνται από τους δήμους σημαντικότατες αρμοδιότητες, όπως η ύδρευση, η άρδευση και η αποχέτευση, το υπουργείο αγνόησε επιδεικτικά τα συλλογικά όργανα της Αυτοδιοίκησης, η δε περίοδος της διαβούλευσης η οποία λήγει στις 9 αύριο το πρωί, διήρκεσε ουσιαστικά πέντε εργάσιμες ημέρες, εν μέσω, μάλιστα διακοπών.
• 4. Το νομοσχέδιο παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα νομιμότητας καθώς και συνταγματικότητας. Σύμφωνα με τον ν. 5037/2023 (άρθρο 12) την αρμοδιότητα να προτείνει την αναδιοργάνωση των παρόχων ύδατος την έχει η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), κάτι τέτοιο όμως, δεν προκύπτει από το νομοσχέδιο. Επίσης, το νομοσχέδιο παραβιάζει την συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ (άρθρο 102 του Συντάγματος), ενώ είναι αντίθετο και με την αρχή της εγγύτητας των υπηρεσιών που κατοχυρώνεται από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

Με πρόσχημα τη λειψυδρία

Ας έρθουμε τώρα στα πλέον ουσιαστικά ζητήματα τα οποία αφορούν πρωτίστως τους πολίτες:

• 5. Συζητώντας για το νερό οι περισσότεροι, κυρίως οι κάτοικοι των δύο μεγάλων αστικών κέντρων, Αθήνας και Θεσσαλονίκης, έχουν στο μυαλό τους αποκλειστικά την ύδρευση. Λίγοι γνωρίζουν ότι περίπου το 87% της συνολικής κατανάλωσης νερού στην Ελλάδα αφορά την άρδευση, δηλαδή τους αγρότες, καθώς και ορισμένες επιχειρήσεις. Με την άρδευση, όμως, ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ δεν έχουν ασχοληθεί ποτέ, δεν διαθέτουν την παραμικρή τεχνογνωσία.
  Όμως, ο τομέας της άρδευσης είναι εκείνος που κρίνει τη μάχη κατά της λειψυδρίας. Μπορεί, για παράδειγμα, η ΕΥΑΘ από τα γραφεία της Εγνατίας να ελέγξει τα εκατομμύρια των καλλιεργήσιμων στρεμμάτων σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική και τις χιλιάδες αρδευτικές γεωτρήσεις, πολλές από τις οποίες είναι παράνομες; Ασφαλώς όχι.

Αύξηση τιμολογίων

• 6. Διατείνεται η κυβέρνηση ότι μέσω των αναγκαστικών συγχωνεύσεων των ΔΕΥΑ σε ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ επιτυγχάνονται καλύτεροι όροι για την εξασφάλιση κεφαλαίων προκειμένου να γίνουν τα απαιτούμενα έργα υποδομής. Ενδεχομένως να ισχύει αυτό. Αποκρύπτει, όμως, ότι όλα αυτά τα κεφάλαια θα αντληθούν από δάνεια (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κ.λπ.) τα οποία θα κληθούν να τα πληρώσουν οι ίδιοι οι καταναλωτές, μέσω των λογαριασμών.

Πέραν αυτού, οι ΔΕΥΑ είναι μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, συνεπώς, οι καταναλωτές αυτών των περιοχών πληρώνουν ουσιαστικά μόνο το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών. Αντιθέτως, ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ είναι ανώνυμες εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, με στόχο την κερδοφορία. Συνεπώς, στα τιμολόγιά τους, πέρα από το κόστος ενσωματώνονται αποδόσεις κεφαλαίου και κερδοφορία η οποία τροφοδοτεί και τα μερίσματα προς τους ιδιώτες μετόχους οι οποίοι αυτή τη στιγμή κατέχουν άνω του 30% της ΕΥΑΘ.

Επιπλέον, το άρθρο 38 παρ. 6 του νομοσχεδίου παγώνει τα τιμολόγια των προσαρτώμενων περιοχών μόνο για την άρδευση και μόνο για τρία χρόνια, ενώ για την ύδρευση και την αποχέτευση δεν προβλέπεται καμία αντίστοιχη προστασία των καταναλωτών των συγκεκριμένων περιοχών. Παράλληλα, θα παύουν να ισχύουν τα ειδικά κοινωνικά τιμολόγια που αφορούν κοινωνικά ευπαθείς ομάδες.

Κι επίσης, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η περιουσία των ΔΕΥΑ περιέρχεται σε ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ, με καταβολή αποζημιώσεων. Το κόστος αυτό οι εισηγμένες εταιρείες είναι υποχρεωμένες να το ανακτήσουν κι αυτό μπορεί να γίνει μόνο με έναν τρόπο: με την αύξηση των τιμολογίων η οποία θα είναι διαφοροποιημένη, ανάλογα με την προσαρτώμενη περιοχή.

Προς ιδιωτικοποίηση

• 7. Διατείνεται η κυβέρνηση ότι με τη βίαιη προσάρτηση των ΔΕΥΑ σε ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ, διασφαλίζεται ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού. Ωστόσο, με το νομοσχέδιο, μία 100% δημόσια περιουσία, όπως είναι των ΔΕΥΑ μεταβιβάζεται σε εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο. Συνεπώς, πρόκειται για έμμεση ιδιωτικοποίηση δημόσιας περιουσίας ύδατος.

Με βάση απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας το κράτος είναι υποχρεωμένο να διαθέτει τουλάχιστον το 51% των μετοχών σε ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ. Το υπόλοιπο 49% μπορεί να περάσει σε ιδιώτες. Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους να αγοράζουν διαρκώς μετοχές αυτών των εταιρειών (η τιμή της μετοχής της ΕΥΔΑΠ μέσα στο 2026 έχει ανέβει κατά περίπου 50%!).

Μπορεί, λοιπόν, το κράτος να κατέχει το 51% των μετοχών, όμως κανείς δεν εμποδίζει, το κουμάντο στην εταιρεία, μέσω της παραχώρησης του μάνατζμεντ, να το κάνει το 49%. Πόσω μάλλον, όταν αυτό θα περιέλθει στα χέρια, ενός, δύο ισχυρών ομίλων.

Τα έργα σε «ημετέρους»

• 8. Και κάτι τελευταίο, αλλά απολύτως ενδεικτικό των κυβερνητικών προθέσεων. Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται μία ειδική διάταξη (άρθρο 36) η οποία δίνει τη δυνατότητα σε ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ να παρακάμπτουν το ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων, ακόμη και το άρθρο 32 του συγκεκριμένου νόμου το οποίο προβλέπει κατ' εξαίρεση διαδικασίες ανάθεσης έργων σε περιπτώσεις κατεπείγουσας ανάγκης.

Με το άρθρο 36 του νομοσχεδίου δίνεται η δυνατότητα στις δύο εισηγμένες να κηρύξουν μια περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης... λόγω λειψυδρίας. Λες και η λειψυδρία προέκυψε αιφνίδια, όπως συμβαίνει με τις φυσικές καταστροφές (σεισμούς, πλημμύρες κ.ο.κ.). Πέραν αυτού, αντί στη συνέχεια να γίνει χρήση του ν. 4412/2016 που ήδη ισχύει σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, επινοείται το άρθρο 36 με το οποίο απαλείφεται κάθε μέτρο προστασίας της διαφάνειας. Συγκεκριμένα, δεν απαιτείται η δημοσίευση προκήρυξης για το έργο, άρα δυνατότητα ενημέρωσης και συμμετοχής θα έχουν μόνον όσοι επιλεγούν από τις ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ.

Επιπλέον, οι αναθέτουσες εταιρείες μπορούν να καλέσουν τρεις ενδιαφερόμενους (προφανώς της επιλογής τους) και να επιλέξουν με fast track διαδικασίες και χωρίς εχέγγυα διαφάνειας τον ανάδοχο.

Εάν σε όλα αυτά προσθέσουμε και το γεγονός ότι σημαντικό μερίδιο στο μετοχικό κεφάλαιο των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ διεκδικούν μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι, γίνεται απολύτως σαφές που το πάει η κυβέρνηση.

Εν κατακλείδι, υπάρχουν ΔΕΥΑ (π.χ. Ωραιοκάστρου, Χαλκηδόνας) οι οποίες δεν έχουν τη δυνατότητα να σταθούν στα πόδια τους και ζητούν από μόνες τους να υπαχθούν σε μεγαλύτερα σχήματα. Υπάρχουν, όμως, και άλλες οι οποίες έχουν αποδείξει ότι είναι αναγκαίες και χρήσιμες για την περιοχή τους.

Ότι έχουν την ικανότητα να κάνουν έργα, αξιοποιώντας εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, ότι είναι οικονομικά βιώσιμες, χωρίς χρέη, ότι γνωρίζουν άριστα τις ιδιαιτερότητες της περιοχής τους, τις ανάγκες του πρωτογενούς τομέα, ακόμη και τις οικογένειες που λόγω οικονομικής ανέχειας θα πρέπει να ενταχθούν στα ειδικά τιμολόγια. Αυτές δεν υπάρχει κανείς λόγος να καταργηθούν.